Το ζήτημα της διασποράς των πυρηνικών όπλων

Το ζήτημα της διασποράς των πυρηνικών όπλων

Μετά το εισαγωγικό σχόλιο ακολουθεί η Συνθήκη μη Διασποράς των Πυρηνικών όπλων στα αγγλικά, ενώ αναρτάται σε μορφή PDF (κάντε κλικ εδώ: Arms Control and Nonproliferation: A Catalog of Treaties and Agreementsη πιο πρόσφατη έκθεση στο Κογκρέσο με τίτλο «Arms Control and Nonproliferation: A Catalog of Treaties and Agreements». Η έκθεση αυτή είναι εξαιρετικά χρήσιμη γιατί πέραν της ευκαιρίας που έχουμε να παρακολουθήσουμε τον τρόπο που οι Αμερικανοί βλέπουν το ζήτημα αυτό, περιέχει και μια ιστορική περιγραφή του τρόπου που εξελίχθηκε το ζήτημα αυτό. Στο τέλος του σημειώματος, επίσης, παραθέτουμε βιβλιογραφία.

facebook, σελίδα βιβλίου
facebook, σελίδα βιβλίου

Το πρόβλημα της διασποράς των πυρηνικών όπλων και γενικότερα των μέσων μαζικής καταστροφής είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Το πρόβλημα αναμένεται να οξύνεται ολοένα και περισσότερο όσο έχουμε τεχνολογικές εξελίξεις που θα μπορούσαν να καταστήσουν την κατασκευή όπλων αυτού του είδους ευκολότερη.

Το ζήτημα έχει πολλές πτυχές. Ποια κράτη έχουν και ποια δεν έχουν, ποιες είναι οι υποχρεώσεις των «εχόντων» (στο ζήτημα του περιορισμού των όπλων και του τελικού αφοπλισμού – βλ. την  Συνθήκη πιο κάτω στα αγγλικά) και των «μη εχόντων» (τις υποχρεώσεις για ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας), τι σημαίνει εάν πυρηνικά όπλα βρεθούν στα χέρια μη κρατικών δρώντων, πια η σχέση μεταξύ επιθετικών πυρηνικών όπλων ανάσχεσης-άμυνας κατά επιθετικών πυραύλων. Εάν σταθούμε στο τελευταίο ζήτημα, μετά την υπογραφή της Συνθήκης για την μη Διασπορά των Πυρηνικών όπλων, οι τότε δύο υπερδυνάμεις υπέγραψα το 1972 μια διπλή Συνθήκη. Προσδιορισμού πλαφόν επιθετικών όπλων (επαρκών εν τούτοις για να καταστραφεί ο πλανήτης χιλιάδες φορές) και απαγόρευσης των αμυντικών πυραύλων για να είναι αμφότεροι ευάλωτοι στην επίθεση του άλλου. Έτσι εξασφαλιζόταν αμοιβαία αποτροπή (MAD – Mutual Assured Destruction). Παράλληλα, υπέγραψαν και ένα μυστικό μνημόνιο αυτοσυγκράτησης στο στρατηγικό πεδίο. Σκοπός ήταν να αποφευχθεί ευθεία σύγκρουση των δύο υπερδυνάμεων και κλιμάκωση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πυρηνικό πόλεμο.

facebook, σελίδα βιβλίου
facebook, σελίδα βιβλίου

Οι τεχνολογικές εξελίξεις και η ένταση στις σχέσεις των δύο μεγάλων δυνάμεων του Ψυχρού Πολέμου, εν τούτοις, οδήγησαν σε επικίνδυνο σημείο την πιθανότητα πυρηνικού πολέμου. Σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις φτάσαμε πολύ κοντά σε πυρηνικό πόλεμο. Στην κρίση ΕΣΣΔ και Κίνας γύρω από την Μαντζουρία αρχές της δεκαετίας του 1970 όταν η πρώτη σχεδίασε επίθεση κατά της δεύτερης κάτι που σταμάτησαν οι ΗΠΑ καθότι θεώρησαν ότι θα αλλάξει δραματικά υπέρ της ΕΣΣΔ η παγκόσμια κατανομή ισχύος και στην περίπτωση της προέλασης του Ισραήλ κατά της Δαμασκού όταν οι ΗΠΑ απείλησαν το Κρεμλίνο να μην παρέμβει με συμβατικές δυνάμεις στην Μέση Ανατολή.

facebook, σελίδα βιβλίου
facebook, σελίδα βιβλίου

Ο επόμενος σταθμός ήταν το 1981 όταν ο Ρήγκαν διακήρυξε την έναρξη μιας τεχνολογικής προσπάθειας για αντί-βαλλιστικούς πυραύλους (που απαγόρευαν οι Συνθήκες του 1972), γνωστής και ως Αμυντική Στρατηγική Πρωτοβουλία (SDI – Strategic Defense Initiative). Η «τεχνολογική κούρσα», πολλοί υποστηρίζουν, οδήγησε στην πτώση του καθεστώτος στην ΕΣΣΔ επειδή προσπαθώντας να εξορθολογίσει την σοβιετική οικονομία αποκέντρωσε το σύστημα με αποτέλεσμα να προκληθούν φυγόκεντρες τάσεις και να οδηγηθεί στην διάλυση του σοβιετικού υπερκράτους και την αποχώρηση της ΕΣΣΔ από την Κεντρική Ευρώπη.

kondylis_polemouΟι συνέπειες αυτής της γιγαντιαίας ανακατανομής ισχύος στο πλανητικό επίπεδο μας συνοδεύουν για πολύ. Στο επερχόμενο νέο διεθνές σύστημα, πάντως, θα υπάρχουν πολλές μεγάλες δυνάμεις, κάτι που αλλάζει δραστικά τους στρατηγικούς υπολογισμούς και τα στρατηγικά παίγνια. Παραμένει γεγονός ότι το ζήτημα της διασποράς των μέσων μαζικής καταστροφής όχι μόνο παραμένει ανοικτό αλλά είναι ευθέως συνδεδεμένο με τον στρατηγικό ανταγωνισμό και τις τεχνολογικές εξελίξεις. Η επέκταση του ανταγωνισμού στον Κυβερνοχώρο είναι ένα συναφές πεδίο (βλ. άρθρο του Λέκτορα στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς Ανδρέα Λιαρόπουλου με τίτλο …).

Τέλος, το ζήτημα των μέσων μαζικής παραγωγής όπως καθημερινά βλέπουμε, προκαλείς κρίσεις στο Ιράν και στην Κορέα, διεθνή ζητήματα τα οποία θα παρακολουθούμε και θα αναρτούμε ενδιαφέρουσες πληροφορίες και επιστημονικά κείμενα.

facebook, σελίδα βιβλίου
facebook, σελίδα βιβλίου

Οι Εκδόσεις μας έχουν εκδώσει πολλά βιβλία που διαχειρίζονται επιστημονικά το μέγα αυτό ζήτημα. Αρχίζοντας από Έλληνες συγγραφείς, ο Καθηγητής Παναγιώτης Ήφαιστος αναλύει το πυρηνικό ζήτημα στο βιβλίο Ο πόλεμος και τα αίτιά του (σελίδα facebook). Τις προβολές του πυρηνικού ανταγωνισμού τις αναλύει επίσης ο John Mearsheimer στο Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων (σελίδα facebook). Το ίδιο και ο Kenneth Waltz στο Θεωρία διεθνούς πολιτικής (σελίδα facebook). Ένα κείμενο για το θέμα αυτό που γράφτηκε λίγο πριν τον θάνατο του Kenneth Waltz με τίτλο «Why Iran Should Get the Bomb». Τα ζητήματα αυτά τα αγγίζουν με επιστημονικά σημαντικό τρόπο, επίσης ο Robert Gilpin στο Πόλεμος και αλλαγή στην διεθνή πολιτική (σελίδα facebook) και ο Hedley Bull στο Η άναρχη κοινωνία. Συνιστούμε επίσης το βιβλίο του Παναγιώτη Κονδύλη, Θεωρία του πολέμου (Εκδόσεις Θεμέλιο). Στο βιβλίο του Καθηγητή Παναγιώτη Ήφαιστου Διπλωματία και στρατηγική των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων (σελίδα facebook) εξετάζεται εκτεταμένα (κεφ. 3 και 4) τόσο το πυρηνικό ζήτημα αναφορικά με την Γαλλία και την Βρετανία όσο και τον τρόπο που επηρέασε την εξέλιξη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με προεκτάσεις μέχρι σήμερα. Στο κεφάλαιο 5, επίσης, και σε αναφορά με το «Γερμανικό ζήτημα» εξετάζονται οι ρυθμίσεις γύρω από την Γερμανία, οι υποχρεώσεις που ανέλαβε η Γερμανία ως προς αυτό και οι συνέπειες μιας αλλαγής στο πεδίο αυτό για την Ευρώπη και το ευρύτερο διεθνές σύστημα.

facebook, σελίδα βιβλίου
facebook, σελίδα βιβλίου

Στην αρχική Συνθήκη που υπογράφηκε το 1970 σημειώνουμε την παράγραφο όπου γράφει: «(οι συμβαλλόμενοι) δηλώνουν την πρόθεσή τους να επιτύχουν το συντομότερο δυνατό την παύση της κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών και αναλαμβάνουν την υποχρέωση να λάβουν αποτελεσματικά μέτρα που θα οδηγήσουν στον πυρηνικό αφοπλισμό, καλώντας όλα τα κράτη να συνεργαστούν για την εκπλήρωση αυτού του σκοπού» [Declaring their intention to achieve at the earliest possible date the cessation of the nuclear arms race and to undertake effective measures in the direction of nuclear disarmament, Urging the co-operation of all States in the attainment of this objective]. Η παράγραφος αυτή παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, καθότι δείχνει τα δύο μέτρα και δύο σταθμά στην διεθνή πολιτική, την ελάχιστη πρόοδο που επιτεύχθηκε έκτοτε, την κούρσα στα αντι-Βαλλιστικά όπλα, την επέκταση κατοχής αυτών των όπλων από άλλα κράτη αλλά και το γεγονός ότι μολαταύτα οι έχοντες ζητούν από τους μη έχοντες να μην αποκτήσουν αυτό τον «εξισωτή ισχύος», όπως το έθετε ο Πρόεδρος της Γαλλίας για να προχωρήσει την δεκαετία του 1960 στην απόκτηση του ανεξάρτητου Γαλλικού πυρηνικού αποτρεπτικού.

 
INFCIRC/140
http://www.iaea.org/Publications/Documents/Treaties/npt.html
22 April 1970
International Atomic Energy Agency
INFORMATION CIRCULAR
GENERAL Distr.
ENGLISH
TREATY ON THE NON-PROLIFERATION OF NUCLEAR WEAPONS
Notification of the entry into force

1. By letters addressed to the Director General on 5, 6 and 20 March 1970 respectively, the Governments of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, the United States of America and the Union of Soviet Socialist Republics, which are designated as the Depositary Governments in Article IX. 2 of the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons, informed the Agency that the Treaty had entered into force on 5 March 1970. 2. The text of the Treaty, taken from a certified true copy provided by one of the Depositary Governments, is reproduced below for the convenience of all Members.

___________________________________________________________________
TREATY ON THE NON-PROLIFERATION OF NUCLEAR WEAPONS
The States concluding this Treaty, hereinafter referred to as the “Parties to the Treaty”,
Considering the devastation that would be visited upon all mankind by a nuclear war and the
consequent need to make every effort to avert the danger of such a war and to take measures to
safeguard the security of peoples,
Believing that the proliferation of nuclear weapons would seriously enhance the danger of
nuclear war,
In conformity with resolutions of the United Nations General Assembly calling for the
conclusion of an agreement on the prevention of wider dis semination of nuclear weapons,
Undertaking to co-operate in facilitating the application of International Atomic Energy
Agency safeguards on peaceful nuclear activities,
Expressing their support for research, development and other efforts to further the
application, within the framework of the International Atomic Energy Agency safeguards
system, of the principle of safeguarding effectively the flow of source and special fissionable
materials by use of instruments and other techniques at certain strategic points,
Affirming the principle that the benefits of peaceful applications of nuclear technology,
including any technological by-products which may be derived by nuclear-weapon States from
the development of nuclear explosive devices, should be available for peaceful purposes to all
Parties to the Treaty, whether nuclear-weapon or non-nuclear-weapon States,
Convinced that, in furtherance of this principle, all Parties to the Treaty are entitled to
participate in the fullest possible exchange of scientific information for, and to contribute alone
or in co-operation with other States to, the further development of the applications of atomic
energy for peaceful purposes,
Declaring their intention to achieve at the earliest possible date the cessation of the
nuclear arms race and to undertake effective measures in the direction of nuclear
disarmament, Urging the co-operation of all States in the attainment of this
objective,
Recalling the determination expressed by the Parties to the 1963 Treaty banning nuclear
weapon tests in the atmosphere, in outer space and under water in its Preamble to seek to
achieve the discontinuance of all test explosions of nuclear weapons for all time and to continue
negotiations to this end,
Desiring to further the easing of international tension and the strengthening of trust between
States in order to facilitate the cessation of the manufacture of nuclear weapons, the liquidation
of all their existing stockpiles, and the elimination from national arsenals of nuclear weapons
and the means of their delivery pursuant to a Treaty on general and complete disarmament
under strict and effective international control,
Recalling that, in accordance with the Charter of the United Nations, States must refrain in
their international relations from the threat or use of force against the territorial integrity or
political independence of any State, or in any other manner inconsistent with the Purposes of the
United Nations, and that the establishment and maintenance of international peace and security
are to be promoted with the least diversion for armaments of the world’s human and economic
resources,
Have agreed as follows:
ARTICLE I
Each nuclear-weapon State Party to the Treaty undertakes not to transfer to any recipient
whatsoever nuclear weapons or other nuclear explosive devices or control over such weapons or
explosive devices directly, or indirectly; and not in any way to assist, encourage, or induce any
non-nuclear-weapon State to manufacture or otherwise acquire nuclear weapons or other
nuclear explosive devices, or control over such weapons or explosive devices.
ARTICLE II
Each non-nuclear-weapon State Party to the Treaty undertakes not to receive the transfer
from any transferor whatsoever of nuclear weapons or other nuclear explosive devices or of
control over such weapons or explosive devices directly, or indirectly; not to manufacture or
otherwise acquire nuclear weapons or other nuclear explosive devices; and not to seek or
receive any assistance in the manufacture of nuclear weapons or other nuclear explosive
ARTICLE III
1. Each Non-nuclear-weapon State Party to the Treaty undertakes to accept safeguards, as
set forth in an agreement to be negotiated and concluded with the International Atomic Energy
Agency in accordance with the Statute of the International Atomic Energy Agency and the
Agency’s safeguards system, for the exclusive purpose of verification of the fulfilment of its
obligations assumed under this Treaty with a view to preventing diversion of nuclear energy
from peaceful uses to nuclear weapons or other nuclear explosive devices. Procedures for the
safeguards required by this Article shall be followed with respect to source or special
fissionable material whether it is being produced, processed or used in any principal nuclear
facility or is outside any such facility. The safeguards required by this Article shall be applied
on all source or special fissionable material in all peaceful nuclear activities within the territory
of such State, under its jurisdiction, or carried out under its control anywhere.
2. Each State Party to the Treaty undertakes not to provide: (a) source or special fissionable
material, or (b) equipment or material especially designed or prepared for the processing, use or
production of special fissionable material, to any non-nuclear-weapon State for peaceful
purposes, unless the source or special fissionable material shall be subject to the safeguards
required by this Article.
3. The safeguards required by this Article shall be implemented in a manner designed to
comply with Article IV of this Treaty, and to avoid hampering the economic or technological
development of the Parties or international co-operation in the field of peaceful nuclear
activities, including the international exchange of nuclear material and equipment for the
processing, use or production of nuclear material for peaceful purposes in accordance with the
provisions of this Article and the principle of safeguarding set forth in the Preamble of the
4. Non-nuclear-weapon States Party to the Treaty shall conclude agreements with the
International Atomic Energy Agency to meet the requirements of this Article either individually
or together with other States in accordance with the Statute of the International Atomic Energy
Agency. Negotiation of such agreements shall commence within 180 days from the original
entry into force of this Treaty. For States depositing their instruments of ratification or
accession after the 180-day period, negotiation of such agreements shall commence not later
than the date of such deposit. Such agreements shall enter into force not later than eighteen
months after the date of initiation of negotiations.
ARTICLE IV
1. Nothing in this Treaty shall be interpreted as affecting the inalienable right of all the
Parties to the Treaty to develop research, production and use of nuclear energy for peaceful
purposes without discrimination and in conformity with Articles I and II of this Treaty.
2. All the Parties to the Treaty undertake to facilitate, and have the right to participate in. the
fullest possible exchange of equipment, materials and scientific and technological information
for the peaceful uses of nuclear energy. Parties to the Treaty in a position to do so shall also cooperate
in contributing alone or together with other States or international organizations to the
further development of the applications of nuclear energy for peaceful purposes, especially in
the territories of non-nuclear-weapon States Party to the Treaty, with due consideration for the
needs of the developing areas of the world.
ARTICLE V
Each Party to the Treaty undertakes to take appropriate measures to ensure that, in
accordance with this Treaty, under appropriate international observation and through
appropriate international procedures, potential benefits from any peaceful applications of
nuclear explosions will be made available to non-nuclear-weapon States Party to the Treaty on a
non-discriminatory basis and that the charge to such Parties for the explosive devices used will
be as low as possible and exclude any charge for research and development. Non-nuclearweapon
States Party to the Treaty shall be able to obtain such benefits, pursuant to a special
international agreement or agreements, through an appropriate international body with adequate
representation of non-nuclear-weapon States. Negotiations on this subject shall commence as
soon as possible after the Treaty enters into force. Non-nuclear-weapon States Party to the
Treaty so desiring may also obtain such benefits pursuant to bilateral agreements.
ARTICLE VI
Each of the Parties to the Treaty undertakes to pursue negotiations in good faith on effective
measures relating to cessation of the nuclear arms race at an early date and to nuclear
disarmament, and on a treaty on general and complete disarmament under strict and effective
international control.
ARTICLE VII
Nothing in this Treaty affects the right of any group of States to conclude regional treaties in
order to assure the total absence of nuclear weapons in their respective territories.
ARTICLE VIII
1. Any Party to the Treaty may propose amendments to this Treaty. The text of any
proposed amendment shall be submitted to the Depositary Governments which shall circulate it
to all Parties to the Treaty. Thereupon, if requested to do so by one-third or more of the Parties
to the Treaty, the Depositary Governments shall convene a conference, to which they shall
invite all the Parties to the Treaty, to consider such an amendment.
2. Any amendment to this Treaty must be approved by a majority of the votes of all the
Parties to the Treaty, including the votes of all nuclear-weapon States Party to the Treaty and all
other Parties which, on the date the amendment is circulated, are members of the Board of
Governors of the International Atomic Energy Agency. The amendment shall enter into force
for each Party that deposits its instrument of ratification of the amendment upon the deposit of
such instruments of ratification by a majority of all the Parties, including the instruments of
ratification of all nuclear-weapon States Party to the Treaty and all other Parties which, on the
date the amendment is circulated, are members of the Board of Governors of the International
Atomic Energy Agency. Thereafter, it shall enter into force for any other Party upon the deposit
of its instrument of ratification of the amendment.
3. Five years after the entry into force of this Treaty, a conference of Parties to the Treaty
shall be held in Geneva, Switzerland, in order to review the operation of this Treaty with a view
to assuring that the purposes of the Preamble and the provisions of the Treaty are being realised.
At intervals of five years thereafter. a majority of the Parties to the Treaty may obtain, by
submitting a proposal to this effect to the Depositary Governments, the convening of further
conferences with the same objective of reviewing the operation of the Treaty.
ARTICLE IX
1. This Treaty shall be open to all States for signature. Any State which does not sign the
Treaty before its entry into force in accordance with paragraph 3 of this Article may accede to it
at any time.
2. This Treaty shall be subject to ratification by signatory States. Instruments of ratification
and instruments of accession shall be deposited with the Governments of the United Kingdom
of Great Britain and Northern Ireland, the Union of Soviet Socialist Republics and the United
States of America, which are hereby designated the Depositary Governments.
3. This Treaty shall enter into force after its ratification by the States, the Governments of
which are designated Depositaries of the Treaty, and forty other States signatory to this Treaty
and the deposit of their instruments of ratification. For the purposes of this Treaty, a nuclearweapon
State is one which has manufactured and exploded a nuclear weapon or other nuclear
explosive device prior to 1 January, 1967.
4. For States whose instruments of ratification or accession are deposited subsequent to the
entry into force of this Treaty, it shall enter into force on the date of the deposit of their
instruments of ratification or accession.
5. The Depositary Governments shall promptly inform all signatory and acceding States of
the date of each signature, the date of deposit of each instrument of ratification or of accession,
the date of the entry into force of this Treaty, and the date of receipt of any requests for
convening a conference or other notices.
6. This Treaty shall be registered by the Depositary Governments pursuant to Article 102 of
the Charter of the United Nations.
ARTICLE X

  1.  Each Party shall in exercising its national sovereignty have the right to withdraw

from the Treaty if it decides that extraordinary events, related to the subject matter
of this Treaty, have jeopardized the supreme interests of its country. It shall give
notice of such withdrawal to all other Parties to the Treaty and to the United
Nations Security Council three months in advance. Such notice shall include a
statement of the extraordinary events it regards as having jeopardized its
supreme interests.
2. Twenty-five years after the entry into force of the Treaty, a conference shall be convened
to decide whether the Treaty shall continue in force indefinitely, or shall be extended for an
additional fixed period or periods. This decision shall be taken by a majority of the Parties to the
ARTICLE XI
This Treaty, the English, Russian, French, Spanish and Chinese texts of which are equally
authentic, shall be deposited in the archives of the Depositary Governments. Duly certified
copies of this Treaty shall be transmitted by the Depositary Governments to the Governments of
the signatory and acceding States.
IN WITNESS WHEREOF the undersigned, duly authorised, have signed this Treaty.
DONE in triplicate, at the cities of London, Moscow and Washington, the first day of July,
one thousand nine hundred and sixty-eight.
 

Θα επιζήσει η Κυπριακή Δημοκρατία;;

Μάιος 3, 2014

Ομπάμα και Πούτιν ή ΗΠΑ και Ρωσία: Ένας παλιός Ψυχρός Πόλεμος σήμερα

Μάιος 3, 2014