CLAUSEWITZ: «Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΜΕ ΑΛΛΑ ΜΕΣΑ» – Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΠΕΔΙΑ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ

Π. Ήφαιστος https://www.facebook.com/groups/StrategyStateTheory/

Το παρόν γράφεται αφορμή την δήλωση του Ναυάρχου Λυμπέρη στις 20.3.2015 κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του βιβλίου του Οψόμεθα την Αλήθεια καθώς εστί 1994-1996. Μπορεί κανείς να την ακούσει ολόκληρη στο βίντεο που ακολουθεί (http://youtu.be/J9YEUmWCipg).

Ο Ναύαρχος ε.τ. Χρήστος Λυμπέρης σε σχετική ερώτηση υιοθέτησε, μεταξύ άλλων, την εξής θέση: «Ο πόλεμος είναι ένα σοβαρό πράγμα που πρέπει να το αποφασίζει (σημ. κηρύσσει) η κυβέρνηση, μέσο της Ελληνικής βουλής. Δεν είναι υπόθεση ενός στρατιωτικού … φανταστείτε να επιτρέπεται σε ένα στρατιωτικό να κηρύσσει τον πόλεμο».

Εκτιμώ ότι πρόκειται για μια πολύ σημαντική τοποθέτηση ενός ανώτατου λειτουργού των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Ο Αρχηγός των ΕΔ ως γνωστό σε κατάσταση κρίσης και εκτάκτου ανάγκης είναι Αρχιστράτηγος με διακριτική ευχέρεια οργάνωσης των στρατιωτικών μέσων αλλά δεν είναι πολιτικός αρχηγός του κράτους ή εντολέας της κυβέρνησης. Είναι εντολοδόχος της εκάστοτε πολιτικής εξουσίας.

Η θέση που διατυπώνει ο Ναύαρχος αποτελεί απάντηση και κατά όσων κακόπιστων νυχθημερόν κατηγορούν τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις συσχετίζοντάς τες ως μη έπρεπε με τους επαίσχυντους πράκτορες της περιόδου 1967-1974 οι οποίοι για λογαριασμό ξένων συμφερόντων προκάλεσαν μια πολύ μεγάλη αντιστροφή.

Τα αίτια της επταετούς δικτατορίας, όμως, είναι πολιτικά. Κανείς θα πρέπει να τα αναζητήσει τόσο στην αξιοθρήνητη μετά-εμφυλιακή κατάσταση του έξωθεν εξαρτημένου νεοελληνικού κράτους όσο και στην απίστευτη επιπολαιότητα ή και συνυπευθυνότητα του«πολιτικού προσωπικού» της περιόδου 1960-1967. Για το θέμα αυτό διεξάγεται έρευνα και θα επανέλθουμε.

Σημειώνουμε μόνο ότι πολλοί λειτουργοί των Ενόπλων Δυνάμεων όπως ο Ναύαρχος Λυμπέρης διώχθηκαν από την χούντα. Επιπλέον, μετά το 1974 οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι δημοκρατικά προσανατολισμένες και με αποκλειστικό σκοπό/αποστολή να προασπίσουν την Ελληνική κρατική Επικράτεια, δηλαδή την συλλογική ελευθερία των Ελλήνων. Όσο πιο σύντομα συνειδητοποιήσουν όλοι οι Έλληνες ότι οι ΕΔ είναι θεσμός προάσπισης της συλλογικής τους ελευθερίας, τόσο το καλύτερο. Αυτοτραυματιζόμαστε εάν τις σημερινές Ένοπλες Δυνάμεις τις ταυτίσουμε με τα στελέχη της χούντας.

Η υπευθυνότητα με την οποία ο Ναύαρχος αντιμετωπίζει το ζήτημα είναι η ενδεικνυόμενη για ένα δημοκρατικό κράτος, η σωστή για ένα δημοκρατικά σκεπτόμενο στρατιωτικό και η πρέπουσα για ένα ορθολογιστικά σκεπτόμενο Αρχιστράτηγο. Συνοπτικά θα πούμε μερικά λόγια περί αυτού.

Τον τιμά όπως και τα υπόλοιπα που είπε στην συνέχεια για το τι ακριβώς έκανε κατά την διάρκεια της κρίσης ενόψει πολιτικής ακινησίας και πολιτικής σύγχυσης. Οι εντολές του τις κρίσιμες εκείνες στιγμές και με δεδομένη αυτή την κατάσταση στο επίπεδο του πολιτικού προσωπικού, καταμαρτυρούν λεπτότητα κρίσεως, λεπτότητα χειρισμών και αριστοτεχνικές κινήσεις οι οποίες όμως ελλείψει ικανής πολιτικής ηγεσίας έμειναν ανεκμετάλλευτες.

Αυτά που είπε δείχνουν πως οι αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων της Ελλάδας, πέραν των γνωστών στρατιωτικών δεξιοτήτων τους, διαθέτουν στρατηγική κουλτούρα συμβατή με την δημοκρατία και τον πολιτικό πολιτισμό.

nuclear

Αντίθετα, τα επίμαχα γεγονότα καταμαρτυρούν έλλειμμα ή και παντελή απουσία στρατηγικής κουλτούρας, γεγονός που ερμηνεύει και την απουσία μιας κρατικής θεωρίας που θα διασφάλιζε την Εθνική Ανεξαρτησία και την κρατική Επικράτεια που κληροδοτήσαμε από τους προγόνους μας.

Κανείς βέβαια θα μπορούσε να αναζητήσει ευθύνες και στους στρατιωτικούς για παράδειγμα στο γεγονός ότι ο ΑΓΕΕΘΑ το 1996 δέχθηκε να πάει στην Βουλή ή γιατί δεν άρχισε μόνος του εχθροπραξίες λόγω «πολιτικού χάους». Για το πρώτο δεν είναι σίγουρο τι θα σήμαινε η απομόνωση της στρατιωτικής από την πολιτική ηγεσία εάν η τελευταία αρνιόταν να πάει στον θάλαμο επιχειρήσεων. Για το δεύτερο θα ήταν πολύ ανεύθυνο να ειπωθεί ότι ο στρατιωτικός αποφασίζει για την έναρξη ενός πολέμου.

Καλό θα ήταν όλοι όσοι εκφράζονται περί αυτού να ακούσουν κάθε λέξη του Ναυάρχου Λυμπέρηκαι να διαβάσουν προσεκτικά την πληθώρα πληροφοριών και αποδεικτικών στοιχείων στο βιβλίο για την αλληλουχία των γεγονότων. Όχι για να δικαιολογηθεί οτιδήποτε ή οποιοσδήποτε εκατέρωθεν αλλά για να γνωρίζει ο καθείς που παρεμβαίνει τα γεγονότα.

Χωρίς λοιπόν να παίρνω θέση για το κατά πόσο έπρεπε ή δεν έπρεπε να πάει στην Βουλή αντί να παραμείνει στο Επιτελείο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ένα είναι τελείως σίγουρο: Εν μέσω άμεσου κινδύνου έναρξης ενός πολέμου για τον οποίο το Επιτελείο προειδοποίησε έγκαιρα η Ελλάδα βασικά ήταν ένα πολιτικά και διπλωματικά ακυβέρνητο κράτος. Επιπλέον, η θέση των Επιτελών των ΕΔ λόγω αυτού του πολιτικού και διπλωματικού χάους ήταν εξαιρετικά δυσχερής.

Ένα κρίσιμο ζήτημα είναι το εξής: Με την νέα κατάθεση του πρώην ΑΓΕΕΘΑ γνωρίζουμε πλήρως ποιες ήταν οι πολιτικές εντολές πριν ή και ταυτόχρονα με την διαταγή του να αποδεσμεύσει «ενδιάμεσους» κανόνες εμπλοκής (προειδοποιητικές βολές). Για παράδειγμα, γνωρίζουμε για την ρητή πολιτική εντολή του τότε πρωθυπουργού να μείνουν τα πράγματα ως έχουν.

Στο σημείο αυτό υπογραμμίζω πως δεν θέλω να πω οτιδήποτε περισσότερο από τα πολλά που γνωρίζω για το σκεπτικό της απόφασης να αναλάβει ο Ναύαρχος Χρήστος Λυμπέρης την ηγεσία των ΕΔ το 1994 παρά μόνο ότι έχω πρωτογενή γνώση του γεγονότος πως πολλοί μετάνιωσαν γι’ αυτή την επιλογή.

Οι λόγοι είναι κυρίως αυτοί που εξηγεί στο βιβλίο του ο Ναύαρχος για τις θέσεις του Επιτελείου επί λεπτών θεμάτων της εθνικής στρατηγικής που αφορούσαν «εκκρεμότητες» και χειρισμούς εν όψει συνεχιζόμενων τουρκικών αναθεωρητικών στάσεων που απλά κορυφώθηκαν στην κρίση των Ιμίων. Αφορούσαν επίσης μια εξαιρετικά αρνητική κατάσταση στο επίπεδο των συμμαχιών, όπου την κύρια ευθύνη φέρουν άλλοι και όχι οι Επιτελείς των ΕΔ.

Πάντως ως προς αυτό το ζήτημα θα επανέλθω γνωρίζοντας ότι ένας οποιοσδήποτε ΑΓΕΕΘΑ «δεν χρειάζεται δικηγόρο» πολύ περισσότερο ο Ναύαρχος Λυμπέρης που έγραψε για το θέμα τρία βιβλία, έκανε πολλές δημόσιες δηλώσεις και που κατάθεσε πολλά τεκμήρια.Την οποιαδήποτε κριτική επί μερικών θεμάτων την έχω, εξάλλου, διατυπώσει και δημόσια, με λεπτότητα και με την επιβαλλόμενη υπευθυνότητα που απαιτεί ένα τέτοιο ζήτημα.

Οι αφορισμοί και οι ύβρεις ή αντίστροφα οι ενθουσιασμοί και οι άκριτες συνηγορίες καταμαρτυρούν ανωριμότητα ή σύγχυση που δυστυχώς χαρακτηρίζει πολλούς όταν μιλούν για ζητήματα εθνικής στρατηγικής χωρίς να συνεκτιμούν πλήρως όλα τα κριτήρια και όλους τους παράγοντες.

Κυρίως όταν δεν εκτιμάται σωστά πως οι Ένοπλες Δυνάμεις το 1996 βρέθηκαν σε Συμπληγάδες όπου από την μια πλευρά ήταν οι Τούρκοι και από την άλλη το από-συναρμολογημένο και μπερδεμένο Ελληνικό πολιτικό προσωπικό.

Το Αιγαίο στην ιστορική διαχρονία, πρέπει να πούμε, είναι η Ελλάδα. Αυτό για ιστορικούς, νομικούς, πολιτικούς, ανθρωπολογικούς, πολιτισμικούς, πλουτοπαραγωγικούς λόγους οι οποίοι εάν ακυρωθούν οι Έλληνες εξοστρακίζονται για πάντα.

Σημασία έχει να πούμε εδώ ρητά και ξεκάθαρα ότι υπάρχει μια κόκκινη γραμμή. Αφορά την γραμμή πέραν από την οποία πολιτικά όχι νομικά (λόγω επίδειξης πολιτικής αδυναμίας πριν και μετά τα Ίμια μέχρι και σήμερα) αρχίζει να δημιουργείται η εντύπωση ότι στο Αιγαίο δεν ισχύει αυτό που προσδιορίζει η διεθνής νομιμότητα αλλά μια αμφίσημη κατάσταση στο πλαίσιο της οποίας η Ελλάδα καλείται να προσέλθει για διαπραγματεύσεις για «καζάν-καζάν» (μισά-μισά ή και χειρότερα σε μια κρίση την οποία δεν θα ελέγξουμε).

Την κόκκινη αυτή γραμμή την περάσαμε το 1996. Νομικά το καθεστώς παραμένει το ίδιο αλλά πρέπει να γνωρίζουμε –και κυρίως να το γνωρίζουν οι νομικοί διεθνολόγοι– ότι πολλοί και συχνά θολώνουν τα λεπτά σύνορα της διεθνούς νομιμότητας.

Όταν αυτό γίνεται από ένα αναθεωρητικό κράτος συστηματικά οι ερμηνείες είναι πλέον πολλές μέχρι την κακιά εκείνη στιγμή που εκτελείται επιτυχώς από τον αντίπαλο ένα τετελεσμένο που στην συνέχεια αναγνωρίζεται από τρίτους και που αλλάζει την ισχύουσα εδαφική και κυριαρχική οριοθέτηση.

Αυτός είναι ο λόγος που ένα κράτος –ταυτόχρονα με την πρόθεσή του για ειρηνική επίλυση σύμφωνα με την διεθνή νομιμότητα– θα πρέπει να θέτει κόκκινες και απαραβίαστες γραμμές που αφορούν την εθνική του ασφάλεια και την ακεραιότητα της Επικράτειας που προβλέπει η διεθνής νομιμότητα.

Ολοφάνερα, όπως ειπώθηκε στην παρουσίαση του βιβλίου του Ναυάρχου Λυμπέρη και όπως εκτεταμένα θεμελιώνει μέσα στο βιβλίο ο ίδιος, το πολιτικό έλλειμμα είναι πηγή πολλών κακών. Σημειώνεται μόνο ότι η εφαρμογή και μόνο της διεθνούς νομιμότητας διπλασιάζει, περίπου, την Ελληνική Επικράτεια που μας κληροδότησε η ιστορία και που οριοθετεί το ισχύον διεθνές δίκαιο.

Τι κάνει λοιπόν ο Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων σε περιπτώσεις όπως αυτές των Ιμίων. Τα ερωτήματα και τα ερωτηματικά είναι πολλά. Κάποιος μουείπε πρόσφατα πως αφού το 1996 ο ΑΓΕΕΘΑ διαπίστωσε πλέον πως το πολιτικό χάος ήταν αδιόρθωτο, θα έπρεπε,  υπογράμμισε, να παραμερίσει τους πολιτικούς, να εκδιώξει τον αντίπαλο από την κρατική μας κυριαρχία, να αναλάβει την διακυβέρνηση της χώρας και να προκηρύξει εκλογές.

Απέκρουσα έντονα ένα τέτοιο ενδεχόμενο καθότι, μεταξύ πολλών άλλων, θα οδηγούσε στην απόλυτη καταστροφή. Η ενδιάμεση πορεία που ακολουθήθηκε και που εξηγεί ο Ναύαρχος στο βίντεο και εκτενέστερα στο βιβλίο του ήταν φαίνεται μονόδρομος.

Υπό τις περιστάσεις εκείνες δεν χρειάζεται μεγάλη σοφία για να γίνει αντιληπτό ότι η χώρα δεν μπορούσε να αρχίσει εχθροπραξίες με απόφαση ενός στρατιωτικού γιατί η πλήρης αποδιοργάνωσή μας θα ήταν βεβαία.

Εάν ο ΑΓΕΕΘΑ έπραττε διαφορετικά ταυτόχρονα με ανάληψη των πολιτικών ευθυνών του πολέμου θα σήμαινε και είδος επανάστασης για αλλαγή της εσωτερικής πολιτικής. Πλην κανείς δεν τον είχε χρίσει επαναστάτη –ούτε και αυτός θα μπορούσε να αυτό-χρισθεί– ενώ η Ελληνική κοινωνία είχε επί χρόνια ροκανιστεί να μην πιστεύει στις έσχατες λογικές των εθνικών συμφερόντων. Ακόμη και το ενδεχόμενο εμφυλίου πολέμου τότε δεν μπορούμε να αποκλείσουμε.

Παγκοσμιοποιήσεις, διεθνισμοί, αφελείς κοσμοπολιτισμοί και άλλες ασυνάρτητες απάτριδες παραδοχές που ροκανίζουν την Εθνική Ανεξαρτησία ήταν ήδη ευρέως διαδεδομένες όπως είναι και σήμερα.

Για την αξιοθρήνητη κατάστασή μας στο επίπεδο του πολιτικού προσωπικού ιδιαίτερα μερικών που συνηθίζουν να φωνασκούν και να καπηλεύονται την εγγενή φιλοπατρία των Ελλήνων, αξίζει να μνημονεύσω ότι στην πρόσφατη μίνι κρίση γύρω από την τουρκική ΝΟΤΑΜ στο Αιγαίο, βρέθηκαν άτομα που κατέχουν υψηλές θέσεις να πουν ότι «με το να πάει ο υπουργός άμυνας στο Φαρμακονήσι ή να ρίξει στεφάνι στο σημείο των πεσόντων στα Ίμια προκαλέσαμε τους τούρκους» (Για το θέμα αυτό βλ. την παρέμβαση «Εσχάτη προδοσία»).

Δεν θα επεκταθώ πολύ εδώ για ευνόητους λόγους αλλά η σχέση πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας ήταν πάντα ένα σημαντικό ζήτημα. Σχετίζεται με το κατά πόσο ο πόλεμος ως αποτρεπτική προετοιμασία ή ως πράξη βίας είναι φαινόμενο ανεξάρτητο της πολιτικής.

Πιο κάτω παραθέτω το κεφάλαιο 12 του βιβλίου μου «NuclearStrategyandEuropeanSecurityDilemmas το οποίο αφιερώθηκε σε μια κλασικού χαρακτήρα εξέταση της σχέσης των σκοπών της πολιτικής με τους σκοπούς του πολέμου. Ο ενδιαφερόμενος θα μπορούσε να το διατρέξει (είναι στην Αγγλική γλώσσα)

Συνοπτικά εδώ λέμε ότι η αυτονομία του φαινομένου του πολέμου αποτελεί επιστροφή στην βαρβαρότητα.Δεν συνάδει με πολιτισμένα κράτη. Το φαινόμενο του πολέμου το οποίο δυστυχώς συνοδεύει τους ανθρώπους από καταβολής κόσμου δεν θεωρείται αυτοτελές.

Υποτάσσεται στις πολιτικές λογικές της πολιτείας το ίδιο και οι ιεραρχίες και οι ρόλοι ενός εκάστου στην διελκυστίνδα πολιτικής ηγεσίας – στρατιωτικής ηγεσίας.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι πολιτικά ενταγμένες και οτιδήποτε άλλο είναι πολιτική διαστροφή. Προς τιμή του αυτό, βασικά, ακούγεται να λέει στο βίντεο ο Ναύαρχος Λυμπέρης.

Ακόμη και εάν όπως μπορεί να συμβεί στο μέλλον η χώρα βρεθεί σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης οι αποφάσεις που αφορούν την στρατιωτική δράση απαιτείται να είναι απολύτως πολιτικά ενταγμένες. Εάν και όταν μια χώρα βρίσκεται σε κατάσταση πολιτικής διάλυσης ή αδυναμίας υπάρχει πολύ μεγάλο πρόβλημα και αυτό κατ’ ακρίβεια είχαμε το 1996. Εάν ένα μεγάλο μάθημα αντλείται από αυτό το πάθημα είναι ότι δεν πρέπει να βρεθούμε ξανά σε μια τέτοια αξιοθρήνητη κατάσταση.

Η θέση του Clausewitzότι ο πόλεμος είναι συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα και ότι είναι πολιτικά ενταγμένος είναι η μόνη πολιτικοστρατιωτικά ορθολογιστική στάση και κάθε αντίθετη θέση ή άποψη είναι προβληματική.

Δεν πρέπει λοιπόν να ισοπεδώνονται τα πάντα συνδέοντας πράγματα που δεν μπορούν να συνδεθούν ή να καλείται η στρατιωτική ηγεσία να αποφασίσει για την ζωή ή τον θάνατο του κράτους. Υπόθεση για την οποία την ευθύνη έχουν οι ίδιοι οι πολίτες και οι πολιτικοί αντιπρόσωποί τους.

Εάν βέβαια ένα κράτος δεχθεί μια μαζική επίθεση οι Ένοπλες Δυνάμεις αμύνονται όπως αρμόζει ανάλογα με την περίπτωση. Οι κανόνες εμπλοκής καλύπτουν πλήρως αυτή την περίπτωση.

Οι κανόνες εμπλοκής καλύπτουν όχι μόνο την περίπτωση μιας γενικευμένης σύρραξης αλλά και εμπλοκές χαμηλότερης έντασης (Η ΑΠΟΤΡΕΠΤΙΚΗ ΜΑΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΟΥ ΚΑΠΟΙΟΙ ΝΟΜΙΣΑΝ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΚΑΤΕΥΝΑΣΜΟΥ, ΑΝΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΥ http://wp.me/p3OlPy-TO).

Παρατηρούμε όμως ότι η πολιτική ηγεσία δεν ήξερε καν τον όρο «κανόνες εμπλοκής» το 1996. Υπό αυτές τις περιστάσεις η λήψη ορθολογιστικών στρατιωτικών αποφάσεων για την αποτροπή ή την ελεγχόμενη κλιμάκωση εάν αρχίσουν οι εχθροπραξίες δυσχεραίνεται σε βαθμό αφάνταστο.

Όταν όμως όπως έγινε στα Ίμια αλλά και εκατοντάδες φορές πριν και μετά μέχρι σήμερα δεχόμαστε απειλές χαμηλής έντασης ή γίνονται ανάλογα επεισόδια, το θέμα που τίθεται, βέβαια, είναι κάπως διαφορετικό.Πρωταρχικά, απαιτείται το πολιτικό προσωπικό να είναι έτοιμο να ηγηθεί αποτελεσματικά των στρατιωτικών αποφάσεων αποτροπής και ελέγχου της κλιμάκωσης (ενδοπολεμική αποτροπή). Αυτό κάνουν σε όλα τα σοβαρά και αξιόπιστα κράτη.

Γι’ αυτό και οι Επιτελείς των ΕΔ, όπως γίνεται σε όλα τα αξιόπιστα κράτη, απαιτείται όχι μόνο να ενημερώνουν/διδάσκουν στους πολιτικούς προϊστάμενους τις στρατηγικές/στρατιωτικές πτυχές της εθνικής άμυνας αλλά επιπλέον θα πρέπει επισταμένως να το ζητούν. Εάν οι πολιτικοί δεν πράττουν το καθήκον τους για «τακτή επιμόρφωση» να παραιτούνται (οι Επιτελείς) και να καταγγέλλουν δημόσια μια τέτοια τυχόν θανάσιμη ανευθυνότητα του πολιτικού προσωπικού.

Βέβαια, μια πολιτική ηγεσία που λειτουργεί σωστά όχι μόνο απαιτεί να έχει πλήρη εποπτεία των στρατιωτικών υποθέσεων αλλά επιπλέον επιζητεί διατακτικά αυτή την επιμόρφωσή της και ενημέρωσή της από την στρατιωτική ηγεσία. Τακτά ή και καθημερινά μέσα από πάγιες θεσμικές ρυθμίσεις. Ο πολιτικός, εν κατακλείδι, δεν γνωρίζει πολλά πράγματα –πχ εκτίμηση της απειλής ή των στρατιωτικών ικανοτήτων δικών μας και των αντιπάλων– και ο σύμβουλος του είναι η στρατιωτική ηγεσία που διαθέτει την αναγκαία εμπειρογνωμοσύνη.

Το να μην γνωρίζει καν όπως προαναφέραμε η πολιτική ηγεσία κατά την διάρκεια της κρίσης των Ιμίωντι σημαίνει «κανόνες εμπλοκές», υπογραμμίζει αυτό το γεγονός. Γενικότερα μιλώντας, πάντως, οι Επιτελείς των Ενόπλων Δυνάμεων γνωρίζουν καλύτερα από κάθε άλλο την στρατιωτική κατάσταση της χώρας, τις απειλές και την κατανομή ισχύος ανά πάσα στιγμή.

Τόσο σε καιρό ειρήνης όσο και σε κατάσταση κρίσης η στρατιωτική ηγεσία οφείλει να κρατά την πολιτική ηγεσία ενήμερη και η πολιτική ηγεσία είναι υποχρεωμένη να ακούει ευλαβικά την στρατιωτική συμβουλή.

Προγενέστερα, η πολιτική ηγεσία οφείλει να εκπαιδεύεται κατάλληλα και εξειδικευμένα για να μπορεί επάξια να αποτελεί τον πολιτικό εντολέα της στρατιωτικής ηγεσίας.

Ο πόλεμος λοιπόν είναι συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα. Υποτάσσεται στην λογική των πολιτικών σκοπών, ως προς τούτο δεν έχει την δική του αυτόνομη στρατιωτική λογική και όλοι μαζί ΕΔ και πολιτικό προσωπικό μεριμνούν τόσο σε κανονικές συνθήκες όσο και σε περιπτώσεις κρίσεων να υπάρχει άρτια διαχείριση των πολεμικών μέσων για να εκπληρώνονται οι εθνικοί σκοποί.

Τέλος, ο πόλεμος είναι ένα φοβερό φαινόμενο. Οι ερασιτεχνισμοί αλλά και οι επιπολαιότητες μπορούν να αποβούν θανατηφόρες. Το λέμε αυτό για όσους για τον ένα ή άλλο λόγο θεωρούν ότι στην περίπτωση των Ιμίων ή σε άλλη περίπτωση θα μπορούσε να αντιστραφεί η ρήση «ο πόλεμος είναι συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα» και να ειπωθεί «η πολιτική είναι συνέχεια του πολέμου».

Κάτι τέτοιο δεν είναι μόνο τραγικά λανθασμένο αλλά και ακραία επικίνδυνο. Εξ ου και θεωρούμε ότι η έναρξη εχθροπραξιών το 1996 με απόφαση της στρατιωτικής ηγεσίας και την πολιτική ηγεσία να λέει «τα πράγματα να μείνουν όπως έχουν» θα ήταν ένα μοιραίο λάθος.

Οι ανεύθυνες πολεμικές κραυγές που αποσυνδέουν την έναρξη του πολέμου από την πολιτική και την πολιτική κατάσταση είναι το ίδιο ανεύθυνες και επικίνδυνες με τις θέσεις υπέρ κατευνασμού και παραχώρησης κυριαρχίας. Απαιτείται ορθολογισμός και αυτό σημαίνει ορθολογιστική εθνική αποτρεπτική στρατηγική, καλλιέργεια πολιτικής κουλτούρας, προσδιορισμό των εθνικών συμφερόντων και εμπέδωση μιας κρατικής θεωρίας που τα στηρίζει.

Η στρατηγική κουλτούρα σε ένα κράτος που καλλιεργεί τον πολιτικό και στρατηγικό ορθολογισμό είναι ένας σημαντικός συντελεστής ισχύος. Και το αντίστροφο: Η απουσία στρατηγικής κουλτούρας σημαίνει πολιτικό και στρατιωτικό ανορθολογισμό και ανυπαρξία κρατικής θεωρίας. Η Ελλάδα ως προς τούτο πάσχει!

nuclearΣυνοψίζω τηλεσκοπικά θέσεις που στην στρατηγική θεωρία θεωρούνται δεδομένες και κοινώς αποδεκτές

  • Αφότου είχαμε πολιτικό πολιτισμό και οργανωμένες Πολιτικές κοινότητες, θεωρείται φυσιολογικό να ενοποιείται η κοινωνικοπολιτική διαδικασία με την διεξαγωγή του πολέμου εντάσσοντας την δεύτερη στην πρώτη.
  • Τακτική: Χρήση των ενόπλων δυνάμεων στην μάχη
  • Στρατηγική: Χρήση της μάχης για την εκπλήρωση των κοινωνικοπολιτικά προσδιορισμένων σκοπών του πολέμου.
  • Σκοπός της στρατηγικής στην εποχή του έθνους-κράτους: βαθμίδες εθνικού συμφέροντος (βλ. πίνακα πιο κάτω)
  • Στρατηγική. Συμπεριλαμβάνει όλους τους παράγοντες και όλα τα κριτήρια που αφορούν την χρήση βίας ή απειλή χρήσης βίας για την εκπλήρωση των εθνικών σκοπών.
  • Κοινωνία-ηθική-πόλεμος: Οι περί πολέμου αποφάσεις συνιστούν πρωταρχικά κοινωνική επιλογή που θεμελιώνονται σε φιλοσοφικές και ηθικές αιτιολογήσεις πολύ ευρύτερης σημασίας από την απλή άσκηση φυσικής βίας
  • Η κρατική θεωρία
    • θεωρεί το κράτος συμβόλαιο των ζώντων με τους προγόνους και τους απογόνους
    • απαιτεί σωστή κοσμοαντίληψη και καθαρή θέαση για το πώς κινούνται τα πράγματα ιστορικά
    • στηρίζεται σε ορθή ανάλυση της διεθνούς πολιτικής
    • επιτυγχάνει υποστηρικτική στρατηγική κουλτούρα στο επίπεδο της κοινωνίας
    • εδράζεται πάνω στις κοσμοθεωρίες του έθνους και προσανατολίζεται με γνώμονα τις έσχατες λογικές της εθνικής επιβίωσης και της ακεραιότητας της Επικράτειας
    • ως προς τα εθνικά συμφέροντα επιτυγχάνει μια κρίσιμη μάζα υποστηρικτών θέσεων γύρω από τις οποίες επιδιώκεται να υπάρχει πάντα πολιτική συναίνεση
    • η Εθνική Ανεξαρτησία θεωρείται ως
      • η συλλογική ελευθερία και
      • η έσχατη λογική του εθνοκράτους
    • όταν απειλείται η εθνική ανεξαρτησία και η ακεραιότητα της Επικράτειας επιδιώκεται
      • εσωτερική εξισορρόπηση (ενίσχυση των εσωτερικών συντελεστών ισχύος συμπεριλαμβανομένων του υποστηρικτικού φρονήματος στο επίπεδο της κοινωνίας και του πολιτικού προσωπικού)
      • Εξωτερική εξισορρόπηση (συμμαχίες και διπλωματικοί ελιγμοί)
      • Ανάπτυξη και ύπαρξη μιας σιδερένιας αποτρεπτικής στρατηγικής που συμπεριλαμβάνει τόσο την αποτροπή μιας
      • γενικευμένης σύρραξης όσο και απειλών χαμηλής έντασης.

Πρακτικές και θεωρητικές συνέπειες εξειδίκευσης της στρατηγικής ανάλυσης – Clausewitz

Συζητάμε για τον πόλεμο και τους σκοπούς που εξυπηρετεί η στρατηγική εντός ενός ενιαίου θεματικού πεδίου που ενσωματώνει την στρατιωτική οργάνωση.

  • Δεδομένης της υψηλής ιεράρχησης της Ασφάλειας και του συμφέροντος επιβίωσης σ’ όλες τις κοινωνίες, οι ένοπλες δυνάμεις των πολιτισμένων κρατών αναγνωρίζονται πλέον ως σημαντικός συντελεστής του κοινωνικοπολιτικού συστήματος.
  • Η στρατηγική ανάλυση κινείται στην σφαίρα των διλημμάτων και προβλημάτων που θέτει ο κοινωνικοπολιτικά και κοσμοθεωρητικά κατακερματισμένος κόσμος.
  • Ιεράρχηση της συζήτησης ανάλογα με τις βαθμίδες των διεθνοπολιτικών αξιώσεων (ηγεμονικός πόλεμος, αμυντικός πόλεμος, αποτρεπτικός πόλεμος, εθνικοαπελευθερωτικός πόλεμος, προληπτικός πόλεμος) – είναι ιλαροτραγικό και ανορθολογικό να θεωρείται ως πρόβλημα μια αποτρεπτική στρατηγική που στηρίζει την Εθνική Ανεξαρτησία, δηλαδή την Ελευθερία των μελών της κοινωνίας στην ανταγωνιστική διεθνή πολιτική.
  • Απαιτείται εμπλουτισμός των συλλογισμών για τους πολιτικούς σκοπούς του πολέμου σε εποχές ραγδαίας τεχνολογικής ανάπτυξης που μεταβάλλουν την κλίμακα των αποτελεσμάτων των πολεμικών συγκρούσεων.

Ποιο απτά: Οι λειτουργοί των ενόπλων δυνάμεων ενός σύγχρονου κράτους θεωρούνται –όπως και στην κλασική εποχή– σημαίνων στέλεχος της κοινωνίας και επιτελικής σημασίας δρων της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων, γεγονός που απαιτεί κατάρτιση υψηλών προδιαγραφών τόσο για τις στρατιωτικές πτυχές του πολέμου όσο και για τις πολιτικές, τις διεθνοπολιτικές και τις φιλοσοφικές πτυχές του πολέμου.

Πρακτικές συνέπειες:

1ον) Φόρμουλα σχέσης πολέμου – σκοπών που συνάδει με πολιτικό πολιτισμό των ανθρώπων: Ο πόλεμος είναι συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα και υπηρετεί τους πολιτικούς σκοπούς.

2ον) Υπάρχουν σχέσεις ενόπλων δυνάμεων–πολιτικής ηγεσίας που αποκλείουν την αυτονόμηση των πρώτων εκτός κοινωνικοπολιτικών σκοπών και εδραιώνουν την πολιτική ηγεσία ως του εντολέα των στρατηγικών αποφάσεων.

3ον) Οι σκοποί του πολέμου αποκλείουν επιστροφή στην εποχή της βαρβαρότητας: Στόχος της άσκησης φυσικής βίας είναι η αποκατάσταση της σταθερότητας σύμφωνα με την διεθνή νομιμότητα.

4ον) Η στρατηγική κουλτούρα καταπολεμά τον στείρο αντιμιλιταρισμό που συχνά θέτει σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια ενός κράτους (πυρηνική εποχή καθηλώνει το στρατηγικό δόγμα στο «MAD» αποκλείοντας κλιμάκωση σε σενάρια πυρηνικής μάχης, σε όλες τις περιπτώσεις η αποτρεπτική στρατηγική είναι αποδεκτή από όλους τους πολίτες)

Δέσμες σκοπών και ιεράρχησή τους – Ιεραρχία εθνικών συμφερόντων

 

Έσχατη Λογική: επιβίωση-

Διασφάλιση κυριαρχίας

Ζωτικά συμφέροντα Μείζονα

συμφέροντα

Δευτερογενή συμφέροντα
 

Άμυνα, Ασφάλεια,

ακεραιότητα της

εθνικής επικράτειας.

 

Συνολικά αντιμετώπιση

εξωτερικών απειλών κατά της

επικράτειας.

 

Στρατιωτική και

διπλωματική ισχύς

ανάλογη των

εξωτερικών απειλών.

 

Αποτρεπτική φήμη.

 

Ανάλογα με την κατανομή ισχύος

και τις απειλές: επαρκής

εσωτερική και εξωτερική

εξισορρόπηση (συντελεστές

ισχύος και συμμαχίες)

 

 

 

Κατανομή ισχύος και συμφερόντων,

Ισορροπία ισχύος με αντιπάλους και

Θέση-ρόλος εξυπηρετικά των

Εθνικών συμφερόντων

 

Αντιμετώπιση δραστηριοτήτων ή

ενεργειών που διαβρώνουν και

αποδυναμώνουν την εθνική ισχύ

την κοινωνική συνοχή και το

Πολιτειακό σύστημα.

 

Ισχυρή οικονομία και ιδιαίτερα

των βιομηχανιών που σχετίζονται με

την εθνική άμυνα-ασφάλεια.

 

Συμμετοχή και ενεργός δρων στους

διεθνείς θεσμούς, σε συμμαχίες, στο

διμερές επίπεδο και στο

διεθνές και περιφερειακό επίπεδο.

 

Ισχυρό απόθεμα διαπραγματευτικών

ερεισμάτων και συνεχής

καλλιέργειά τους.

 

Πολίτες ή ομοεθνείς εκτός συνόρων.

 

 

Διαφύλαξη

συλλογικών

πνευματικών

αγαθών ιδ.

πολιτισμού,

ελευθερίας,

αξιοπρέπειας,

τιμής.

 

 

Δραστηριότητες

ιδιωτών,

εξωτερικές,

οικονομικές, δραστηριότητες εταιρειών.

 

 

ΈΣΧΑΤΕΣ-ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ

  • Κάθε κράτος θεωρεί απαραβίαστη την εθνική του κυριαρχία
  • Δεν εκχωρείται κυριαρχία παρά μόνο μετά από ένα αποτυχημένο επιθετικό πόλεμο
  • Κάθε πολίτης κάθε κράτους υποχρεωμένος (ηθικά και νομικά) να επιδείξει αυτοθυσία αν κινδυνεύσει η κρατική κυριαρχία.
  • Υποχρέωση η στήριξη εθνικών συμφερόντων (δίλημμα μόνο αν τίθεται θέμα επεκτατικού, επιθετικού, σοβινιστικού πολέμου).

 

contents, foreword, preface, acknowledgements_Σελίδα_1

contents, foreword, preface, acknowledgements_Σελίδα_2

contents, foreword, preface, acknowledgements_Σελίδα_3

contents, foreword, preface, acknowledgements_Σελίδα_4

contents, foreword, preface, acknowledgements_Σελίδα_5

contents, foreword, preface, acknowledgements_Σελίδα_6

contents, foreword, preface, acknowledgements_Σελίδα_7

contents, foreword, preface, acknowledgements_Σελίδα_8

chapter 12_Σελίδα_1 chapter 12_Σελίδα_2 chapter 12_Σελίδα_3 chapter 12_Σελίδα_4 chapter 12_Σελίδα_5 chapter 12_Σελίδα_6 chapter 12_Σελίδα_7

 

Για να κατεβάσετε σε pdf τα πρωτοσέλιδα του βιβλίου κάντε κλικ εδώ: contents, foreword, preface, acknowledgements

Για να κατεβάσετε σε pdf το Κεφάλαιο 12 του βιβλίου κάντε κλικ εδώ: Chapter 12

Advertisements


Κατηγορίες:Ηφαιστος Παναγιώτης, ΙΜΙΑ

Ετικέτες: , , ,

Αρέσει σε %d bloggers: