Η ΑΠΟΤΡΕΠΤΙΚΗ ΜΑΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΟΥ ΚΑΠΟΙΟΙ ΝΟΜΙΣΑΝ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΚΑΤΕΥΝΑΣΜΟΥ, ΑΝΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

nuclearΠαναγιώτης Ήφαιστος https://www.facebook.com/groups/StrategyStateTheory/

Στην στρατηγική θεωρία τρείς βασικές αρχές της αποτρεπτικής στρατηγικής είναι οι εξής:

Πρώτον, τα κράτη λειτουργούν ορθολογιστικά με το να κάνουν υπολογισμούς κόστους – οφέλους εναλλακτικών στάσεων και ενεργειών.

Δεύτερον, κανένα κράτος  δεν θα εκτελέσει επίθεση αν το πιθανό κόστος θα είναι μεγαλύτερο του πιθανού οφέλους.

Τρίτον, όσον αφορά το αμυνόμενο αποτρέπων κράτος, ο ανταγωνισμός δεν είναι αυτοσκοπός: Οτιδήποτε λέγεται ή πράττεται αποσκοπεί να καλλιεργήσει τον ορθολογισμό του αντιπάλου προς την κατεύθυνση αποδοχής του statusquo.

Μια πιθανή ψύχραιμη, αποφασιστική θέση του αμυνόμενου όταν διακυβεύονται ζωτικά συμφέροντα ενώ για την άλλη πλευρά το κέρδος είναι λιγότερο, είναι η εξής: «θα έχουμε φιλικές, ειρηνικές σχέσεις ή ακόμη θα είμαστε και σύμμαχοι εάν δεν με απειλείς.  Εάν δε μου επιτεθείς να είσαι σίγουρος ότι θα υποστείς μεγάλες ζημιές ή και συντριπτική ήττα».

Στην στρατηγική ανάλυση συχνά αυτή η αποτρεπτική απειλεί ονομάζεται και «κίνητρο προς τον επιτιθέμενο» (“incentive”). Ούτε καν τον εχθρεύεσαι. Αντίθετα τον σέβεσαι αλλά ταυτόχρονα του βάζεις θανατηφόρες κόκκινες γραμμές εάν επιχειρεί να παραβιάσει την εθνική σου κυριαρχία.Πιο πεζά του λες «συμφωνούμε να διαφωνούμε» αλλά μην θίξεις τα έσχατα συμφέροντά μου γιατί θα έχεις πολύ μεγάλο κόστος» γιατί δεν θα δεχθώ να παραβιαστεί η διεθνής νομιμότητα.

Η επιτυχής μετάδοση τέτοιων «ορθολογιστικών κινήτρων» από το σύνολο του πολιτικού κόσμου είναι προϋπόθεση σταθερότητας. Ο προσδιορισμός και η ιεράρχηση των εθνικών συμφερόντων γίνεται από την πολιτική ηγεσία και ο προσδιορισμός της απειλής από την στρατιωτική ηγεσία.

Ο χαρακτήρας των επιθετικών/αναθεωρητικών απειλών και ενεργειών αντανακλαστικά προσδιορίζει και τις αποτρεπτικές απειλές του αμυνόμενου. Ενώ το φάσμα της κλιμάκωσης σε ολοκληρωτικό πόλεμο πρέπει να αιωρείται ως ύστατη και έσχατη αποτροπή η αποτρεπτική στρατηγική απαιτείται να αντιμετωπίζει και απειλές χαμηλότερης έντασης όπου απαιτείται «ενδοπολεμική αποτροπή» (επί του θέματος έχουμε γράψει σε άλλα κείμενα και θα επανέλθουμε).

Αποτελεσματική αποτροπή σε όλο το φάσμα απαιτεί δικές μας σωστές εκτιμήσεις για την κλίμακα και τις βαθμίδες των αντίπαλων συμφερόντων και των μεθοδεύσεων που υιοθετεί.

Σε όλο το φάσμα τρεις έννοιες της στρατηγικής θεωρίας είναι κεντρικές και εξόχως σημαντικές για μια πιο εξεζητημένη εκτίμηση του αντιπάλου και μια πιο εκλεπτυσμένη δική μας αποτροπή:

Πρώτον, «ικανότητα/ισχύς». Προσδιορίζεται από το σύνολο των συντελεστών ισχύος που συμπεριλαμβάνουν τις συμμαχίες και την διπλωματία.

Δεύτερον, «κίνδυνος». Είναι η διαφορά μεταξύ ικανότητας/ισχύος του επιτιθέμενου και της ισχύος του αμυνόμενου να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά και νικηφόρα τις απειλές σε όλο το φάσμα των εχθρικών αξιώσεων.

Τρίτον, «μπλόφα».Είναι η κρισιμότερη ίσως έννοια. Προσδιορίζει την διαφορά μεταξύ απειλητικών διακηρύξεων και ικανότητας εκπλήρωσής τους αμφότερων των εμπλεκομένων [κεντρικό ζητούμενο μιας διαχείρισης κρίσης σε στιγμές έντασης είναι η διαρκής εκτίμηση της βαθμίδας μπλόφας του αντιπάλου] [Ήταν έτοιμοι για κλιμάκωση οι Τούρκοι το 1996 στα Ιμια; Ήταν έτοιμοι για κλιμάκωση και ολοκληρωτικό πόλεμο οι Τούρκοι με την ΝΟΤΑΜ του Μαρτίου 2015;].

Στην αποτρεπτική στρατηγική αναζητείται χρυσή τομή που μεγιστοποιεί την αποτρεπτική αξιοπιστία, ελαχιστοποιεί την πιθανότητα άσκησης βίας, εξοικονομεί πόρους και για τον αμυνόμενο διατηρεί το statusquo της διεθνούς νομιμότητας.

Ενώ η αποτυχία της αποτροπής και ο ολοκληρωτικός πόλεμος είναι το χείριστο αποτέλεσμα μιας εθνικής στρατηγικής ενός αμυνόμενου κράτους, δεν πρέπει να υποτιμάται ότι συστηματική αποτυχία του αμυνόμενου να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις «μικρότερες» απειλές που σωρευτικά βλάπτουν το συμφέρον επιβίωσης.

Αποδυναμώνουν την αποτρεπτική αξιοπιστία και οδηγούν ουσιαστικά στο να χάσει τον πόλεμο χωρίς μάχη. Στην περίπτωσή μας το Αιγαίο, την Θράκη και την Κύπρο. Μια νέα Ίμια για την Ελληνική Εθνική στρατηγική είναι κάτι απαγορευτικό για την Ελληνική πολιτική ηγεσία και οι διπλωματικές μας υπηρεσίες και οι Ένοπλες Δυνάμεις πρέπει να είναι έτοιμες να απαντήσουν με αποφασιστικότητα. Σήμερα μπορούν. Αυτό το γνωρίζουν τόσο οι Τούρκοι όσο και οι σύμμαχοι και καμιά δήλωση ή στάση δεν πρέπει να εκπέμπει λανθασμένα και ανορθολογικά μηνύματα περί του αντιθέτου.

Πολύ συγχαρητήρια για την αποφασιστική στάση της Ελληνικής πολιτικής ηγεσίας των τελευταίων εβδομάδων. Απαιτείται να βρίσκεται σε μεγάλη ετοιμότητα γιατί όπως θα εξηγήσουμε σε άλλη περίπτωση ενώ η Τουρκία δεν είναι σε θέση να διεξάγει ένα γενικευμένο ολοκληρωτικό πόλεμο με την Ελλάδα μπλοφάροντας ή μεθοδεύοντας με επιτυχία εκτέλεση απειλών χαμηλής έντασης δημιουργεί μεγάλους κινδύνους για την Ελλάδα.

Ασφαλώς, είναι πολιτικά κατάπτυστοι, ανορθολογικοί και επικίνδυνοι για την ειρήνη και σταθερότητα όσοι παίζοντας με τον φόβο των Ελλήνων όχι των αντιπάλων έσπευσαν να πουν ότι αποτελεί δήθεν πρόκληση η κατάθεση στεφάνου στην νήσο μας Ίμια.

Οικοδομώντας αποτρεπτικές παραστάσεις οτιδήποτε λέγεται ή πράττεται από την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία ενός κράτους, ακόμη και ο μορφασμός του προσώπου ή ο τόνος της φωνής όταν μιλούν για τα θέματα άμυνας και ασφάλειας επιδρούν προσθετικά ή αφαιρετικά στον χάρτη της αποτρεπτικής αξιοπιστίας μιας χώρας και ενός λαού.

Εξ ου και ο παντελώς απαράδεκτος χαρακτήρας των δηλώσεων εκ μέρους μερικών μελών του πολιτικού προσωπικού ότι αποτελεί πρόκληση στρεφόμενη κατά των Τούρκων η επίσκεψη επισήμων προσώπων εντός της Ελληνικής Επικράτειας ή οι δηλώσεις αποφασιστικότητας υπεράσπισης της κρατικής μας κυριαρχίας.

Αυτοί οι πολιτικά σπιθαμιαίου αναστήματος άνθρωποι είναι ακραία επικίνδυνοικαι πηγή αποσταθεροποιητικού ανορθολογισμού. Το γεγονός ότι μέλη του πολιτικού προσωπικού που υπήρξαν και κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι μεγάλων  κομμάτων θεώρησαν πως προκαλούμε τους Τούρκους τους καθιστά πιο επικίνδυνους από τους αντιπάλους μας. Ποιο επικίνδυνοι από τον αντίπαλο γιατί ο ανορθολογισμός τους προκαλεί ανορθολογισμό τόσο στην δική μας πλευρά όσο και στην Τουρκική.

Ένας ακόμη λόγος για την ανάγκη περισσότερης δημοκρατίας όπου οι πολίτες θα εκλέγουν απευθείας τους αντιπροσώπους τους και όχι μέσω κομμάτων είναι και το γεγονός πως μόνο εάν τέτοιοι επικίνδυνοι άνθρωποι διαγράφονται από τους ίδιους τους πολίτες από το πολιτικό σκηνικό θα γίνει η Ελλάδα αξιόπιστο κράτος.

Στην Εθνική στρατηγική κάθε αξιόπιστου και βιώσιμου κράτους υπάρχει υποχρέωση όλων αδιάλειπτα να προσπαθούν να αποτυπώσουν αποτρεπτικές παραστάσεις οι οποίες θα πείσουν τον αντίπαλο ότι τον συμφέρει (επειδή είναι μεγάλο το κόστος) να μη εκτελέσει τις απειλές του. Όταν κάνουν το αντίθετο το scriptamanentθα πρέπει να αποτελεί λόγο για παντοτινή διαγραφή τους από την πολιτική σκηνή.

Παγιωμένα κριτήρια της στρατηγικής θεωρίας όσον αφορά την αποτρεπτική στρατηγική μιας χώρας είναι, μεταξύ άλλων, τα εξής:

  • παραστάσεις ικανότητας και μεγάλου κόστους για τον αντίπαλο λόγω ετοιμότητας υπεράσπισης κάθε σπιθαμής κρατικής κυριαρχίας,
  • ισχυρή θέση και ρόλο στα διεθνή και περιφερειακά δρώμενα,
  • διαρκείς πελατειακές σχέσεις με ισχυρότερα κράτη που ενδιαφέρονται για την διατήρηση του statusquoκαι της σταθερότητας,
  • ικανότητα και ετοιμότητα διπλωματικού κόστους,
  • πολιτικές, διπλωματικές και κοινωνικές συμπεριφορές και στάσεις που συνιστούν «ψυχολογικό πόλεμο» κατά του απειλητικού κράτους,
  • αποτελεσματικές μυστικές υπηρεσίες που θα προκαλούν εισροή πληροφοριών για πιο ορθολογιστικές αποφάσεις,
  • γνώση των τρωτοτήτων του αντιπάλου και προειδοποίησή του για τις συνέπειες εάν εκτελέσει τις απειλές του,
  • καθολική πολιτική στάση που συνηγορεί με άρνηση νομιμοποίησης τετελεσμένων,
  • καθολική απόκρουση κάθε στάσης ή θέσης του κράτους που απειλεί η οποία αντιβαίνει στην διεθνή νομιμότητα και προειδοποίηση του αντιπάλου για τις συνέπειες εκτέλεσης μιας απειλής χαμηλής έντασης ή μιας απειλής υψηλότερων βαθμίδων
  • Μετάδοση του σωστού μηνύματος αυτού δηλαδή που σε ένα στρατιωτικό σχεδιασμό δεν μπορεί να μην ισχύει για όλα τα κράτη:
    • ότι το αμυνόμενο κράτος δεν διαθέτει μόνο αμυντικά σχέδια: στο πλαίσιο αμυντικών πολιτικών σκοπών διαθέτει και επιθετικά στρατιωτικά σχέδια (“counterforcestrategy”) τα οποία θα ενεργοποιηθούν εάν ο επιτιθέμενος εκτελέσει τις απειλές του.

Έτσι, μεταξύ άλλων, αποτρέπονται οι απειλές. Έτσι διασφαλίζεται η διαφύλαξη της διεθνούς νομιμότητας όσον αφορά την επικράτειά μας. Έτσι διαφυλάσσεται η σταθερότητα με τα γειτονικά κράτη που απειλούν.

Γι’ αυτό, επαναλαμβάνουμε, δηλώσεις Ελλήνων ότι αποτελούν δήθεν πρόκληση για την Τουρκία η κατάθεση στεφάνου στα Ίμια ή άλλες δικές μας στάσεις και ενέργειες που υπογραμμίζουν το απαραβίαστο της κρατικής μας κυριαρχίας, συνιστούν αυτό που αλλού περιγράψαμε ως «Εσχάτη προδοσία» («Εσχάτη προδοσία» και σχέδια Αναν http://wp.me/p3OlPy-kL). Με την φωτιά δεν παίζει κανείς. Και παίζει με την φωτιά όποιος έτσι ενθαρρύνει τις κατά της Ελλάδας αναθεωρητικές απειλές.

Όσοι έτσι συμπεριφέρονται είναι πηγή ανορθολογισμού για εμάς και τους αντιπάλους  μας επειδή μεταδίδουν λάθος μηνύματα.

Είναι επικίνδυνοι για την ασφάλειά μας και την ακεραιότητα της πατρίδας μας. Είναι επικίνδυνοι για την σταθερότητα στην περιοχή μας.

Γι’ αυτό ο πολιτικός τους έλεγχος απαιτείται να είναι άμεσος και αποτελεσματικός.

Υστερόγραφο. Μερικές ακόμη σύντομες συναφείς αναλύσεις:

  • Π. Ήφαιστος, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΤΡΕΠΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ: ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ – Το μεθοδολογικό και φιλοσοφικό σταυροδρόμι και ο θανατηφόρος χαρακτήρας κάθε κατευναστικής στάσης και συμπεριφοράς. http://wp.me/p3OqMa-18dhttp://wp.me/p3OlPy-1eZ
  • Π. Ήφαιστος. ΤΟ ΑΘΛΗΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΜΕΣΑ ΣΕ ΕΝΑ ΑΝΕΛΕΗΤΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ http://wp.me/p3OqMa-16D
  • ENAΛΛΑΚΤIΚΕΣ ΕΠIΛΟΓΕΣ ΚI ΔIΛΗΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝIΚΗΣ ΑΠΟΤΡΕΠΤIΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓIΚΗΣ (1990-1) http://wp.me/p3OlPy-JO 
  • Π. Ήφαιστος, «Ο ύστερος νέο-οθωμανισμός και η ελληνική αποτρεπτική στρατηγική» http://wp.me/p3OlPy-jt 
  • Π. Ήφαιστος, ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΕΠΙΔΙΩΚΟΥΝ ΝΑ ΑΠΟΚΤΗΣΟΥΝ «ΙΣΧΥ», Η ΟΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΥΡΙΟ «ΝΟΜΙΣΜΑ» ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ http://wp.me/p3OlPy-AA
  • Π. Ήφαιστος, Η ΑΠΟΤΡΕΠΤΙΚΗ ΜΑΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΟΥ ΚΑΠΟΙΟΙ ΝΟΜΙΣΑΝ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΚΑΤΕΥΝΑΣΜΟΥ, ΑΝΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΥ http://me/p3OlPy-TO
  • Π. Ήφαιστος, ΣΤΡΑΤΗΓΙΚH ΑΝΙΣΟΡΡΟΠIΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ ΜΕΤΑΨΥΧΡΟΠΟΛΕΜΙΚΟΙ ΑΝΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΙ–ΚΑΙ ΘEΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛAΔΑΣ http://wp.me/p3OlPy-Td 
  • Π. Ήφαιστος, ΣΥΡΡΟΗ ΚΑΙ ΚΑΤ’ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ, ΤΑ ΔΕΞΙΟΑΡΙΣΤΕΡΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΚΑΙ Ο ΑΓΩΝΑΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ http://wp.me/p3OlPy-Rw 
  • Π. Ήφαιστος, Ιδεολογίες και Ελληνική Εθνική Στρατηγική http://wp.me/p3OlPy-Qh 

 

Π. Ήφαιστος – P. Ifestos
www.ifestosedu.grinfo@ifestosedu.gr
Στρατηγική Θεωρία–Κρατική Θεωρίαhttps://www.facebook.com/groups/StrategyStateTheory/
Διεθνής πολιτική 21ος αιώνας https://www.facebook.com/groups/InternationalPolitics21century/
Ελλάδα-Τουρκία-Κύπρος: Ανισόρροπο τρίγωνο https://www.facebook.com/groups/GreeceTurkeyCyprusImbalance/
Διαχρονική Ελληνικότητα https://www.facebook.com/groups/Ellinikotita/
Άνθρωπος, Κράτος, Κόσμος–Πολιτικός Στοχασμόςhttps://www.facebook.com/groups/Ifestos.political.thought/
Κονδυλης Παναγιώτης– https://www.facebook.com/groups/Kondylis.Panagiotis/
Θολό βασίλειο της ΕΕhttps://www.facebook.com/groups/TholoVasileioEU/
Θουκυδίδης–Πολιτικός Στοχασμόςhttps://www.facebook.com/groups/thucydides.politikos.stoxasmos/
Μέγας Αλέξανδρος–Ιδιοφυής Στρατηγός και Στρατηλάτηςhttps://www.facebook.com/groups/M.Alexandros/
Προσωπική σελίδαhttps://www.facebook.com/p.ifestos
Πολιτισμός, Περιβάλλον, Φύση, Ψάρεμαhttps://www.facebook.com/Ifestos.DimotisBBB
«Κοσμοθεωρία των Εθνών»https://www.facebook.com/kosmothewria.ifestos
Προσωπικό προφίλhttps://www.facebook.com/panayiotis.ifestos

Advertisements


Κατηγορίες:Διεθνείς Σχέσεις, Δοκίμια, Ηφαιστος Παναγιώτης

Ετικέτες:

Αρέσει σε %d bloggers: