Το γεωπολιτικό παιχνίδι με ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία

worldmapτου Σταύρου Λυγερού

Παρά τις προσπάθειες του Τσίπρα να ανοίξει μία θετική διέξοδο στις σχέσεις της Αθήνας με την Ευρωζώνη, το ευρωιερατείο συνεχίζει να προκαλεί ελεγχόμενη ασφυξία στην ελληνική οικονομία. Από τον περασμένο Αύγουστο που πήρε την τελευταία δόση, η Ελλάδα τρώει τις σάρκες της για να πληρώσει δανειακές υποχρεώσεις συνολικού ύψους περίπου 6,5 δισ.

Προφανώς αυτό δεν μπορεί να συνεχισθεί. Οι υπουργοί Βούτσης και Σκουρλέτης προειδοποίησαν ότι εάν δεν επιτευχθεί εγκαίρως συμφωνία, ώστε να εκταμιευθεί έστω και μέρος της δόσης, η Αθήνα δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις δανειακές υποχρεώσεις της. Αν και οι δηλώσεις τους κινούνται στο ίδιο μήκος κύματος με την προ 2-3 εβδομάδων προειδοποίηση του πρωθυπουργού, ουσιαστικά ακυρώθηκαν πολιτικά από τη δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου ότι η Ελλάδα θα πληρώσει κανονικά τα 450 περίπου εκατ. στοΔΝΤ.

Όπως είπε στο «Θέμα» κοινοτική πηγή, οι δανειστές δεν έχουν κανένα λόγο να προβληματίζονται όσο η ελληνική κυβέρνηση ξύνει τον πάτο του βαρελιού για να συγκεντρώσει τα αναγκαία ποσά. Αντιθέτως, θα προβληματίζονταν πολύ εάν η Αθήνα έδειχνε ότι δεν θα διστάσει να κάνει πράξη την προειδοποίηση των Βούτση και Σκουρλέτη. Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, μάλιστα, κατά τη διάρκεια των συνομιλιών τους στο Βερολίνο, η Μέρκελ ζήτησε ευθέως από τον Τσίπρα να χρησιμοποιήσει τα αποθεματικά όχι μόνο των ασφαλιστικών ταμείων, αλλά και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για να πληρώσει δανειακές υποχρεώσεις!

Η ίδια κοινοτική πηγή υποστηρίζει πως το Eurogroup θα εξαντλήσει όλα τα χρονικά περιθώρια. Θα εκταμιεύσει τμήμα της δόσης ή θα δώσει διέξοδο μέσω της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) μόνο εάν διαπιστώσει ότι η Αθήνα δεν θα πληρώσει και ως εκ τούτου θα υπάρξει κίνδυνος πιστωτικού γεγονότος.

Μία τέτοια εξέλιξη θα έχει δυσάρεστες συνέπειες για την Ελλάδα, αλλά δεν θα αφήσει αλώβητη την Ευρωζώνη. Γι’ αυτό και το ευρωιερατείο δεν θέλει να φθάσουν τα πράγματα εκεί. Από την άλλη πλευρά, όμως, δεν θέλει και να αφαιρέσει τη θηλιά από τον λαιμό της χώρας. Γι’ αυτό και της επιτρέπει να αναπνέει μόνο για να μην πεθάνει, αλλά όχι όσο χρειάζεται για να κινηθεί.

Η ελεγχόμενη ασφυξία, σε συνδυασμό με το εδραιωμένο πλέον κλίμα αβεβαιότητας, παρατείνει την αιμορραγία του τραπεζικού συστήματος και το πάγωμα της αγοράς. Ούτε λόγος, βεβαίως, για επενδύσεις. Είναι προφανές ότι πρόκειται για έναν ασύμμετρο πόλεμο φθοράς της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Μπορεί ακόμα η πλειονότητα των πολιτών να την υποστηρίζει, αλλά είναι εμφανές ότι το πολιτικό κεφάλαιό της έχει ήδη αρχίσει να μειώνεται. Με άλλα λόγια, ο χρόνος έχει αρχίσει να δουλεύει εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ.

Στο μέγαρο Μαξίμου δίνουν μεγάλη σημασία στο γεγονός ότι από το φθινόπωρο και ειδικά από το 2016 οι δανειακές υποχρεώσεις της Ελλάδας μειώνονται πολύ. Σύμφωνα με ανώτατη κυβερνητική πηγή, εάν με κάποιον τρόπο καταφέρουν να ξεπεράσουν τον σκόπελο του καλοκαιριού (μόνο προς την ΕΚΤ πρέπει να πληρωθούν 6,7 δισ.) θα αποφύγουν μία 3η δανειακή σύμβαση και ως εκ τούτου ένα 3ο Μνημόνιο. Με άλλα λόγια, θα σταθεροποιηθούν στην εξουσία.

Εδώ ακριβώς εισέρχονται στη διελκυστίνδα μεταξύ Ελλάδας και Ευρωζώνης οι τρίτοι παίκτες και πιο συγκεκριμένα η Κίνα και η Ρωσία. Οι συνομιλίες των Δραγασάκη, Κοτζιά και Παππά στο Πεκίνο είχαν ως αντικείμενο τις διμερείς σχέσεις, αλλά με το ελληνικό πρόβλημα ρευστότητας να καθορίζει την ελληνική στάση. Το ίδιο πρόβλημα αναμένεται να καθορίσει και την ελληνική στάση στις συνομιλίες που θα έχει ο Τσίπρας με τον Πούτιν στη Μόσχα.

Μπορεί το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ να κινείται σε άλλο μήκος κύματος όσον αφορά τις ιδιωτικοποιήσεις, αλλά είναι σαφές πως η κυβέρνηση έχει αποφασίσει να παίξει δυνατά το κινέζικο χαρτί. Όπως προανήγγειλε και ο Δραγασάκης από το Πεκίνο, αναζητείται η φόρμουλα συνεργασίας με το ελληνικό κράτος (πιθανώς jointventure) για να δοθεί στους Κινέζους καιτο υπόλοιπο τμήμα του ΟΛΠ. Παραλλήλως, προωθείται το ζήτημα του σταθμού αποθήκευσης και μεταφόρτωσης κοντέινερ στο Θριάσιο, καθώς και η συμμετοχή των Κινέζων στην κοινοπραξία με τους Ρουμάνους για τη διεκδίκηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ.

Σύμφωνα με καλά ενημερωμένη επιχειρηματική πηγή, η κινέζικη πλευρά θεωρεί τον Πειραιά την ιδανική πύλη για το εξαγωγικό εμπόριό της προς τις ευρωπαϊκές αγορές. Πύλη που θα γίνει ιδανικότερη όταν ολοκληρωθεί η διεύρυνση της διώρυγας του Σουέζ.

Ειδικά για τα κοντέϊνερ με περιεχόμενο αξίας πάνω από 300.000 ευρώ ο Πειραιάς συμφέρει πάρα πολύ σε σύγκριση με την εκφόρτωση στα λιμάνια του Ρότερνταμ και του Αμβούργου. Αφενός ρίχνει σημαντικά το κόστος, αφετέρου μειώνει περίπου κατά 10 ημέρες τον χρόνο παράδοσης των εμπορευμάτων. Υπό την προϋπόθεση, βεβαίως, ότι θα εκσυγχρονισθεί η σιδηροδρομική σύνδεσητου Πειραιά με τη Βουδαπέστη μέσω Σκοπίων και Σερβίας.

Αλλά και έτσι όπως είναι τα πράγματα σήμερα, το λιμάνι του Πειραιά αναδεικνύεται σε διαμάντι για την Cosco. Ας σημειωθεί ότι ο όμιλος αντλεί το 35% των συνολικών εσόδων του από την εδώ δραστηριότητά του. Αυτός είναι ο λόγος που το Πεκίνο έχει συμφέρον να αποτρέψει μία ρήξη στις σχέσεις της Ελλάδας με την Ευρωζώνη.

Στο πλαίσιο αυτό, το Πεκίνο φέρεται υπό όρους διατεθειμένο να διευκολύνει την κυβέρνηση Τσίπρα (όσον αφορά τη ρευστότητα), παρότι τρέφει ακόμα σοβαρές επιφυλάξεις για τη φερεγγυότητά της. Σύμφωνα με πληροφορίες, η επιφυλακτικότητά των Κινέζων να αγοράσουν ελληνικό χρέος οφείλεται και στο γεγονός ότι έχουν καεί. Όταν έγινε το PSIκατείχαν ελληνικά ομόλογα ύψους περίπου 12 δισ. με αποτέλεσμα να υποστούν σημαντική ζημιά.

Τόσο οι Αμερικανοί όσο και το ευρωιερατείο δεν βλέπουν με καλό μάτι την κινέζικη οικονομική διείσδυση στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό δεν βλέπουν με καλό μάτι και την προοπτική η ελληνοκινεζική οικονομική συνεργασία να αποκτήσει στρατηγικό χαρακτήρα. Από την άλλη πλευρά, όμως, η Κομισιόν δεν μπορεί να την τορπιλίσει όσο τηρούνται οι διαδικασίες και δεν έχει αφορμή.

Για την ελληνική οικονομία, όμως, η προώθηση αυτής της στρατηγικού χαρακτήρα συνεργασίας (με τις συνεπαγόμενες επενδύσεις) είναι ζωτικής σημασίας, επειδή θα είναι μία ώθηση για να ξεκολλήσει από το σημερινό τέλμα. Σύμφωνα με κυβερνητική πηγή, η επίσκεψη του Τσίπρα στο Πεκίνο θα αποκτήσει πολύ πρακτικό περιεχόμενο, επειδή θα έχουν ήδη προωθηθεί οι σχετικές διαδικασίες.

Παραλλήλως με το κινεζικό χαρτί, η Αθήνα παίζει και το ρωσικό χαρτί. Ενώ το πρώτο είναι σχεδόν αποκλειστικά γεωοικονομικό, το δεύτερο έχει έντονη γεωπολιτική διάσταση.

Στις συνομιλίες που είχε προ ημερών στη Μόσχα ο Λαφαζάνης άνοιξε τον δρόμο για τη διεύρυνση της ελληνορωσικής ενεργειακής συνεργασίας.Κάλεσε ρωσικές εταιρείες να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό για τη διεξαγωγή γεωτρήσεων στο Ιόνιο και νοτίως της Κρήτης. Το σημαντικότερο είναι πως εξέφρασε θετική άποψη για τη συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα κατασκευής του νέου αγωγού που θα μεταφέρει ρωσικό φυσικό αέριο μέσω Τουρκίας στην κεντρική Ευρώπη.

Για τη Ρωσία, η κατασκευή του αγωγού που από το νότο θα μεταφέρει αέριο στις ευρωπαϊκές αγορές είναι ζωτικής σημασίας. Η ουκρανική κρίση έχει καταστήσει την παραδοσιακή οδό μεταφοράς του ρωσικού αερίου προς την Ευρώπη ιδιαιτέρως προβληματική. Μέχρι το 2019, οπότε αναμένεται να κλείσουν οι χερσαίοι αγωγοί (μέσω Ουκρανίας), πρέπει να λειτουργεί παραλλήλως με το Nordstream (υποθαλάσσιος αγωγός από Ρωσία σε Γερμανία που στέλνει 30 δισ. κυβικά μέτρα αερίου ετησίως) και ο νότιος αγωγός.

Σήμερα, η Ρωσία διοχετεύει στην Ευρώπη περίπου 63 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, εισπράττοντας περίπου 20 δισ. Παρά τα σχέδια για διοχέτευση ρωσικού αερίου στη διψασμένη κινεζική αγορά, η σημασία των ευρωπαϊκών αγορών δεν θα υποβαθμισθεί.

Για τη Μόσχα τα 20 δισ. είναι ένα ζωτικής σημασίας έσοδο, όπως ζωτικής σημασίας είναι και για την Ευρώπη η ακώλυτη προμήθεια ρωσικού αερίου για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της. Το αμοιβαίο αυτό συμφέρον είναι που διατηρεί αλώβητη την ευρωρωσική ενεργειακή σχέση παρά την εμφανή πολιτική αντιπαλότητα, την οποία η ουκρανική κρίση επανέφερε με ένταση στην επιφάνεια.

Η Ουάσιγκτον δεν κρύβει την πρόθεσή της να αλλάξει αυτή την κατάσταση, ισχυριζόμενη ότι η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης την οδηγεί και σε πολιτική εξάρτηση από τη Μόσχα. Ο ισχυρισμός αυτός δεν έχει επιβεβαιωθεί στην πράξη.Αυτό, όμως, δεν εμποδίζει τους Αμερικανούς να κάνουν ό,τι μπορούν για να εξασφαλίσουν εναλλακτικές πηγές ενεργειακής τροφοδοσίας της Ευρώπης. Δικαιολογημένα θεωρούν ότι εάν η Ευρώπη σταματήσει να αγοράζει ρωσικό αέριο, η Ρωσία θα γονατίσει οικονομικά και κατ’ επέκτασιν θα υποβαθμισθεί γεωπολιτικά.

Στο πλαίσιο αυτών των προσπαθειών, η Ουάσιγκτον και οι ευρωπαϊκοί κύκλοι που συμμερίζονται την αμερικανική στρατηγικήάσκησαν την επιρροή τους στη βουλγαρική κυβέρνηση Μπορίσοφ και κατάφεραν να τορπιλίσουν το σχέδιο για την κατασκευή του αγωγούSouthstream (θα διερχόταν από Βουλγαρία και Ελλάδα). Στην προσπάθειά της να βρει εναλλακτική λύση για τη νότια οδό, η Μόσχα εξασφάλισε τη συμφωνία της Άγκυρας για την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου αγωγού που θα μεταφέρει ρωσικό αέριο στο ευρωπαϊκό τμήμα της Τουρκίας.

Για να καταστεί ρεαλιστικό το ρωσικό σχέδιο, όμως, πρέπει να εξασφαλισθεί και το δεύτερο σκαλοπάτι, που είναι η Ελλάδα. Από εκεί και πέρα ο δρόμος θα είναι πιο εύκολος. Τα Σκόπια δύσκολα θα αρνηθούν, ενώ το Βελιγράδι έχει κάθε συμφέρον να συμφωνήσει. Ο Πούτιν θεωρεί ότι η κυβέρνηση Τσίπρα αντιπροσωπεύει μία ευκαιρία και σ’ αυτό το επίπεδο, όπως επίσης και για την προσπάθειά του να ρηγματώσει την ευρωπαϊκή ενότητα όσον αφορά τις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας.

Γι’ αυτό και παρά τα δικά του οικονομικά προβλήματα εμφανίζεται διατεθειμένος να δώσει ανταλλάγματα στη στριμωγμένη από το ευρωιερατείο Αθήνα.Αυτή τη φορά, βεβαίως, δεν πρόκειται να υπολογίσει την αντίδραση του Βερολίνου. Η άρση του ρωσικού εμπάργκο για τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα θα είναι η πρώτη χειρονομία του καλής θέλησης.

Η κυβέρνηση Τσίπρα, άλλωστε, δεν κρύβει ότι θεωρεί αντιπαραγωγικές τις κυρώσεις που έχουν επιβληθεί από τη Δύση στη Ρωσία λόγω του Ουκρανικού. Παρόλα αυτά η Αθήνααποφεύγει να σπάσει την ευρωπαϊκή ενότητα.Περιορίζεται σε παρεμβάσεις για την άμβλυνση των κυρώσεων και την καλλιέργεια κλίματος επαναπροσέγγισης με τη Μόσχα στο όνομα ενός συστήματος συλλογικής ασφαλείας. Ο Κοτζιάς έχει επανειλημμένως προειδοποιήσει τους Ευρωπαίους ομολόγους του ότι με την πολιτική των κυρώσεων απομονώνουν τη Ρωσία και την σπρώχνουν στην αγκαλιά της Κίνας κι όχι σε μία εταιρική σχέση με τη Δύση.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ορισμένοι ακραίοι κύκλοι του ευρωπαϊκού κατεστημένου έχουν φθάσει στο σημείο να χαρακτηρίσουν την Ελλάδα Δούρειο Ίππο της Ρωσίας στην ΕΕ. Το ερώτημα έθεσε και η γερμανική δημόσια ραδιοτηλεόραση με αφορμή την επικείμενη επίσκεψη Τσίπρα στη Μόσχα! Ο Μπρεζίνσκι έδωσε μία πιο ρεαλιστική διάσταση, μιλώντας για «φλερτ εκτός γάμου».

Για τους Αμερικανούς το ερώτημα είναι εάν η ελεγχόμενη ασφυξία που επιβάλει το ευρωιερατείο στην Ελλάδα θα εξωθήσει την κυβέρνηση Τσίπρα σε μία γεωπολιτική μετατόπιση προς τη Μόσχα. Αν και αποφεύγουν τις δημόσιες παρεμβάσεις πιέζουν τη Μέρκελ να επιδείξει ευελιξία έναντι της Αθήνας για να αποτραπεί μία τέτοια μετατόπιση.Το Βερολίνο, όμως, θεωρεί την ελληνορωσική προσέγγιση πολιτικό θέατρο με σκοπό να αποκτήσει η κυβέρνηση Τσίπρα ένα όπλο στις διαπραγματεύσεις με την Ευρωζώνη.

Η Ουάσιγκτον, όμως, έχει μία πιο σφαιρική ματιά από την οικονομίστικη ματιά των Γερμανών. Είναι αξιοσημείωτο πως η συζήτηση στην Ευρωζώνη για το ενδεχόμενο ενός Grexit διεξάγεται σχεδόν αποκλειστικά με οικονομικούς όρους. Με το ουκρανικό μέτωπο ανοικτό, με την Τουρκία του Ερντογάν να παίζει το δικό της αυτόνομο παιχνίδι, με την Λιβύη, τη Συρία και το Ιράκ «μαύρες τρύπες», οι Αμερικανοί δεν επιθυμούν ούτε την κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας ούτε, βεβαίως, να πέσει η Αθήνα στην αγκαλιά της Μόσχας.

Ας σημειωθεί ότι το Ισραήλ φοβάται ακόμα περισσότερο μία τέτοια εξέλιξη, επειδή κατά μία έννοια θα αποκοπεί τη Δύση. Γι’ αυτό και ο εβραϊκός παράγοντας παίζει ενεργητικό ρόλο στην άσκηση πιέσεων με σκοπό η Ευρωζώνη να επιδείξει ευελιξία προς την Ελλάδα.

Ο Τσίπρας και ο Κοτζιάς δεν επιδιώκουν να ανατρέψουν τις παραδοσιακές ισορροπίες.Είναι, όμως, αποφασισμένοι να εφαρμόσουν μία πολύ πιο ενεργητική εξωτερική πολιτική, αξιοποιώντας τη γεωπολιτική σημασία της Ελλάδας. Στο πλαίσιο αυτό δεν θα διστάσουν να παίξουν και το κινέζικο και το ρωσικό χαρτί, ειδικά τώρα που έχουν τη θηλιά στο λαιμό. Είναι πολύ πιθανόν, λοιπόν, να δώσουν κάτι στους Ρώσους. Όχι το λιμάνι της Θεσσαλονίκης που ζητάνε, αλλά το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, ενώ ανοικτός θα είναι και ο δρόμος για τη διεκδίκηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ.

Τόσο η Μόσχα όσο και το Πεκίνο, άλλωστε, δεν επιδιώκουν να αποσπάσουν την Ελλάδα από το δυτικό στρατόπεδο. Την θέλουν μέλος της ΕΕ και μάλιστα όχι σε καθεστώς παρία. Κι αυτό, επειδή τους ενδιαφέρει, η Αθήνα, λόγω και των συμφερόντων της, να λειτουργεί στους κόλπους της ΕΕ ως παράγοντας που προωθεί τη συνεργασία κι όχι τον ανταγωνισμό με τη Ρωσία και την Κίνα.

Η ελληνική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να μην αποδεχθεί την πρακτική των μεγάλων χωρών της Ευρωζώνης και ιδιαιτέρως της Γερμανίας να μην επιτρέπουν στις μικρότερες χώρες-μέλη αυτό που επιτρέπουν στους εαυτούς τους. Επιδιώκουν να έχουν κατά το δυνατόν το μονοπώλιο των ειδικών σχέσεων και της διαπραγμάτευσης με τη Ρωσία και την Κίνα. Από τις μικρότερες χώρες-μέλη απαιτούν να βρίσκονται κάτω από τη δική τους ομπρέλα στο όνομα μίας πολύ ιδιοτελούς αντίληψης για την ευρωπαϊκή ενότητα.

Η Ουάσιγκτον δείχνει σχετικά αδύναμη να επιβάλλει τη θέλησή της στο Βερολίνο όσον αφορά την ελληνική κρίση. Υψηλά ιστάμενος παράγοντας, ωστόσο, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο οι Αμερικανοί να παροτρύνουν παρασκηνιακά το Πεκίνο να βοηθήσει την Αθήνα. Υπενθυμίζουμε ότι το ίδιο είχαν κάνει και με την περίπτωση της Αργεντινής. Η συνάντηση του Κοτζιά με τον Αμερικανό ομόλογό του Κέρι στις 22 Απριλίου ίσως σπρώξει κάπως τα πράγματα.

Δημοσιεύθηκε στο Πρώτο Θέμα στις 5-4-2015

Advertisements


Κατηγορίες:Γεωπολιτική, ΗΠΑ, Κίνα, Λυγερός Σταύρος, Ρωσία

Ετικέτες: , , , ,

Αρέσει σε %d bloggers: