Οι τρεις ανισορροπίες

ΕΙΚΟΝΑ-οικονομία-τρία-σημεία-κόσμος

Analyst Team

Για να αποφευχθούν οι καταστροφικές συνθήκες που δημιουργήθηκαν μεταξύ των δύο πολέμων, οι οποίες επιλύθηκαν το 1945 με τη συμφωνία του Bretton Woods, θα πρέπει να υπάρξει ένας παγκόσμιος συντονισμός της νομισματικής πολιτικής – άμεσα  

Οι διεθνείς επενδυτές αποφεύγουν συνήθως το συναλλαγματικό ρίσκο, δανείζοντας τις χώρες σε νομίσματα που οι ίδιοι εμπιστεύονται – κυρίως σε δολάρια. Όσο λοιπόν και αν θέλει κανείς να πιστεύει πως η υπερχρέωση που διαπιστώνεται στον πλανήτη, σε συνδυασμό με το νομισματικό πόλεμο που διεξάγεται από τις κεντρικές τράπεζες (ανάλυση), δεν θα οδηγήσει σε μεγάλα αδιέξοδα, δύσκολα θα επαληθευθεί – αφού όλα τα γεγονότα οδηγούν στο ακριβώς αντίθετο συμπέρασμα.

Αυτό τουλάχιστον συμπεραίνεται από το γράφημα που ακολουθεί, σύμφωνα με το οποίο τα χρέη σε δολάρια των αναπτυσσομένων οικονομιών αποτελούν τον κανόνα – αφού ξεπερνούν το 60% των υποχρεώσεων τους. Επομένως, το αργότερο όταν η ανατίμηση του δολαρίου συνοδευθεί από την αύξηση των βασικών επιτοκίων της Fed (υπολογίζεται στο δεύτερο εξάμηνο του 2015), θα ξεσπάσει η καταιγίδα των καταιγίδων – με αθετήσεις χρεών, με χρεοκοπίες κοκ.

ΓΡΑΦΗΜΑ-Αναπτυσσόμενες-οικονομίες-χρέος-δολάριο

Περαιτέρω, η παγκόσμια οικονομία απειλείται επίσης από τις τρεις παρακάτω σημαντικές ανισορροπίες,συνδεδεμένες στενά μεταξύ τους, τις οποίες είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπίσει όλες μαζί η νομισματική πολιτική – ενώ πολύ συχνά τις επιδεινώνει:

(α)  Η εσωτερική ανάπτυξη: Περιγράφει εκείνη την κατάσταση, όπου μία οικονομία έχει φτάσει σε ένα επίπεδο παραγωγής, το οποίο ευρίσκεται κάτω από τις δυνατότητες της – ότι μπορεί να παράγει δηλαδή περισσότερα, από αυτά που καταναλώνει.

Αυτό σημαίνει πως η χώρα έχει βυθιστεί στην ύφεση (recession) ενώ, όταν η απόσταση μεταξύ δυνητικής παραγωγής και κατανάλωσης είναι μεγάλη, τότε αναφερόμαστε σε μία Μεγάλη Ύφεση (depression), η οποία συνοδεύεται από υψηλή ανεργία, καθώς επίσης από χαμηλό πληθωρισμό – ακόμη και από αποπληθωρισμό, όπως συμβαίνει στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.

Η σωστή νομισματική πολιτική, όσον αφορά τη συγκεκριμένη ανισορροπία, είναι τα χαμηλά βασικά επιτόκια, τα πακέτα ποσοτικής διευκόλυνσης (QE), καθώς επίσης η καλλιέργεια προσμονών, σύμφωνα με τις οποίες θα συνεχισθεί η επεκτατική πολιτική – ότι δηλαδή τα επιτόκια θα μειώνονται διαρκώς, ενώ η ποσότητα χρήματος θα αυξάνεται.

(β)  Το εξωτερικό εμπόριο: Εδώ αναφερόμαστε σε χώρες, οι οποίες έχουν μεγάλα πλεονάσματα στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών τους (Γερμανία, Δανία, Ελβετία κλπ.), απέναντι στις οποίες ευρίσκονται άλλα κράτη, με αντίστοιχα μεγάλα ελλείμματα – αφού τα πλεονάσματα του ενός είναι ελλείμματα του άλλου. 

Σε γενικές γραμμές μπορεί να καταπολεμήσει μία χώρα την πρώτη ανισορροπία, τη μειωμένη εσωτερική της ζήτηση δηλαδή, για να μην οδηγηθεί στα προβλήματα που δημιουργούνται (ανεργία κλπ.), μέσω των εξαγωγών – της αύξησης της ζήτησης λοιπόν των άλλων χωρών. Αυτό σημαίνει όμως ότι, αφαιρεί από αυτές την κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών, εισάγοντας κατά κάποιον τρόπο θέσεις εργασίας και εξάγοντας ανεργία (μερκαντιλισμός).

Όσον αφορά τις κατάλληλες ενέργειες εδώ, από τη νομισματική και μόνο πλευρά, είναι επίσης η επεκτατική πολιτική, η οποία αφορά και την πρώτη ανισορροπία: η μείωση των βασικών επιτοκίων, καθώς επίσης η αύξηση της ποσότητας χρήματος, έτσι ώστε να υποτιμάται το νόμισμα – οπότε να αυξάνεται η ανταγωνιστικότητα των παραγομένων προϊόντων και να κλιμακώνονται οι εξαγωγές, παράλληλα με τον περιορισμό των εισαγωγών.

(γ)  Η χρηματοπιστωτική αγορά: Περιγράφει εκείνη την κατάσταση στην οποία η νομισματική πολιτική μίας χώρας αυξάνει τα ρίσκα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, καθώς επίσης στις αγορές κεφαλαίου.

Ο κίνδυνος στην προκειμένη περίπτωση προέρχεται από την επεκτατική πολιτική χρήματος, με την οποία αντιμετωπίζονται οι δύο προηγούμενες ανισορροπίες – επειδή αυξάνονται οι επενδύσεις υψηλού ρίσκου, ενώ δημιουργούνται υπερβολές (φούσκες) στα χρηματιστήρια, στις αγορές ομολόγων, καθώς επίσης στις τιμές των ακινήτων, διευκολύνοντας παράλληλα την υπερχρέωση του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα (όπως φαίνεται στο γράφημα που ακολουθεί).

Χρέος-προς-ΑΕΠ-–-η-εξέλιξη-στο-επίπεδο-του-χρέους-ως-ποσοστό-επί-του-ΑΕΠ-της-Κίνας

Συχνά λοιπόν προκαλούνται στο τέλος μεγάλες τραπεζικές και χρηματοπιστωτικές κρίσεις, καθώς επίσης κρίσεις υπερχρέωσης, με την παράλληλη πτώση του ρυθμού ανάπτυξης – οπότε η οικονομία βυθίζεται σε μία ύφεση ελαφριάς ή βαριάς μορφής.

Το μεγάλο πρόβλημα

ICON-λίγος-χρόνος-κόσμος.Από την πλευρά της νομισματικής πολιτικής, είναι αδύνατον να αντιμετωπίσει μία κεντρική τράπεζα και τις τρεις ανισορροπίες μαζί – την πρώτη, η οποία είναι ουσιαστικά η μέθοδος που έχει προτείνει ο Keynes για την αντιμετώπιση μεγάλων υφέσεων, τη δεύτερη, την οποία συστήνει ο μερκαντιλισμός (υιοθετείται ανέκαθεν από τη Γερμανία), καθώς επίσης την τρίτη (μονεταριστική).

Εάν μία χώρα λοιπόν εφαρμόσει την πρώτη ή τη δεύτερη, ενδεχομένως και τις δύο μαζί (όπως η Κίνα σήμερα), η κεντρική τράπεζα οφείλει να προσέξει έτσι ώστε να μη χάσει τον έλεγχο, όσον αφορά τη χρηματοπιστωτική αγορά – με αποτέλεσμα να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα, από αυτά που προσπαθεί να λύσει. Στα πλαίσια αυτά τα εξής:

(α)  Η ΕΚΤ: Η κεντρική τράπεζα, διαπιστώνοντας καθυστερημένα πως η Ευρωζώνη οδηγείται στην ύφεση και στον αποπληθωρισμό, μείωσε βιαστικά τα βασικά επιτόκια στο μηδέν. Εν τούτοις, η ενέργεια της αυτή δεν ήταν αρκετή – οπότε υιοθέτησε με τη σειρά της ένα πρόγραμμα ποσοτικής διευκόλυνσης ύψους περί το 1,1 τρις €, ο μοναδικός «πειστικός μηχανισμός» του οποίου είναι η υποτίμηση του ευρώ.

Προσπαθεί λοιπόν να καταπολεμήσει την πρώτη ανισορροπία, μέσω της δεύτερης (επίτευξη πλεονασμάτων εις βάρος των Η.Π.Α. κλπ.), καθώς επίσης της τρίτης (αύξηση των τιμών των μετοχών και της ακίνητης περιουσίας, μείωση των αποδόσεων των ομολόγων) –με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ήδη υπερβολές στις αγορές ομολόγων, αφού η υπερχρεωμένη Πορτογαλία δανείζεται φθηνότερα από τις Η.Π.Α., ο βασικός δείκτης του γερμανικού χρηματιστηρίου έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο ρεκόρ κοκ.

(β)  Η Fed: Η αμερικανική κεντρική τράπεζα πιστεύει πως έχει καταπολεμήσει ήδη την πρώτη ανισορροπία – οπότε σχεδιάζει την πρώτη αύξηση των βασικών επιτοκίων μετά το 2008. Κάτι τέτοιο όμως θα ανατιμούσε ακόμη περισσότερο το δολάριο απέναντι στο ευρώ, ενώ θα δημιουργούσε προβλήματα τόσο στην ίδια (μείωση των εξαγωγών, ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κλπ.), όσο και στον υπόλοιπο πλανήτη – όπως αναφέραμε στην αρχή του κειμένου.

Στα πλαίσια αυτά, οι Η.Π.Α. δεν είναι διατεθειμένες να αναλάβουν οι ίδιες τη «διάσωση» της Ευρωζώνης, εις βάρος τους, καθώς επίσης εις βάρος όλου του υπολοίπου πλανήτη – οπότε δεν είναι καθόλου βέβαιο τι ακριβώς θα επιλέξουν.

(γ) Οι υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες: Αντιμετωπίζουν όλες μεγάλα προβλήματα, είτε έχουν συνδέσει τα νομίσματα τους με το ευρώ, είτε με το δολάριο, είτε με κανένα από τα δύο.

Προσπαθούν επί πλέον να τα υποτιμήσουν, έτσι ώστε να μην μειωθούν οι εξαγωγές τους – με αποτέλεσμα να έχει ξεσπάσει ένας παγκόσμιος συναλλαγματικός πόλεμος, ο οποίος απειλεί το χρηματοπιστωτικό σύστημα ολόκληρου του πλανήτη.

Συμπέρασμα

Είναι δεδομένο πλέον το ότι, τα συνήθη εργαλεία της νομισματικής πολιτικής δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την πρώτη ανισορροπία – μεταξύ άλλων επειδή τα βασικά επιτόκια έχουν ήδη φτάσει στο μηδέν, ενώ σε μερικές χώρες είναι ήδη αρνητικά, χωρίς να υπάρχει καμία εμπειρία, όσον αφορά τα αποτελέσματα τους.

Επίσης λόγω του ότι, ο μηχανισμός μεταφοράς της νομισματικής πολιτικής μέσω των τραπεζών δεν λειτουργεί σωστά – έχοντας προκαλέσει μία σειρά από φούσκες οι οποίες, εάν εκραγούν, θα έχουν καταστροφικά αποτελέσματα.

Εάν θέλουμε να αποφύγουμε λοιπόν τις συνθήκες που δημιουργήθηκαν μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων, οι οποίες επιλύθηκαν μετά το δεύτερο με τη συμφωνία του Bretton Woods, θα πρέπει να υπάρξει ξανά ένας συντονισμός της νομισματικής πολιτικής σε παγκόσμιο επίπεδο – γνωρίζοντας πως η αντιμετώπιση των τριών ανισορροπιών είναι καλύτερα να επιτευχθεί με μία άλλη πολιτική και όχι με τη νομισματική.

Για παράδειγμα, η αντιμετώπιση της πρώτης και της δεύτερης ανισορροπίας μπορεί να επιτευχθεί με μία δημοσιονομική πολιτική, η οποία θα συνοδεύεται με υψηλότερες επενδύσεις, ενδεχομένως δε με φορολογικές μειώσεις – έτσι ώστε να ενισχύεται η εσωτερική κατανάλωση, οπότε να μην είναι απαραίτητη η μερκαντιλιστική πολιτική, η οποία τοποθετεί τη μία χώρα εναντίον της άλλης.

Όσον αφορά την τρίτη ανισορροπία, είναι απαραίτητος ο περιορισμός των δανείων υψηλού ρίσκου, η μεγαλύτερη κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών, καθώς επίσης η αυστηρή ρύθμιση τους – ενδεχομένως δε η κάλυψη των δανείων τους κατά 100% με τις καταθέσεις τους.

ICON-η-πτώσεις-του-κόσμους-οικονομία-χώρες-ηγέτιδες-2Σε κάθε περίπτωση, είναι απαραίτητος ένας παγκόσμιος συντονισμός των μέτρων που πρέπει να ληφθούν, για να μην οδηγηθεί ξανά ο πλανήτης σε μεγάλες περιπέτειες – ειδικά επειδή τα μέσα που έχουμε σήμερα στη διάθεση μας είναι ικανά να καταστρέψουν εντελώς ολόκληρη την υφήλιο.         

Advertisements


Κατηγορίες:Ευρωπαϊκή Ένωση, Ευρώπη, Ελλάδα, Οικονομία

Ετικέτες: , , , ,

Αρέσει σε %d bloggers: