ΚΥΠΡΟΣ ΚΑΙ ΑΙΓΑΙΟ. ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ: «ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΒΑΘΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ». Αποσπάσματα από το βιβλίο του Τούρκου πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου.

  • Davutoglou CoverΑχμέτ Νταβούτογλου, ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΒΑΘΟΣ, Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ (Εκδόσεις Ποιότητα). Μετάφραση Νικόλαος Ραπτόπουλος, Επιμέλεια Νεοκλής Σαρρής.
    • Στο βιβλίο αυτό ο Τούρκος πρωθυπουργός αναπτύσσει σε έκταση τους στρατηγικούς σκοπούς και την γεωπολιτική οπτική της σημερινής πολιτικής ηγεσίας της Τουρκίας.
    • Τα αποσπάσματα που παρατίθενται πιο κάτω αντλούν από τις σελίδες 274 κ.ε.
  • Το βαθύτερο πολιτικό και φιλοσοφικό σκεπτικό του Αχμέτ Νταβούτογλου αναπτύσσεται στο βιβλίο του το ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΕΣ, Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΙΣΛΑΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Εκδόσεις Ποιότητα) Μετάφραση Κωνσταντίνος Κολιόπουλος, Επιμέλεια Σωτήρης Ρούσσος.
  • Στο βιβλίο ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΒΑΘΟΣ ΚΑΙ Η ΤΟΥΡΚΙΑ (Εκδόσεις Ποιότητα), Επιμέλεια Ηλίας Κουσκουβέλης / Σπυρίδων Λίτσας Έλληνες επιστήμονες αναλύουν την στρατηγική και το πολιτικό σκεπτικό της ισλαμικής ηγεσίας της Τουρκίας. Γράφουν οι Ηλίας Κουσκουβέλης, Σπυρίδων Λίτσας, Παναγιώτης Ήφαιστος, Γιάννης Μάζης, Νικόλαος Ραπτόπουλος, Σάββας Καλεντερίδης Επίσης ο ισραηλινός επιστήμονας Amikam Nachmani.

Στο τέλος παρατίθενται τα περιεχόμενα των τριών βιβλίων.

Τα βιβλία του Αχμέτ Νταβούτογλου έτυχαν δεκάδων χιλιάδων σχολίων και βιβλιοκριτικών τις οποίες κανείς βρίσκει εύκολα με «αναζήτηση» στο Διαδίκτυο.

 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΒΑΘΟΣ»

Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου: Το Αιγαίο και η Κύπρος

Το Αιγαίο και η Κύπρος κατά τη διάρκεια του Ψυχρού πολέμου απο­τέλεσαν δύο σημαντικά σημεία της επικαιρότητας, που ενδιαφέρουν άμεσα τη θαλάσσια περιοχή εγγύς της Τουρκίας, χωρίς να έχει μει­ωθεί ποτέ η σημασία τους. Η παγκόσμια και περιφερειακή συγκυρία που άλλαξε κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο προσέθεσε νέα στοιχεία στη σημασία που έχουν αυτά τα δύο σημαντικά σημεία της επικαιρότητας από την πλευρά της Τουρκίας. Στην κορυφή αυτών των νέων στοιχείων διακρίνονται το νέο πεδίο αλληλεπίδρασης και η στρατηγική διάρθρωση, που αναφέραμε παραπάνω.

Τα ζητήματα του Αιγαίου και της Κύπρου, που βρίσκονται στον χώρο αλληλεπίδρασης και διέλευσης των περιοχών των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής, άρχισαν με την αύξηση του φαινομένου της αλληλεπίδρασης να συναρμόζονται από στρατηγική άποψη τόσο μεταξύ τους όσο και με άλλα περιφερειακά ζητήματα. Η κατάσταση αυτή έχει ως αποτέλεσμα τα διεθνή ζητήματα και των δύο περιο­χών, που διαβιούν σημαντικές εσωτερικές αναδιαρθρώσεις κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο, να εισέλθουν σε μία διαδικασία αλ­ληλεπίδρασης τόσο από άποψη περιεχομένου όσο και από άποψη συγχρονισμού.

Η αλληλεπίδραση αυτή αύξησε τη σημασία κυρίως της Ανατο­λικής Μεσογείου ως νέας περιοχής θαλάσσιας αλληλεπίδρασης. Τα ζητήματα, όπως του Αιγαίου και της Κύπρου, που περιλαμβάνονται στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, πέραν από τη σημασία που έχουν τα ίδια ενέχουν και μία ιδιαίτερη σημασία, που πηγάζει από τη διαπεριφερειακή αλληλεπίδραση. Γι’ αυτό τον λόγο είτε στα ζητή­ματα που σχετίζονται με τα πεδία διαπεριφερειακής αλληλεπίδρασης είτε στα δευτερεύοντα ζητήματα, όπως της Κύπρου και του Αιγαίου, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η Τουρκία δεν είναι μόνο μία χώρα του Αιγαίου αλλά και μία χώρα της Ανατολικής Μεσογείου, που εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, σε μία περιοχή που ξεκινά­ει από την Αδριατική και εκτείνεται ως τον κόλπο της Αλεξανδρέττας και τη διώρυγα του Σουέζ. Χωρίς τον προσδιορισμό της στρατηγικής γενικότερα της Μεσογείου και ειδικότερα της Ανατολικής Μεσο­γείου και χωρίς να υπάρχει ο συντονισμός της με τις πολιτικές που αφορούν τις εγγύς χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές δεν μπορούν να αξιολογηθούν στο πλαίσιο ενός στρατηγικού συνόλου ούτε το ζήτη­μα του Αιγαίου ούτε και εκείνο της Κύπρου.

Οι πολιτικές της Τουρκίας για την Κύπρο και το Αιγαίο πρέπει να επανεξεταστούν ακόμη στο πλαίσιο της συγκυρίας του Ψυχρού πολέμου. Μία Τουρκία που έχει αποκλειστεί από το Αιγαίο και έχει περικυκλωθεί στα νότια από τη «Ρωμαίικη Διοίκηση της νότιας Κύ­πρου»* σημαίνει ότι τα περιθώριά της να κάνει ένα άνοιγμα στον κόσμο έχουν περιοριστεί σημαντικά.

Ο θαλάσσιος ζωτικός χώρος και το Αιγαίο

Το Αιγαίο αποτελεί το σημαντικότερο θαλάσσιο κομβικό σημείο της Ευρασιατικής παγκόσμιας ηπείρου στην κατεύθυνση Βορρά-Νότου. Σε αντίθεση με την περίπτωση της Ερυθράς θάλασσας και του Περσι­κού κόλπου, που κατέχουν παρόμοιες θέσεις, το Αιγαίο, που βρίσκε­ται σε μία κοντινή απόσταση και από τις τρεις ηπείρους και παρέχει τη δυνατότητα του ανοίγματος και στις τρεις χωρίς κάποιο χερσαίο εμπόδιο, έχει από αυτή την άποψη μία πρώτης τάξης στρατηγική ση­μασία όχι μόνο για την Ελλάδα και την Τουρκία, που διαθέτουν ακτές σε αυτή τη θάλασσα, αλλά κατ’ αρχάς για τις παρευξείνιες χώρες και έπειτα για όλες τις παγκόσμιες και περιφερειακές δυνάμεις που έχουν ανάγκη ενός μεταφορικού και εμπορικού κόμβου. Αυτή η παγκόσμιας κλίμακας σημασία έχει ενισχυθεί και με πάμπολλα περιφερειακά στοιχεία. Αυτή η θάλασσα-πέρασμα, που κατέχει μία προσδιοριστική θέση στη γεωπολιτική, γεωστρατηγική, γεωοικονομική και γεωπολιτισμική αλληλεπίδραση της Βαλκανικής χερσονήσου με τη χερσόνησο της Μικράς Ασίας και τη Μέση Ανα­τολή, παρουσιάζει μία πολύπλοκη δομή στο εσωτερικό της αποτε­λούμενη από χιλιάδες νησιά, νησίδες και βραχονήσια. Τα νησιά του Αιγαίου, που ταξινομούνται σε έξι βασικές ομάδες –νησιά του βόρει­ου Αιγαίου, των βόρειων Σποράδων, των Κυκλάδων, του ανατολικού Αιγαίου, των Δωδεκανήσων και του νότιου Αιγαίου– σχηματίζοντας μεταξύ τους στρατηγικά περάσματα δημιουργούν στρατηγικούς υπο­άξονες που αυξάνουν τη συνολική σημασία του Αιγαίου. Τα νησιά του Αιγαίου, που έχουν συνολικό εμβαδό περίπου 23.000 τετρ. χιλ., καλύπτουν σχεδόν το 10% του θαλάσσιου χώρου.

Το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα των νησιών του Αιγαί­ου βρίσκεται υπό ελληνική κυριαρχία αποτελεί το σημαντικότερο αδιέξοδο της πολιτικής της εγγύς θαλάσσιας περιοχής της Τουρκίας. Η βασική πηγή προβλήματος στο Αιγαίο είναι η αγεφύρωτη αντί­φαση μεταξύ της γεωλογικής και γεωπολιτικής πραγματικότητας και του ισχύοντος καθεστώτος. Το γεγονός ότι τα νησιά του Αιγαίου είναι φυσική προέκταση της γεωλογικής δομής της χερσονήσου της Μικράς Ασίας και το ότι ο πολιτικός διαχωρισμός που έχει προκύ­ψει, σε αντίθεση με τις γεωπολιτικές αναγκαιότητες, με τις διεθνείς συνθήκες έχει προσκυρωθεί υπέρ της Ελλάδας παρέχουν το κατάλ­ληλο έδαφος, για να αναφύονται διάφορα ζητήματα, όπως η υφαλο­κρηπίδα, τα χωρικά ύδατα, ο εναέριος χώρος, η ζώνη FIR, τα πεδία διοίκησης και ελέγχου και ο εξοπλισμός των νησιών. Η εγγύτητα ενός σημαντικού μέρους των ελληνικών νησιών στη μικρασιατική ακτή σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επι­χειρησιακή βάση εναντίον της Μικράς Ασίας, και η περικύκλωση των υδάτινων διαδρόμων, που εξασφαλίζουν το πέρασμα από την Προποντίδα στη Μεσόγειο, από αυτά τα νησιά, αξιολογούνται από την Τουρκία ως ένα πολύ σοβαρό κενό ασφάλειας. Αντίθετα, η Ελλά­δα ακολουθεί μία στρατηγική χρησιμοποίησης του πλεονεκτήματος που της παρέχεται από την κατοχή των νησιών, για να το εφαρμόσει στο σύνολο του Αιγαίου και της υδάτινης περιοχής. Το γεγονός ότι οι δίαυλοι (ανατολικά και δυτικά της Κρήτης) αφενός της Καρπάθου και της Κάσου και αφετέρου των Κηθύρων και του ακρωτηρίου της Σπάθης αλλά και της Καρπάθου και της Μαρμαρίδας, έχουν περικυ­κλωθεί από αυτά τα νησιά επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό τη σύνδε­ση της Τουρκίας με τον Εύξεινο Πόντο-Προποντίδα-Μεσόγειο.

EnallaktikesDavutogluΣύμφωνα ακόμη και με το ισχύον καθεστώς των χωρικών υδάτων που διαμορφώνεται βάσει της αρχής των 6 ν.μ., την οποία υποστη­ρίζει και η Τουρκία, μόνο το 8,8% του Αιγαίου βρίσκεται υπό τουρ­κική κυριαρχία. Το ποσοστό που κατέχει η Ελλάδα βάσει αυτού του καθεστώτος, που δεν της αρέσει, αγγίζει το 35%, ενώ το 56,2% του Αιγαίου συνιστά ανοικτή θάλασσα (διεθνή ύδατα). Στην περίπτωση που ισχύσει η εφαρμογή των 12 ν.μ., η Τουρκία στην πράξη δεν θα έχει πρόσβαση στο Αιγαίο χωρίς την άδεια της Ελλάδας. Σε αυτή την περίπτωση, ενώ το ποσοστό της ανοικτής θάλασσας θα υποχωρή­σει στο 26% του Αιγαίου, η κυριαρχία της Ελλάδας θα ανέλθει στο 63,9%, το Αιγαίο θα γίνει μία κλειστή θάλασσα της Ελλάδας και το ποσοστό της Τουρκίας θα κυμαίνεται γύρω στο 10%.

Στην περίπτωση που η ελληνική θέση αποκτήσει ισχύ, η Τουρ­κία θα βρεθεί αντιμέτωπη με μία στρατηγική πολιορκία, αλλά θα επηρεαστεί απευθείας και στις οικονομικές της δραστηριότητες. Ας δώσουμε ένα παράδειγμα: Το 88% του εξωτερικού εμπορίου της Τουρκίας πραγματοποιείται μέσω θαλάσσιων μεταφορών και πέραν εκείνου που προορίζεται απευθείας για τα παράλια της Μεσογείου. Το υπόλοιπο (περίπου το 65%) διασχίζει το Αιγαίο. Από μία άλλη σκοπιά, 15.200 πλοία των 49 εκατ. καθαρής χωρητικότητας (Κ.Κ.Χ.) καταπλέουν ή αποπλέουν διασχίζοντας το Αιγαίο σε λιμάνια του Αι­γαίου, της Προποντίδας και του Εύξεινου Πόντου, ενώ 4.687 πλοία περίπου 15 εκατ. καθαρής χωρητικότητας (Κ.Κ.Χ.) καταπλέουν ή αποπλέουν σε λιμάνια της Μεσογείου. Το τελευταίο έτος, περίπου το 85% των 20.500 τόνων αργού πετρελαίου, που γίνεται η επεξεργα­σία του στην Τουρκία, φτάνει στα διυλιστήρια των Νέμρουτ, Αλία­γα, Tüpraş, Ataş, Botaş διασχίζοντας τη Μεσόγειο και το Αιγαίο. Η διασπορά σε λιμάνια της Τουρκίας ικανότητας φόρτο-εκφόρτωσης 120 εκατ. τόνων αποδεικνύει την αδιαμφισβήτητη θέση του Αιγαί­ου στις εμπορικές δομές της Τουρκίας. Περίπου το 25% αυτής της ικανότητας βρίσκεται στη Μεσόγειο, το 21% στο Αιγαίο, το 41% στην Προποντίδα και το 13% στον Εύξεινο Πόντο. Αν ληφθεί υπό­ψη και το γεγονός ότι το Αιγαίο αποτελεί την περιοχή-διάπλου της Προποντίδας και του Εύξεινου Πόντου, η γεωοικονομική σημασία αυτής της θάλασσας-

* Σ.τ.μ.: Ο συγγραφέας σύμφωνα και με την επίσημη τουρκική πολιτική της μη αναγνώρισης της Κύπρου ως κυρίαρχης οντότητας σε ολόκληρο το νησί, αποκα­λεί την Κυπριακή κυβέρνηση ως τη «Ρωμαίικη Διοίκηση της νότιας Κύπρου». Η «ρωμαίικη» ιδιότητα αποτελεί εθνικοθρησκευτική κατηγορία αντίστοιχη της οποίας είναι η «μουσουλμανική».

διάπλου μπορεί να γίνει αντιληπτή κατά τον πιο ευδιάκριτο τρόπο. Οι εντάσεις που υφίστανται στις σχέσεις με την Ελλάδα πρέπει να αξιολογηθούν εκ νέου στο πλαίσιο μίας γενικής θαλάσσιας στρα­τηγικής στο Αιγαίο, δεδομένου ότι η χώρα αυτή, θεωρώντας ως μη ικανοποιητικό το ισχύον καθεστώς που περιορίζει τον ζωτικό χώρο της Τουρκίας, ακολουθεί μία επεκτατική πολιτική. Και το σημαντι­κότερο μέσο, για να επιτευχθεί αυτό, είναι η απόκτηση από μέρους της Τουρκίας ενός ισχυρού εμπορικού στόλου που θα της επιτρέπει να χρησιμοποιεί με πιο δραστήριο τρόπο τα διεθνή ύδατα στο Αιγαίο. Η υπεροχή της Ελλάδας σε αυτό το θέμα πηγάζει όχι μόνο από το εύ­ρος της περιοχής που κατέχει στο Αιγαίο αλλά και από την ικανότητα που διαθέτει στις θαλάσσιες μεταφορές.

Μια πιο αποτελεσματική χρήση του Αιγαίου, που αποτελεί θά­λασσα-σύνδεσμο, μπορεί να γίνει εφικτή μόνο με τη σύνδεση αυτής της θάλασσας με τις άλλες θαλάσσιες περιοχές. Η Τουρκία, για να γίνει μία πραγματική περιφερειακή δύναμη, είναι υποχρεωμένη να αυξήσει την πολιτική και οικονομική της επιρροή στις θαλάσσιες αρτηρίες που εκτείνονται από το Αιγαίο ως την Αδριατική και από το Σουέζ ως την Ερυθρά θάλασσα. Είναι αναπόφευκτο η Τουρκία να ακολουθήσει μία δραστήρια πολιτική σε κάθε σημείο που οδηγεί τον Εύξεινο Πόντο και το Αιγαίο στις ανοικτές θάλασσες.

Στα ευαίσθητα θέματα, όπως το Αιγαίο, η Τουρκία είναι ανα­γκασμένη να επιδείξει την απαραίτητη προσοχή, ώστε να μην κάνει λάθη που θα επηρεάσουν τις μακροπρόθεσμες πολιτικές της. Κατά τη διάρκεια της κρίσης των Καρντάκ,* το γεγονός ότι στους χάρτες που διανεμήθηκαν στις ευρωπαϊκές χώρες κατά τις εκεί διπλωματι­κές ενέργειες της Τουρκίας οι βραχονησίδες Καρντάκ εμφανίζονταν να είναι εντός των 12 ν.μ., όπως ισχυριζόταν η Ελλάδα, προξένησε ασυγχώρητη ζημία που έβλαψε τα κυριαρχικά δικαιώματα της Τουρ­κίας. Η έλλειψη επικοινωνίας που εκδηλώθηκε μεταξύ των διαφορε­τικών μονάδων της κρατικής μηχανής επί τέτοιου είδους ευαίσθητων σημείων προκάλεσε μεγάλες διπλωματικές δυσχέρειες.

EnallaktikesDavutogluΤα σφάλματα που έχουν γίνει κατά τη διάρκεια της κρίσης στη διαχείριση του ζητήματος της κυριαρχίας επί των βραχονησίδων που βρίσκονται μεταξύ των νησιών του Αιγαίου και της ηπειρωτικής πε­ριοχής [της Μικράς Ασίας] δεν έχουν περιοριστεί μόνο σε αυτό από το 1953 την εποχή κατά την οποία η Ελλάδα είχε προτείνει διαβου­λεύσεις [για το Αιγαίο]. Τον Δεκέμβρη του 1995 η τουρκική πλευρά κάνοντας «τα στραβά μάτια» στη συμμετοχή της ελληνικής πλευράς στις επιχειρήσεις διάσωσης του τουρκικού πλοίου που προσάραξε στη βραχονησίδα Καρντάκ απέστειλε το μήνυμα ότι η ίδια δεν είχε μία ξεκάθαρη θέση επί του θέματος της κυριαρχίας επί των εν λόγω βραχονησίδων. Η ελληνική πλευρά που έλαβε το μήνυμα έσπευδε εκμεταλλευόμενη και την πολιτική αβεβαιότητα που κυριαρχούσε στην Τουρκία, κινήθηκε προκειμένου να δημιουργήσει τετελεσμένα αναφορικά με τις βραχονησίδες αυτές, δεδομένου ότι το καθεστώς τους παραμένει ακαθόριστο από την άποψη του διεθνούς δικαίου.*

Η καθυστερημένη επέμβαση [της Τουρκίας] στις τότε εξελίξεις προλείαινε το έδαφος για την υιοθέτηση μίας άτεγκτης στάσης [από μέρους] της Ελλάδας, κάτι που φάνηκε στις προτάσεις που υπέβαλε επί του θέματος. Αφού το ζήτημα τέθηκε σε μία συγκεκριμένη τροχιά με αποτέλεσμα να κορυφωθεί [η ένταση], συνεχίστηκε να αποστέλ­λονται διαφορετικά μηνύματα. Από τη μία, τονίστηκε ότι η αδιαφι­λονίκητη ήταν η επί των συγκεκριμένων βραχονησίδων τουρκική κυριαρχία και, από την άλλη, υποστηρίχτηκε η άποψη ότι το ζήτημα πρέπει να λυθεί δια της οδού των διαπραγματεύσεων, αφού όμως πρώτα υπάρξει επάνοδος στο προ της κρίσης καθεστώς. Με αυτό τον τρόπο, αφενός, υπήρξε σιωπηρή παραδοχή ότι το προ της κρίσης καθεστώς επί των επίμαχων βραχονησίδων δεν ήταν απολύτως βέ­βαιο ότι τελούσε υπό τουρκική κυριαρχία και, αφετέρου, δόθηκε η εντύπωση ότι στις μελλοντικές προσπάθειες επίλυσης δεν θα υπήρχε μία σαφής διαπραγματευτική [πρό]θεση στο θέμα της κυριαρχίας. Η κατάσταση αυτή, η οποία εμφανίστηκε ως επιτυχία από την άποψη ότι η κρίση είχε διευθετηθεί μέσω μιας ευέλικτης στάσης, μακροπρό­θεσμα μπορεί να προκαλέσει διφορούμενες στάσεις σε κυριαρχικά θέματα, κάτι που μπορεί, όσον αφορά την Τουρκία, να επηρεάσει αρνητικά την ήδη για την ίδια εξαιρετικά ευαίσθητη ισορροπία στο Αιγαίο.

Η προσέγγιση του ζητήματος δεν πρέπει να γίνεται ωσάν να πρό­κειται για μία οποιαδήποτε τυχαία βραχονησίδα. Η Τουρκία, εξαιτίας των προηγούμενων σοβαρών διπλωματικών παραλήψεών [της], έχει ήδη φτάσει στο ύστατο σημείο υποχωρήσεων στο Αιγαίο. Μετά από αυτό, κάθε συμβιβασμός που θα γίνει μπορεί να έχει σοβαρές συνέ­πειες που ενδέχεται να φθάσουν ακόμη και ως την εξαφάνιση του ζω­τικού χώρου της Τουρκίας στο Αιγαίο και κατ’ επέκταση του χώρου που κινείται στον άξονα Μεσόγειος-Εύξεινος Πόντος.

* Βλ. παραπάνω σ.τ.μ., σ. 244.

* Σ.τ.μ.: Επισημαίνεται ότι ήδη από το 1932 με πρωτόκολλα που υπογράφηκαν μεταξύ της Τουρκίας και της Ιταλίας η εν λόγω περιοχή έχει οριοθετηθεί.

Ένα άλλο ζήτημα που προέκυψε κατά την κρίση του Καρντάκ είναι η δυναμική που έχουν οι διαφωνίες μεταξύ Τουρκίας και Ελ­λάδας να αποκτήσουν σε σύντομο χρονικό διάστημα έναν διεθνή χαρακτήρα στο θέμα του Αιγαίου. Η στάση των ΗΠΑ στην κρίση του Καρντάκ αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα αυτής της κατά­στασης αποδεικνύοντας πασιφανώς τη στρατηγική των ΗΠΑ για την ευρωπαϊκή ενδοχώρα.

Η φιλονικία περί της κυριαρχίας στο θέμα του Καρντάκ, που έλα­βε χώρα μεταξύ της Τουρκίας και της Ελλάδας, κατέληξε [με την εμπέδωση] της στρατηγικής υπεροχής των ΗΠΑ στα Βαλκάνια, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Από αυτή την κρίση δεν βγήκε κερδισμένη ούτε η Τουρκία, η οποία τήρησε μία αντιφατική στάση θέτοντας στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων το θέμα της κυριαρ­χίας των βραχονησίδων, που ισχυριζόταν ότι της ανήκουν, ούτε και η Ελλάδα, η οποία αναγκασμένη να αποσύρει τους στρατιώτες της που είχε αποβιβάσει με μεγάλες αξιώσεις στις βραχονησίδες δίνοντας μία αυτόχρημα κωμική εικόνα για ένα ζήτημα για το οποίο η ίδια είχε προκαλέσει [μεγάλη] ένταση. Ουσιαστικός παράγοντας και κερδι­σμένη πλευρά από αυτή την κρίση υπήρξαν οι ΗΠΑ.

Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι οι ΗΠΑ θέλουν, εγκαθιδρύ­οντας μία δυναμική σχέση μεταξύ των πολιτικών της Ανατολικής Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, να θέσουν υπό έλεγχο τόσο την ενδοχώρα (Hinterland) της Ευρώπης όσο και να καλύψουν το πεδίο γεωπολιτικού κενού το οποίο μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ εμφα­νίστηκε στον άξονα Βαλκανίων-Μέσης Ανατολής. Το Αιγαίο και η Κύπρος αποτελούν τα δύο σημαντικά σκέλη του άξονα Ανατολι­κή Ευρώπη-Μέση Ανατολή από την άποψη του χερσαίου κομβικού σημείου και του άξονα Αδριατική-Ανατολική Μεσόγειος-Περσικός κόλπος από την άποψη του θαλάσσιου κομβικού σημείου. Το γεγο­νός ότι τα αμερικανικά αεροπλάνα που απογειώθηκαν από τη βάση Ιντζιρλίκ, που βρίσκεται στη νοτιοανατολική Τουρκία, για να εξυπη­ρετεί τις ανάγκες στη Μέση Ανατολή, επόπτευσαν την αποχώρηση των στρατιωτικών μονάδων από το Καρντάκ, αποτελεί μία σοβαρή ένδειξη της διαπεριφερειακής στρατηγικής αλληλεξάρτησης.

SYLLOGIKO_TOYRKIAΣτο εξής στο πλαίσιο αυτού του στρατηγικού σχεδιασμού το Κυ­πριακό θα έρχεται στην επικαιρότητα με πιο αποτελεσματικό τρόπο. Με την ένταξη της Κύπρου και της Μάλτας –και αργότερα πιθανό­τατα και ορισμένων χωρών της Βόρειας Αφρικής– στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι ΗΠΑ επιθυμούν από τώρα να εγκαταστήσουν τους στρα­τιωτικούς και διπλωματικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς τους έναντι του ευρωπαϊκού πεδίου επιρροής, το κέντρο βάρους του οποίου θα μετακινηθεί προς τη Μεσόγειο. Στο σημείο αυτό το ΝΑΤΟ και η ΕΕ αποτελούν τα θεσμικά όργανα ενός μακροπρόθεσμου ανταγωνισμού που συνεχίζεται στο πλαίσιο της ρεαλιστικής πολιτικής (Realpoli­tik). Σε κάθε περιοχή εξάπλωσης του πεδίου οικονομικής επιρροής της ΕΕ είτε το ΝΑΤΟ είτε απευθείας οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν μία νέα ειρηνευτική αποστολή. Όπως θα αναφερθούμε παρακάτω, και στο πεδίο εφαρμογής της πολιτικής αυτής σχετικά με τα Βαλκάνια ο υπο­λογισμός του συγχρονισμού μεταξύ της επέμβασης στο Κόσοβο και των σχεδίων διεύρυνσης του ΝΑΤΟ υπήρξε μία εξέλιξη που επιβεβαιώνει τον εν λόγω στρατηγικό προσανατολισμό.

Σήμερα έχει δημιουργηθεί ένα πολύ δυναμικό πεδίο αλληλε­πίδρασης μεταξύ της Ανατολικής Ευρώπης, των Βαλκανίων, της Αδριατικής, του Αιγαίου, της Ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και του Περσικού κόλπου. Η εμφάνιση των κρίσεων των Βαλκανίων και της Ανατολής την ίδια χρονική στιγμή και η κορύφω­ση των κρίσεων του Αιγαίου και της Κύπρου με ελεγχόμενη συχνό­τητα αποδεικνύουν ότι διαμορφώνεται ένας τέτοιου είδους άξονας αλληλεπίδρασης. Θα είναι αναπόφευκτη η ανάπτυξη νέων κινήσεων στον άξονα αυτό της αλληλεπίδρασης που συνδέει τα Βαλκάνια με τη Μέση Ανατολή.

Για να μην επηρεαστεί αρνητικά η Τουρκία από αυτή την αλλη­λεπίδραση, πρέπει να μελετηθούν με προσοχή τι είδους αποτελέ­σματα θα προκύψουν βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα από τις νέες στρατηγικές διευθέτησης διαφορών και κινήσεων στον άξονα Βαλκανίων-Μέσης Ανατολής και Αδριατικής-Ανατολικής Μεσογεί­ου-Περσικού κόλπου.

Το στρατηγικό αδιέξοδο της Τουρκίας: Το Κυπριακό

Η Κύπρος, που κατέχει μία κεντρική θέση παγκοσμίως από την άπο­ψη της ίσης σχεδόν απόστασης που απέχει από την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική, βρίσκεται μαζί με την Κρήτη πάνω σε έναν άξονα όπου τέμνονται και οι υδάτινες αρτηρίες. Η Κύπρος που βρίσκεται μεταξύ των Στενών, που χωρίζουν την Ασία από την Ευρώπη, και της διώρυγας του Σουέζ, η οποία χωρίζει την Ασία από την Αφρική, επέ­χει επίσης τόπο μιας σταθερής βάσης και αεροπλανοφόρου που είναι σε θέση να ελέγχει τις περιοχές του Περσικού κόλπου και της Κα­σπίας και τις υδάτινες αρτηρίες του Άντεν και του Ορμούζ, οι οποίες αποτελούν τις σημαντικότερες υδάτινες περιοχές που συνδέουν Ευ­ρασία και Αφρική. Δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει τη στρατηγική θέση της Κύπρου λόγω της οποίας οι Άγγλοι, παρότι η μεγαλοπρεπής αποικιακή τους περίοδος έχει παρέλθει [ανεπιστρεπτί], αποφάσισαν και μέχρι σήμερα διατηρούν σ’ αυτήν στρατιωτική βάση, όπως δεν μπορεί να παραβλέψει ότι το νησί κατά τη διάρκεια του Ψυχρού πο­λέμου αποτέλεσε πεδίο θερμότατων κρίσεων. Μια χώρα που παραμελεί την Κύπρο δεν είναι δυνατόν να έχει έναν αποφασιστικό λόγο στις παγκόσμιες και περιφερειακές πολιτι­κές. Δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική στις παγκόσμιες πολιτικές, διότι αυτό το μικρό νησί κατέχει μία θέση που μπορεί να επηρεάσει άμεσα τους στρατηγικούς συνδέσμους μεταξύ Ασίας και Αφρικής, Ευρώπης και Αφρικής και Ευρώπης και Ασίας. Και δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική στις περιφερειακές πολιτικές, διότι η Κύπρος με την ανατολική της άκρη ομοιάζει με ένα βέλος στραμμένο προς τη Μέση Ανατολή και με τη δυτική της άκρη συγκροτεί τον θεμέλιο λίθο των στρατηγικών ισορροπιών της Ανατολικής Μεσογείου, των Βαλκανίων και της Βόρειας Αφρικής.

0 Trio DavΗ στρατηγική αυτή θέση, που είναι εξαιρετικά σημαντική ανε­ξάρτητα από τις ιδιότητες στις προηγούμενες περιόδους, κατά τη με­ταψυχροπολεμική περίοδο απέκτησε νέα στοιχεία με την εμφάνιση νέων ισορροπιών. Η κατάρρευση της ΕΣΣΔ είχε ως αποτέλεσμα να αναδυθεί το θέμα των εναλλακτικών οδών στον ενεργειακό και εμπο­ρικό άξονα, που ξεκινάει από την Κεντρική Ασία και φτάνει στην Ευρώπη, όπως η Δυτική Ασία, η Ανατολική Μεσόγειος και η Νότια Ασία. Η Κύπρος βρίσκεται ως σταθερή παράμετρος πάνω σε αυτή τη διαδρομή είτε αυτοί οι νέοι άξονες ακολουθήσουν μία άμεση διαδρο­μή προς τον κόλπο της Αλεξανδρέττας και την Ανατολική Μεσόγειο είτε μία έμμεση διαδρομή μέσω της Νότιας Ασίας, του Άντεν και του Σουέζ ή εναλλακτικά μέσω του Εύξεινου Πόντου και των Στενών, για να καταλήξουν στη Μεσόγειο.

Η Γερμανία, η οποία έχει συμφέροντα μαζί με τη Ρωσία στο να δι­έρχεται η σύνδεση Κεντρικής Ασίας-Ευρώπης βόρεια του Εύξεινου Πόντου, επέδειξε προθυμία στο θέμα της ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ, η οποία κατά κάποιο βαθμό ερμηνεύεται ως προσπάθεια να απο­κτήσει ένα στρατηγικό προβάδισμα στον νότιο άξονα, όπου μειονεκτεί έναντι των ΗΠΑ. Η Ευρώπη, που με την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ θα αυξήσει τον έλεγχό της πάνω στον κόλπο της Αλεξανδρέττας και στην έξοδο της Ανατολικής Μεσογείου, ταυτόχρονα θα αποκτήσει και μία θέση που θα της επιτρέπει να μετέχει στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Αν αναλογιστεί κανείς και το γεγονός ότι τα πετρέλαια της Μοσούλης και της Σαουδικής Αραβίας κατευθύνονται επίσης στην Ανατολική Μεσόγειο, καθίσταται πασιφανές ότι η κεντρική θέση που κατέχει αυτή η περιοχή από την άποψη των ενεργειακών αξόνων της θα αποτελέσει στο μέλλον τη βασικότερη παράμετρο του παγκόσμιου ανταγωνισμού. Δεν είναι σε καμία περίπτωση σύμπτω­ση και υποκρύπτει στοιχεία παγκόσμιου ανταγωνισμού το ότι, ενώ το θέμα της οδικής ασφάλειας στην Ανατολική Μικρά Ασία έχει εισέλ­θει σε μία φάση επίλυσης, που σημαίνεται απ’ την εξάλειψη του Πα­ράγοντα ΡΚΚ, την ίδια περίοδο ο πετρελαιαγωγός Μπακού-Τζεϊχάν βγαίνει στο προσκήνιο, ενώ ταυτόχρονα κορυφώνεται η ένταση με τον σχεδιασμό της εγκατάστασης πυραύλων S-300 στην Κύπρο σε περιοχή ακριβώς απ’ όπου [πρόκειται να] εξέλθει το πετρέλαιο από τον κόλπο της Αλεξανδρέττας.

Ένα άλλο σημαντικό πεδίο στο οποίο τέμνονται ο παγκόσμιος ανταγωνισμός και οι περιφερειακές πολιτικές είναι ο ανταγωνισμός άσκησης επιρροής στη Μέση Ανατολή και στα Βαλκάνια, των οποί­ων τα πεπρωμένα συνδέθηκαν μεταξύ τους περισσότερο στις συγκυ­ρίες της μεταψυχροπολεμικής περιόδου. Αναπτύσσεται έτσι σημα­ντική αλληλεπίδραση μεταξύ αυτών των δύο περιοχών, οι οποίες στο πλαίσιο της δομής του διπολικού συστήματος του Ψυχρού πολέμου φαίνονταν να είναι ασύνδετες. Οι κρίσεις που λαμβάνουν χώρα στη Μέση Ανατολή αντανακλώνται στα Βαλκάνια, ενώ οι ισορροπίες των Βαλκανίων επηρεάζουν πιο άμεσα τη Μέση Ανατολή. Η είσοδος της Γιουγκοσλαβίας στη διαδικασία της διάλυσής της την επαύριον του πολέμου του Κόλπου και η δημιουργία νέων ισορροπιών στα Βαλκάνια ως αποτέλεσμα των αναζητήσεων νέων συμμαχιών στη Μέση Ανατολή είναι ορισμένα σημεία αυτής της αλλαγής. Ο παραλ­ληλισμός, για παράδειγμα, Τουρκίας-Ισραήλ και Ελλάδας-Συρίας είναι αποτέλεσμα της αντανάκλασης των τεταμένων τουρκοελλη­νικών σχέσεων που διαδραματίζονται στα Βαλκάνια αλλά και στη Μέση Ανατολή. Στις σχέσεις αυτές η Ανατολική Μεσόγειος εμφα­νίζεται ως ένας νέος χώρος με δικές του εσωτερικές ισορροπίες, ενώ χάνουν την έννοιά τους οι κλασικοί διαχωρισμοί που αποκόπτουν τη Μέση Ανατολή από τις περιφέρειες που την περιβάλλουν.

EnallaktikesDavutogluΑυτός ο τρόπος αμοιβαίας αλληλεπίδρασης των περιοχών καθι­στά τις μεταψυχροπολεμικές ισορροπίες, που εξελίσσονται ήδη μέσα σε εξαιρετικά δυναμικές συνθήκες, ακόμη πιο ευαίσθητες αναγκά­ζοντας τα μέρη να ακολουθήσουν μία ευέλικτη διπλωματία σε ένα ολισθηρό πεδίο. Δεν υπάρχουν πια ως ανεξάρτητες μία βαλκανική πολιτική και μία μεσανατολική πολιτική από την άποψη τόσο των παγκόσμιων όσο και των περιφερειακών ισορροπιών αλλά μία μεσα­νατολική-βαλκανική πολιτική, η οποία αναπτύσσεται με επίκεντρο την Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Κύπρος συνιστά το βασικότερο εργαλείο της. Αποτέλεσμα αυτής της εξελισσόμενης στρατηγικής θέσης είναι τη στιγμή που η ΕΕ προσπαθεί να εντάξει στους κόλπους της την Κύπρο να συμβαίνουν τόσο οι περιοδικού χαρακτήρα νέες ειρηνευτικές πρωτοβουλίες των ΗΠΑ όσο και η επεξεργασία ενός νέου ειρηνευτικού σχεδίου παράλληλα με την προσπάθεια της Ρω­σίας να αποστείλει στην περιοχή πυραύλους S-300, εγχείρημα που κορύφωσε την ένταση.

Η αιφνίδια μετατροπή του Κυπριακού, που αποτελεί το χρονίζον ζήτημα των τουρκοελληνικών σχέσεων, σε μία από τις κύριες παρα­μέτρους των τουρκορωσικών σχέσεων βάσει του σχεδίου εγκατά­στασης ρωσικών πυραύλων στην Κύπρο σχετίζεται άμεσα με αυτή την πολύπλευρη στρατηγική θέση του νησιού. Οι προσπάθειες απο­σταθεροποίησης της Ανατολικής Μεσογείου και η εμφάνιση νέων εντάσεων στην περιοχή θα εξασφαλίσει στη Ρωσία ένα διπλωματικό πεδίο ελιγμού στο θέμα της περιοχής του πετρελαίου της Κασπίας και των οδών μεταφοράς του.

Η Τουρκία παρουσιάστηκε κατά κύριο λόγο [να έχει] δύο επι­χειρήματα ενάντια στην άποψη της μεταφοράς των πετρελαίων της Κασπίας μέσω του ρωσικού λιμανιού Νοβοροσίσκ. Το ένα από αυτά ήταν η επικίνδυνη αύξηση της κίνησης στα Στενά, ενώ το άλλο σχετι­ζόταν με τις πολιτικές εντάσεις στον Καύκασο, που βρισκόταν πάνω στη διαδρομή μεταφοράς του πετρελαίου. Η Ρωσία κερδίζοντας χρό­νο πάγωσε την κρίση στην Τσετσενία και με μία διπλωματική αντεπίθεση, η οποία στηρίχτηκε στην πώληση πυραύλων στην Κύπρο, έκα­νε ένα βήμα ενισχυτικό της άποψης ότι ο άξονας Μπακού-Τζεϊχάν που πρότεινε η Τουρκία έχει προβλήματα ασφάλειας [υπονοώντας τις δραστηριότητες του ΡΚΚ]. Η μείωση όμως των τρομοκρατικών δραστηριοτήτων του ΡΚΚ [κατά τη σύλληψη του Οτσαλάν], που πα­ρατηρήθηκε στην Ανατολική Μικρά Ασία, είχε εξασθενίσει το γενικό επιχείρημα της Ρωσίας που βασιζόταν στην προβληματική ασφάλεια της δια ξηράς διαδρομής του αγωγού Μπακού-Τζεϊχάν. Μία νέα εν­δεχόμενη κρίση με επίκεντρο την Κύπρο στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου ανοίγεται το λιμάνι του Τζεϊχάν, με αφορμή την πώληση των πυραύλων θα οπλίσει τη Ρωσία με ένα επιπλέον σημαντικό πλεο­νέκτημα. Η Ρωσία σε κάθε νέα πρωτοβουλία για τη μεταφορά των πετρελαίων της Κασπίας, που θα αφορά την Τουρκία, θα επιχειρήσει να προβάλει έναντί της το χαρτί της Κύπρου προξενόντας με αυτό αστάθεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Κάθε νέα ένταση και ενδεχό­μενο πολέμου που μπορεί να προκύψει στην Κύπρο θα επηρεάσει αρνητικά τη στρατηγική θέση της Τουρκίας σε ό,τι αφορά τον άξονα Μπακού-Τζεϊχάν. Αυτή η εξίσωση αποτελεί ίσως ένα από τα πιο δρα­ματικά παραδείγματα της ενδοπεριφερειακής αλληλεπίδρασης.

Στο πλαίσιο αυτό το Κυπριακό δεν είναι ούτε ένα συνηθισμένο τουρκοελληνικό εθνοτικό ζήτημα ούτε απλώς μία χρονίζουσα τουρ­κοελληνική ένταση. Η Τουρκία, η οποία κατέχει μία θέση που επη­ρεάζεται άμεσα από όλες αυτές τις ισορροπίες, είναι υποχρεωμένη να αξιολογήσει την επί του Κυπριακού πολιτική της έξω από το περιορι­σμένο πλαίσιο των τουρκοελληνικών σχέσεων. Το Κυπριακό μετα­τρέπεται με μία συνεχώς αυξανόμενη ταχύτητα σε ένα ζήτημα Ευρα­σίας και Μέσης Ανατολής-Βαλκανίων (Δυτικής Ασίας-Ανατολικής Ευρώπης). Η πολιτική επί του Κυπριακού πρέπει να τεθεί σε ένα νέο στρατηγικό πλαίσιο, σύμφωνο προς το ήδη διαμορφωμένο νέο [διε­θνές] στρατηγικό πλαίσιο.

Η σημασία του Κυπριακού από την οπτική της Τουρκίας μπορεί να μελετηθεί κατά βάση σε δύο κύριους άξονες.

Ο πρώτος προκύπτει από την ιστορική ευθύνη της Τουρκίας για εμπέδωση της ασφάλειας της μουσουλμανικής τουρκικής κοινότη­τας της νήσου και είναι ένας άξονας που έχει κοινωνικό χαρακτή­ρα. Με τη μείωση των εδαφών του Οθωμανικού κράτους, πάντα μία από τις βασικές παραμέτρους της οθωμανοτουρκικής εξωτερικής πολιτικής υπήρξε η ασφάλεια και η συνέχεια των μουσουλμανικών στοιχείων που παρέμειναν στα εγκαταλειφθέντα εδάφη. Το ενδεχό­μενο δημιουργίας ενός κύματος που θα ξεκινήσει από μία περιοχή λόγω ανικανότητας ή αδυναμίας της Τουρκίας και θα επεκταθεί σε άλλες καθιστά αναγκαία μία κατάσταση γενικότερης επιφυλακής και επαγρύπνησης. Ενδεχόμενη αδυναμία, που θα μπορούσε να ανακύ­ψει αναφορικά προς την ασφάλεια και την προστασία της τουρκικής κοινότητας της Κύπρου, εμπεριέχει τον κίνδυνο να διαδοθεί κατά κύματα στη Δυτική Θράκη και στη Βουλγαρία –και ακόμη και στο Αζερμπαϊτζάν και στη Βοσνία. Γι’ αυτό τον λόγο η προστασία της τουρκικής κοινότητας της Κύπρου έχει μεγάλη σημασία όχι μόνο από την άποψη της εν λόγω κοινότητας αλλά και του μέλλοντος των λοιπών κοινοτήτων, οι οποίες συνιστούν οθωμανικά κατάλοιπα.

EnallaktikesDavutogluΟ δεύτερος σημαντικός άξονας του Κυπριακού ζητήματος είναι η σημασία της γεωγραφικής θέσης του νησιού από γεωστρατηγική άποψη. Ο άξονας αυτός καθεαυτός είναι ζωτικής σημασίας ανεξάρ­τητα από το ανθρώπινο στοιχείο που βρίσκεται εκεί. Ακόμη κι αν δεν υπήρχε ούτε ένας μουσουλμάνος Τούρκος εκεί, η Τουρκία όφειλε να διατηρεί ένα Κυπριακό ζήτημα. Καμία χώρα δεν μπορεί να μείνει αδι­άφορη σε ένα τέτοιο νησί που βρίσκεται στην καρδιά του ζωτικού της χώρου. Όπως τα Δωδεκάνησα, όπου δεν υπάρχει πλέον ένας επαρ­κής τουρκικός πληθυσμός, εξακολουθούν να διατηρούν τη σημασία τους για την Τουρκία και όπως οι ΗΠΑ, παρόλο που δεν έχουν καμία πληθυσμιακή προέκταση προς την Κούβα και τα υπόλοιπα νησιά της Καραϊβικής, ενδιαφέρονται άμεσα γι’ αυτά, έτσι και η Τουρκία είναι υποχρεωμένη από στρατηγική άποψη να ενδιαφέρεται για την Κύπρο πέραν του ανθρώπινου παράγοντα. Η γεωστρατηγική αυτή σημασία έχει και δύο σημαντικές διαστάσεις.

Η πρώτη είναι η στενής κλίμακας στρατηγική σημασία, η οποία σχετίζεται με τις ισορροπίες Τουρκίας-Ελλάδας και της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου –Ρωμαίικης Διοίκησης της Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο. Η κατάσταση αυτή εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια κατά τον πιο δραματικό τρόπο στην περίπτωση της κρίσης των πυραύλων. Το θέμα των πυραύλων, που προορίζονταν να εγκατασταθούν στην Κύπρο, εμπεριείχε τον κίνδυνο η στρατιωτική δυναμική της Ελληνορωμαίικης* συμμαχίας να αποκτήσει την ισχύ [ώστε να είναι σε θέση] να απειλεί τις περιοχές της Μικράς Ασίας πέραν των σημείων πρόσβασης που έχουν [σ’ αυτές] τα νησιά του Αιγαίου. Συνεπώς, το θέμα πέρα από την ασφάλεια [των Τούρκων και των τουρκικών στρατευμάτων] της Κύπρου προσέλαβε στρατη­γικής σημασίας διαστάσεις, δεδομένου ότι μία τέτοια απειλή, που θα κάλυπτε την περιοχή της νότιας και κεντρικής Μικράς Ασίας, με την παροχή άμεσης ή έμμεσης υποστήριξης από την Αρμενία, τη Ρωσία και τη Συρία θα είχε ως αποτέλεσμα να μην απομένει καμία ασφαλής περιοχή στην Τουρκία. Μία τέτοια πιθανότητα απειλής αποδεικνύει για μία ακόμη φορά τη σημασία της Κύπρου, που έχει την ιδιότητα να είναι ένα είδος πλωτής βάσης, για τη συνολική ασφάλεια της χερ­σονήσου της Μικράς Ασίας.

Η δεύτερη διάσταση της γεωστρατηγικής σημασίας είναι η ευ­ρείας κλίμακας στρατηγική σπουδαιότητα η οποία σχετίζεται με τη θέση που κατέχει η νήσος για τις περιφερειακές και παγκόσμιες στρατηγικές. Καμία παγκόσμια και περιφερειακή δύναμη που κάνει στρατηγικούς υπολογισμούς στη Μέση Ανατολή, στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Αιγαίο, στη διώρυγα του Σουέζ, στην Ερυθρά θάλασ­σα και στον Περσικό κόλπο δεν μπορεί να παραμελήσει την Κύπρο. Η Κύπρος βρίσκεται σε μία τόσο εγγύς απόσταση σε όλες αυτές τις περιοχές, ώστε να έχει την ιδιότητα μίας παραμέτρου η οποία είναι σε θέση να επηρεάζει άμεσα όλες μαζί. Η Τουρκία πρέπει να βλέπει το στρατηγικό πλεονέκτημα που απέκτησε στο θέμα αυτής της παραμέ­τρου τη δεκαετία του 1970 όχι ως στοιχείο μίας αμυντικής κυπριακής πολιτικής που προσανατολίζεται στη διαφύλαξη του ισχύοντος κα­θεστώτος αλλά ως ένα από τα διπλωματικού χαρακτήρα βασικά στη­ρίγματα μιας επιθετικής στρατηγικής θάλασσας. Στο πλαίσιο αυτό η Κύπρος έχει μία ιδιαίτερη σημασία ως στοιχείο-κλειδί μίας γενικής στρατηγικής θάλασσας, που σχετίζεται με τη θαλάσσια περιοχή που περικλείεται από τον άξονα Κασπία-Εύξεινος Πόντος-Στενά-Αιγαίο πέλαγος-Ανατολική Μεσόγειος-Σουέζ-Περσικός κόλπος.

 * Σ.τ.μ.: Ο συγγραφέας ακολουθώντας πιστά την επίσημη τουρκική γραμμή απο­καλεί τους Έλληνες της Κύπρου «Ρωμιούς», δηλαδή χριστιανούς ορθόδοξους. Το αντίστοιχο για τους «Τούρκους» είναι «μουσουλμάνοι». Πρβλ. σ.τ.μ., σ. 267. Στην προκειμένη περίπτωση αναφέρεται στο ενιαίο αμυντικό δόγμα Ελλάδας-Κύπρου.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ

 Νταβούτογλου Αχμέτ, Το στρατηγικό βάθος. Η διεθνής θέση της Τουρκίας

Αχμέτ Νταβούτογλου, Το στρατηγικό βάθος. Η διεθνής θέση της Τουρκίας

Αχμέτ Νταβούτογλου, Το στρατηγικό βάθος. Η διεθνής θέση της Τουρκίας

 Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 1706
ISBN: 978-960-7803-57-3
Σχήμα: 14×21
Τιμή: 30,00 €
Σελίδες: 864

Σελίδα facebook

Μετάφραση: Νικόλαος Ραπτόπουλος
Επιστημονική επιμέλεια: Νεοκλής Σαρρής

Περιγραφή:

Ο Αχμέτ Νταβούτογλου στο ανά χείρας βιβλίο επιχειρεί να αναδείξει τα πλεονεκτήματα της Τουρκίας ως κοινωνίας και ως κράτους λόγω της κομβικής γεωγραφικής περιοχής στην οποία ανήκει. Υποστηρίζει την ανάπτυξη μίας καλά σχεδιασμένης οικονομικής, πολιτισμικής και στρατηγικής εκδίπλωσης σε όλο το φάσμα της διεθνούς πολιτικής και ιδιαίτερα στον Ισλαμικό κόσμο. Επίσης, μεταξύ πολλών άλλων, καταθέτει την τουρκική θέση για την Ευρώπη, το Κυπριακό, το Αιγαίο, τα Βαλκάνια καθώς και για τα γεωπολιτικά, γεωστρατηγικά, γεωπολιτιστικά και γεωοικονομικά ζητήματα που αφορούν την Τουρκία στην περιφέρειά της και πέραν αυτής. Η νεοοθωμανική κοσμοθεωρία και η στρατηγική του Νταβούτογλου σκοπό έχουν να καταστήσουν την Τουρκία μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις του κόσμου στον 21ο αιώνα.

Περιεχόμενα:

Εισαγωγικό σημείωμα των εκδόσεων Ποιότητα
Πρόλογος
Εισαγωγή

ΜΕΡΟΣ Α΄
ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
Οι παράμετροι της ισχύος και ο στρατηγικός σχεδιασμός

  • 1.1. Η εξίσωση της ισχύος και τα στοιχεία της
    • 1.1.1. Τα σταθερά δεδομένα: γεωγραφία, ιστορία, πληθυσμός και πολιτισμός
    • 1.1.2. Τα δυναμικά δεδομένα: Η οικονομία, η τεχνολογία και η στρατιωτική ικανότητα
    • 1.1.3. Η στρατηγική νοοτροπία και η πολιτισμική ταυτότητα
    • 1 .1.4. Στρατηγικός σχεδιασμός και πολιτική βούληση
  • 1.2. Ο ανθρώπινος παράγοντας και ο πολλαπλασιαστής επιρροής στη διαμόρφωση της στρατηγικής
  • 1.3. Παράδειγμα ενός πεδίου εφαρμογής: Η αμυντική βιομηχανία
    • 1.3.1. Οι παράμετροι ισχύος και η αμυντική βιομηχανία
    • 1.3.2. Οι παράμετροι ισχύος της Τουρκίας και η αμυντική της δομή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
Η ανεπάρκεια στρατηγικής θεωρίας και οι συνέπειές της

  • 2.1. Η επανερμηνεία των στοιχείων ισχύος της Τουρκίας
  • 2.2. Η ανεπάρκεια στρατηγικής θεωρίας
    • 2.2.1. Το θεσμικό και δομικό υπόβαθρο
    • 2.2.2. Το ιστορικό υπόβαθρο
    • 2.2.3. Το ψυχολογικό υπόβαθρο: Η διχασμένη προσωπικότητα και η ιστορική συνείδηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
Η ιστορική κληρονομιά και η διεθνής θέση της Τουρκίας

  • 3.1. Η διεθνής θέση της Τουρκίας στο πλαίσιο της ιστορικής διαδικασίας
  • 3.2. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και οι εξωτερικοί παράμετροι της διεθνούς θέσης
  • 3.3. Η πολιτική κουλτούρα και οι εσωτερικές παράμετροι της διεθνούς θέσης
    • 3.3.1. Η ιστορική κληρονομιά και το υπόβαθρο πολιτικής κουλτούρας
    • 3.3.2. Η ιστορική συνέχεια και τα πολιτικά ρεύματα
      • 3.3.2.1. Νεοοθωμανισμός
      • 3.3.2.2. Νεοαποικιοκρατία και ισλαμισμός
      • 3.3.2.3. Η φιλοσοφία του Διαφωτισμού και ο ριζοσπαστικός δυτικισμός
      • 3.3.2.4. Από τον τουρκισμό στον νεοεθνικισμό
    • 3.3.3. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και τα πολιτικά ρεύματα….

ΜΕΡΟΣ Β΄
ΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΕΔΙΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
Οι γεωπολιτικές θεωρίες: Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και η Τουρκία

  • 4.1. Η αντίληψη του χώρου, οι γεωγραφικοί προσδιορισμοί και οι χάρτες
  • 4.2. Γεωπολιτικές θεωρίες και παγκόσμιες στρατηγικές
  • 4.3. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και τα πεδία γεωπολιτικού κενού
  • 4.4. Ο επαναπροσδιορισμός της γεωπολιτικής δομής της Τουρκίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
H εγγύς χερσαία περιοχή. Βαλκάνια, Μέση Ανατολή, Καύκασος

  • 5.1. Οι ιστορικές/γεωπολιτικές αναγκαιότητες και τα Βαλκάνια
  • 5.2. Η πύλη που ανοίγεται προς την Ασία και ο Καύκασος
  • 5.3. Μία αναπόφευκτη ενδοχώρα (Hinterland): Η Μέση Ανατολή
  • 5.4. Οι συνοριακές ευελιξίες της εγγύτερης χερσαίας περιοχής και οι σχέσεις με τις γειτονικές χώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
Εγγύς θαλάσσια περιοχή. Εύξεινος Πόντος, Ανατολική Μεσόγειος, Περσικός κόλπος, Κασπία

  • 6.1. Ιστορική αναδρομή
  • 6.2. Η περίοδος του Ψυχρού πολέμου και οι πολιτικές θάλασσας της Τουρκίας
  • 6.3. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και τα στοιχεία της νέας στρατηγικής θάλασσας
    • 6.3.1. Η περιοχή του Εύξεινου Πόντου και οι εξαρτώμενες υδάτινες αρτηρίες
    • 6.3.2. Ο στρατηγικός κόμβος της Ευρασίας: Τα Στενά
    • 6.3.3. Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου: Το Αιγαίο και η Κύπρος
      • 6.3.3.1. Ο θαλάσσιος ζωτικός χώρος και το Αιγαίο
      • 6.3.3.2. Το στρατηγικό αδιέξοδο της Τουρκίας: Το Κυπριακό….
    • 6.3.4. Ο Περσικός κόλπος και η περιοχή της Ινδίας
    • 6.3.5. Η περιοχή της Κασπίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7
Η εγγύτερη προς την Τουρκία ηπειρωτική περιοχή. Ευρώπη, Βόρεια Αφρική, Νότια Ασία, Κεντρική και Ανατολική Ασία

  • 7.1. Οι πολιτικές ηπειρωτικής κλίμακας και οι ορισμοί κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο
  • 7.2. Οι πολιτικές εγγύς ηπειρωτικής περιοχής των παγκόσμιων και περιφερειακών δυνάμεων
  • 7.3. Τα κύρια στοιχεία της εγγύς χερσαίας περιοχής της Τουρκίας
    • 7.3.1. Η μεταστροφή στην έννοια της «Ευρώπης» και η Τουρκία
    • 7.3.2. Το ασιατικό βάθος
    • 7.3.3. Το άνοιγμα προς την Αφρική
    • 7.3.4. Περιοχές διηπειρωτικής αλληλεπίδρασης: Ο Ατλαντικός ωκεανός, οι στέπες, η Βόρεια Αφρική και η δυτική Ασία
      • 7.3.4.1. Η περιοχή του Ατλαντικού ωκεανού που βρίσκεται μεταξύ των ηπείρων της Αμερικής και Ευρώπης
      • 7.3.4.2. Οι στέπες της ανατολικής Ευρώπης και ο Εύξεινος Πόντος
      • 7.3.4.3. Η Μεσόγειος και η Βόρειος Αφρική
      • 7.3.4.4. Η δυτική Ασία και/ή η Μέση Ανατολή

ΜΕΡΟΣ Γ΄
ΤΑ ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8
Οι στρατηγικοί δεσμοί της Τουρκίας και τα εργαλεία της εξωτερικής πολιτικής της

  • 8.1. Ο ατλαντικός άξονας και η Τουρκία στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής αποστολής του ΝΑΤΟ
    • 8.1.1. Η αμερικανική στρατηγική και το ΝΑΤΟ
    • 8.1.2. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και η αναζήτηση νέας αποστολής του ΝΑΤΟ
    • 8.1.3. Η επιχείρηση στο Κόσοβο και ο ορισμός της παγκόσμιας αποστολής του ΝΑΤΟ
    • 8.1.4. Η νέα στρατηγική αποστολή του ΝΑΤΟ και η Τουρκία
      • 8.1.4.1. Η παγκόσμια αποστολή του ΝΑΤΟ και η Τουρκία
      • 8.1.4.2. Το ΝΑΤΟ και οι σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ
      • 8.1.4.3. Το ΝΑΤΟ και οι σχέσεις Τουρκίας-Ευρώπης
      • 8.1.4.4. Τα σχέδια διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και η Τουρκία
      • 8.1.4.5. Το ΝΑΤΟ και οι σχέσεις Τουρκίας-Ρωσίας
  • 8.2. Ο Οργανισμός Ασφάλειας και Συνεργασίας της Ευρώπης (ΟΑΣΕ)
  • 8.3. Ο Οργανισμός της Ισλαμικής Διάσκεψης: Η ζώνη γεωπολιτικής και γεωπολιτισμικής αλληλεπίδρασης της Αφροευρασίας
    • 8.3.1. Ο Ισλαμικός κόσμος στον 20ό αιώνα: Εννοιολογική και πολιτική αλλαγή
    • 8.3.2. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και ο Ισλαμικός κόσμος στον 21ο αιώνα
    • 8.3.3. Η Τουρκία και ο Ισλαμικός κόσμος
    • 8.3.4. Το μέλλον της Ισλαμικής Διάσκεψης και η αναδιοργάνωσή της
  • 8.4. Ο Οργανισμός της Οικονομικής Συνεργασίας: Το ασιατικό βάθος
  • 8.5. Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας παρευξείνιων χωρών: Οι στέπες και ο Εύξεινος Πόντος
  • 8.6. Ο D-8 και οι συνδέσεις Ασίας-Αφρικής
  • 8.7. Η διεθνής οικονομικοπολιτική και οι G-20

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9
Ο στρατηγικός μετασχηματισμός και τα Βαλκάνια

  • 9.1. Οι αντιπαραθέσεις του διεθνούς συστήματος και τα Βαλκάνια κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο
  • 9.2. Οι ενδοπεριφερειακές ισορροπίες κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο
  • 9.3. Η κρίση της Βοσνίας και η συμφωνία του Ντέιτον
  • 9.4. Η επέμβαση ΝΑΤΟ και το μέλλον του Κοσόβου
  • 9.5. Οι αρχές της βαλκανικής πολιτικής της Τουρκίας
    • 9.5.1. Ιστορική κληρονομιά και Βαλκάνια
    • 9.5.2. Η διαπεριφερειακή εξάρτηση
    • 9.5.3. Ενδοπεριφερειακές ισορροπίες
    • 9.5.4. Πολιτικές περικύκλωσης της περιοχής
    • 9.5.5. Παγκόσμια στρατηγικά μέσα στη βαλκανική πολιτική

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10
Η Μέση Ανατολή: Η παγκόσμια οικονομικοπολιτική και το κλειδί των στρατηγικών ισορροπιών

  • 10.1. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη διεθνή θέση της Μέσης Ανατολής
    • 10.1.1. Ο γεωγραφικός και γεωπολιτικός παράγοντας
    • 10.1.2. Ο ιστορικός και γεωπολιτισμικός παράγοντας
    • 10.1.3. Ο γεωοικονομικός παράοντας
  • 10.2. Οι παγκόσμιες δυνάμεις και η Μέση Ανατολή
    • 10.2.1. Οι βασικές παράμετροι της αμερικανικής στρατηγικής και η Μέση Ανατολή
    • 10.2.2. Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις και η Μέση Ανατολή
    • 10.2.3. Οι ασιατικές δυνάμεις και η Μέση Ανατολή
  • 10.3. Οι ενδοπεριφερειακές ισορροπίες και η Μέση Ανατολή
    • 10.3.1. Η γεωπολιτική της περιφέρειας και ο μηχανισμός στρατηγικού τριγώνου
    • 10.3.2. Οι εσωτερικές ισορροπίες του Αραβικού κόσμου: Η κρίση του αραβικού εθνικισμού και το ζήτημα της πολιτικής νομιμότητας
    • 10.3.3. Η νέα στρατηγική του Ισραήλ και η Μέση Ανατολή
      • 10.3.3.1. Το ιστορικό υπόβαθρο
      • 10.3.3.2. Το Ισραήλ ως έθνος-κράτος και οι παγκόσμιες/περιφερειακές ισορροπίες
      • 10.3.3.3. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και η νέα στρατηγική του Ισραήλ
    • 10.3.4. Οι περιφερειακές ισορροπίες και η ειρηνευτική διαδικασία της Μέσης Ανατολής
  • 10.4. Οι θεμελιώδεις δυναμικές της πολιτικής της Μέσης Ανατολής και η Τουρκία
    • 10.4.1. Η πολιτική της Βόρειας Μέσης Ανατολής από τη σκοπιά της διεθνούς συγκυρίας
    • 10.4.2. Η γεωπολιτική αλλαγή στη Μέση Ανατολή και η πολιτική επί της Βόρειας Μέσης Ανατολής (Ανατολική Μεσόγειος-Μεσοποτμία) της Τουρκίας
      • 10.4.2.1. Ο άξονας Μεσοποταμίας-Περσικού κόλπου
      • 10.4.2.2. Ο άξονας Ανατολικής Μεσογείου και οι τουρκοσυριακές σχέσεις
    • 10.4.3. Η πολιτική της Μέσης Ανατολής της Τουρκίας από τη σκοπιά των τουρκοαραβικών σχέσεων
      • 10.4.3.1. Το ιστορικό/ψυχολογικό υπόβαθρο
      • 10.4.3.2. Οι ισορροπίες της Μέσης Ανατολής και οι τουρκοαραβικές σχέσεις
      • 10.4.3.3. Οι προοπτικές σχετικά με τη Μέση Ανατολή και το μέλλον των τουρκοαραβικών σχέσεων
    • 10.4.4. Οι παγκόσμιες και περιφερειακές διαστάσεις των τουρκοϊσραηλινών σχέσεων
      • 10.4.4.1. Η παγκόσμια διάσταση
      • 10.4.4.2. Η περιφερειακή στρατηγική του Ισραήλ, η ειρηνευτική διαδικασία της Μέσης Ανατολής και οι τουρκοϊδραηλινές σχέσεις
    • 10.4.5. Οι τουρκοϊρανικές σχέσεις από το ιστορικό βάθος στη γεωπολιτική αλληλεπίραση
      • 10.4.5.1. Το γεωπολιτικό και ιστορικό υπόβαθρο των τουρκοϊρανικών σχέσεων
      • 10.4.5.2. Η παγκόσμια διάσταση των τουρκοϊρανικών σχέσεων
      • 10.4.5.3. Οι περιφερειακές πτυχές των τουρκοϊρανικών σχέσεων
    • 10.4.6. Το «Κουρδικό ζήτημα» από τη σκοπιά των παγκόσμιων και περιφερειακών ηγεμονιών, το Βόρειο Ιράκ και η Τουρκία
      • 10.4.6.1. Το γεωπολιτικό, γεωοικονομικό και γεωεθνικό/γεωπολιτισμικό υπόβαθρο του «Κουρδικού ζητήματος»
      • 10.4.6.2. Τα παγκόσμια υποκείμενα, τα πεδία αβεβαιότητας και το «Κουρδικό ζήτημα»
      • 10.4.6.3. Εσωτερική πολιτική κουλτούρα και περιφερειακή δραστηριότητα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11
Η πολιτική της Κεντρικής Ασίας στην ευρασιατική ισορροπία δυνάμεων

  • 11.1. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη διεθνή θέση της Κεντρικής Ασίας
    • 11.1.1. Ο γεωγραφικός και γεωπολιτικός παράγοντας
    • 11.1.2. Ο ιστορικός και γεωπολιτισμικός παράγοντας
    • 11.1.3. Ο δημογραφικός και γεωοικονομικός παράγοντας
  • 11.2. Η μετασοβιετική περίοδος και η μεταβολή στην Κεντρική Ασία
  • 11.3. Η ισορροπία διεθνών δυνάμεων και η Κεντρική Ασία κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο
    • 11.3.1. Οι παγκόσμιες δυνάμεις και η Κεντρική Ασία
    • 11.3.2. Οι ενδοασιατικές δυνάμεις, οι περιφερειακές ισορροπίες και η Κεντρική Ασία
    • 11.3.3. Οι ενδοπεριφερειακές ισορροπίες
  • 11.4. Η τουρκική εξωτερική πολιτική και η στρατηγική της Κεντρικής Ασίας
    • 11.4.1. Η κεντροασιατική πολιτική της Τουρκίας από τη ρητορεία στη στρατηγική
      • 11.4.1.1. Ανεπάρκεια ψυχολογικής, θεωρητικής και θεσμικής προετοιμασίας
      • 11.4.1.2. Στρατηγικός συντονισμός και ιεράρχηση
    • 11.4.2. Οι στρατηγικές προτεραιότητες της Τουρκίας για την Κεντρική Ασία
      • 11.4.2.1. Τα παγκόσμια υποκείμενα και η κεντροασιατική πολιτική της Τουρκίας
      • 11.4.2.2. Οι ασιατικές ισορροπίες και η πολιτική της Κεντρικής Ασίας της Τουρκίας
      • 11.4.2.3. Το άνοιγμα της Κεντρικής Ασίας στον κόσμο και ο ανταγωνισμός της Δυτικής Ασίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12
Η Ευρωπαϊκή Ένωση: Η ανάλυση μιας πολυδιάστατης και πολυεπίπεδης σχέσης

  • 12.1. Το επίπεδο των διπλωματικών/πολιτικών σχέσεων
  • 12.2. Το επίπεδο της οικονομικής/κοινωνικής ανάλυσης
  • 12.3. Το επίπεδο της νομικής ανάλυσης
  • 12.4. Το επίπεδο στρατηγικής ανάλυσης
    • 12.4.1. Η παγκόσμια διάσταση
    • 12.4.2. Η ηπειρωτική διάσταση
    • 12.4.3. Η περιφερειακή διάσταση
    • 12.4.4. Ένα παράδειγμα διμερούς στρατηγικής ανάλυσης: Το στρατηγικό βάθος και οι τουρκογερμανικές σχέσεις κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο
  • 12.5. Το επίπεδο μετάβασης πολιτισμού/κουλτούρας
    • 12.5.1. Το ιστορικό υπόβαθρο της ΕΕ ως νεοπαραδοσιακή αντίδραση
    • 12.5.2. Το ιστορικό υπόβαθρο στο εκκρεμές μεταξύ κατά μέτωπο αντιπαράθεσης/ολοκλήρωσης και οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας
    • 12.5.3. Διαπολιτισμικές αλληλεπιδράσεις και σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ…
  • 12.6. Οι σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ στη μέγγενη των ιστορικών αντιδράσεων

Συμπεράσματα
Συντομογραφίες

Κριτικές:

Ανθολόγιο επιφυλλίδων

  1. Προδημοσίευση: Έθνος, 16.5.2010. «Δια χειρός Νταβούτογλου».
  2. Προδημοσίευση: Ελευθεροτυπία, 22.5.2010. «Ζωτικό χώρο αναζητεί η Τουρκία».
  3. Χ. Γιανναράς, «Στρατηγική λογική κατέναντι αφασίας». Kαθημερινή, 13.06.2010.
  4. Στέλιος Ράμφος, «Το Ισλάμ παραλύει την Τουρκία». To Βήμα, 27.06.2010.
  5. Αρ. Μηχαηλίδη, «Θαυμάζοντας τον Νταβούτογλου». Φιλελεύθερος, 20.5.2010.
  6. Σ. Ιακωβίδης, Νταβούτογλου, ο Μεγάλος Βεζύρης. Η Σημερινή, 23.5.2010.
  7. Π. Ήφαιστος, «Η “Νταβουτόγλεια” διεθνολογία». Η Σημερινή, 30.05.2010.
  8. Χρήστος Ιακώβου, «Νεοοθωμανικός ηγεμονισμός με στρατηγικό βάθος». Πολίτης, 30.5.2010.
  9. Π. Ήφαιστος, «Νταβούτογλου καλεί Χριστόφια: Άλλαξε πορεία 180°». Φιλελεύθερος, 30.5.2010.
  10. Π. Ήφαιστος, «Νταβουτόγλεια αφυπνιστικά ερεθίσματα». Μακεδονία, 6.6.2010.
  11. Νίκος Λυγερός, «Στρατηγικό βάθος και το Τουρκικό δόγμα περί ζωτικού χώρου». Το Παρόν, 20.06.2010.
  12. Συζήτηση στην εκπομπή Ανιχνεύσεις του Παντελή Σαββίδη με τους Χ. Γιανναρά, Ν. Σαρρή, Π. Ήφαιστο, Σ. Καλεντερίδη. ΕΤ3, 9.06.2010
  13. Νεοκλής Σαρρής, «Μόνο ο Χίτλερ θα συμφωνούσε». Ο Χρόνος, 11.6.2010.
  14. Σάββας Ιακωβίδης, «Το όραμα Νταβούτογλου ως ελληνικός εφιάλτης». Η Σημερινή, 13.06.2010.
  15. Σάββας Καλεντερίδης, «Στρατηγικό βάθος ή στρατηγικό αδιέξοδο». Ινφογνώμων, 16.06.2010.
  16. Π. Ήφαιστος, «Νταβούτογλου, Στρατηγικό βάθος και η πνευματική αμηχανία αν όχι ανημποριά των νεοελλήνων». Το Παρόν, 17.6.2010.
  17. Φοίβος Κλόκκαρης, «Νταβούτογλου και αποστρατικοποίηση». Ινφογνώμων, 18.06.2010.
  18. Του Σάββα Ιακωβίδη «Το “Στρατηγικό βάθος” των Τουρκικών μεθοδεύσεων εναντίον Ελλάδας – Κύπρου». Συνέντευξη Π. Ήφαιστος.
  19. Ian O. Lesser, «Rethinking Turkish-Western Relations: A Journey Without Maps». GMF, 30.06.2010.
  20. Μ. Μεγαλοκονόμου, «Το στρατηγικό βάθος της Τουρκίας κατά τον Νταβούτογλου. Θεωρία και πράξη». Πρέσβη Ε.Τ., 1.07.2010.
  21. Αριάνα Φερεντίνου, «Το Αιγαίο μυρίζει πετρέλαιο και…μπελάδες». Hurriyet, 2.7.2010.
  22. Θάνος Βερέμης, «Ολική επαναφορά». Καθημερινή, 4.7.2010.

Τηλεοπτικές εκπομπές:
Συζήτηση στην ΕΤ3 στην εκπομπή Ανιχνεύσεις με Γιανναρά, Σαρρή, Ήφαιστο, Καλεντερίδη.
Αντιπαραθέσεις – Βάσσης – Το στρατηγικό βάθος, Αχμέτ Νταβούτογλου. 23.06.2010

Αναζήτηση στο διαδίκτυο:
Για αναφορές, άρθρα και σχόλια ο ενδιαφερόμενος θα βρει γύρω στις 50000 εάν ανατρέξει στις μηχανές αναζήτησης του διαδικτύου όπως Google ή Yahoo, εισάγοντας το λήμμα Αχμέτ Νταβούτογλου, Στρατηγικό βάθος. Η διεθνής θέση της Τουρκίας. 

Νταβούτογλου Αχμέτ, Εναλλακτικές κοσμοθεωρίες. Η επίδραση της ισλαμικής και της δυτικής κοσμοθεωρίας στην πολιτική θεωρία

EnallaktikesDavutogluΚωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 12543371
ISBN: 978-960-7803-66-5
Σχήμα: 14×21
Τιμή: 25,00 €
Σελίδες: 480

Σελίδα facebook

Μετάφραση: Κωνσταντίνος Κολιόπουλος
Επιστημονική επιμέλεια αραβικών – ισλαμικών όρων: Σωτήρης Ρούσσος

Περιγραφή:

Στο Εναλλακτικές κοσμοθεωρίες, ο Αχμέτ Νταβούτογλου συγκρίνει, διαφοροποιεί και αντιπαραβάλλει την Ισλαμική κοσμοθεωρία με τη Δυτική κοσμοθεωρία και εξηγεί γιατί είναι θεμελιωδώς κάθετα διαφορετικές και ασύμβατες. Προχωρεί σε μια συστηματική περιγραφή του κόσμου του Ισλάμ. Τονίζει τον θεοκεντρικό χαρακτήρα της ισλαμικής κοσμοθεωρίας και το πώς αυτό επηρεάζει την πίστη, την ηθική, τα δόγματα, τις αυτοαντιλήψεις, την πολιτική, τον νόμο και τον τρόπου συγκροτούν κοινωνικοοικονομικά και κοινωνικοπολιτικά το Ισλάμ. Φωτίζει έτσι πολλές πτυχές του μουσουλμανικού κόσμου που αριθμεί 1,5 δισεκατομμύρια πιστούς και που εκτείνεται πλανητικά. Την στιγμή της κυκλοφορίας του στα ελληνικά, επίσης, τυγχάνει να αποτελεί μια από τις σημαντικότερες ερμηνείες, σύμφωνα με τον τουρκικό τρόπο σκέψης, των αιτίων της μεγάλης κρίσης στα Αραβικά κράτη της Μέσης Ανατολής. Οπωσδήποτε, περιγράφεται και ερμηνεύεται πλήρως ο βαθύτερος τρόπος σκέψης των ισλαμιστών ηγετών της Τουρκίας και οι βαθύτερες πνευματικές ρίζες του νέο-Οθωμανικού δόγματος. Τα δύο βιβλία του Αχμέτ Νταβούτογλου, είναι αλληλοσυμπληρούμενα: Το Στρατηγικό βάθος αναπτύσσει την στρατηγική εκπλήρωσης του νέο-Οθωμανικού δόγματος και το Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες την Ισλαμική κοσμοθεωρία που αποτελεί την ιδεολογική του βάση

Αποσπάσματα από το βιβλίο:

«Η Ισλαμική κοσμοθεωρία περιλαμβάνει τα πάντα. Είναι πλήρως εναλλακτική της Δυτικής κοσμοθεωρίας και όχι συμπληρωματική της».

«Η βασική αρχή της ισλαμικής θεοκεντρικής κοσμολογίας είναι η πεποίθηση του ταουχίντ: δεν υπάρχει άλλος Θεός πλην του Αλλάχ. Η αρχή του ταουχίντ είναι ο κύριος δίαυλος από τη θεωρία στην πρακτική, από την πίστη στη ζωή και από το ιδεώδες στην πραγματικότητα στην ολιστική Ισλαμική κοσμοθεωρία».

«Σε αντιστοιχία με την πρόκληση της παγκοσμιοποίησης ενάντια στο σύστημα των εθνών-κρατών, το βασικό ζήτημα για το ισλαμικό πολιτικό στερέωμα φαίνεται να είναι η εκ νέου ερμηνεία της πολιτικής του παράδοσης και θεωρίας ως εναλλακτικού παγκόσμιου συστήματος, αντί απλώς ως προγράμματος για την ισλαμοποίηση μεμονωμένων εθνών-κρατών. Συνεπώς, θα έχει κρίσιμη σημασία η ορθή κατανόηση των θεωρητικών θεμελίων της ισλαμικής πολιτικής και οι κοσμοθεωρητικές τους αντανακλάσεις στη μουσουλμανική ιστορία».

Περιεχόμενα:

Σημείωμα του εκδότη
Σημείωμα του επιμελητή των αραβικών-ισλαμικών όρων
Ευχαριστίες
Εισαγωγή
1. Το επίκεντρο του προβλήματος
2. Πρόβλημα ορολογίας και εννοιολογικού πλαισίου

Μέρος Ι
Θεωρητικές έρευνες

Κεφάλαιο 1
Δυτικό παράδειγμα: Οντολογική εγγύτητα

  • 1.1. Οντολογική εγγύτητα και εξειδίκευση της θεότητας
  • 1.2. Επιστημολογική εξειδίκευση της αλήθειας: Εκκοσμίκευση της γνώσης
  • 1.3. Αξιολογικός θετικισμός: Εκκοσμίκευση της ζωής και του νόμου

Κεφάλαιο 2
Ισλαμικό παράδειγμα: Ταουχίντ και οντολογική διαφοροποίηση

  • 2.1. Κοσμολογικοοντολογική ενότητα και υπερβατικότητα
    • 2.1.1. Κορανική βάση
    • 2.1.2. Συστηματοποίηση του παραδείγματος
  • 2.2. Επιστημολογική ενότητα της αλήθειας: Εναρμόνιση της γνώσης
  • 2.3. Αξιολογική κανονιστικότητα: Ενότητα της ζωής και του νόμου

Μέρος ΙΙ
Πολιτικές συνέπειες

Κεφάλαιο 3
Δικαιολόγηση του κοινωνικοπολιτικού συστήματος: Κοσμολογικοοντολογικά θεμέλια

  • 3.1. Δυτικός τρόπος δικαιολόγησης
    • 3.1.1. Προέλευση του κοινωνικοπολιτικού συστήματος
    • 3.1.2. Σκοπός του κοινωνικοπολιτικού συστήματος
  • 3.2. Ισλαμικός τρόπος δικαιολόγησης
    • 3.2.1. Προέλευση του κοινωνικοπολιτικού συστήματος
    • 3.2.2. Σκοπός του κοινωνικοπολιτικού συστήματος

Κεφάλαιο 4
Νομιμοποίηση της πολιτικής εξουσίας: Επιστημολογικοαξιολογικά θεμέλια

  • 4.1. Δυτικός τρόπος νομιμοποίησης
    • 4.1.1. Επιστημολογικοαξιολογική διάσταση
    • 4.1.2. Διατακτική διάσταση
    • 4.1.3. Θεσμική διάσταση
  • 4.2. Ισλαμικός τρόπος νομιμοποίησης
    • 4.2.1. Επιστημολογικοαξιολογική διάσταση
    • 4.2.2. Διατακτική διάσταση
    • 4.2.3. Θεσμική διάσταση

Κεφάλαιο 5
Θεωρίες ισχύος και πλουραλισμός

  • 5.1. Οντολογικά αδιαπέραστη δικαιολόγηση της πολιτικής ισχύος και δυτικός κοινωνικοοικονομικός πλουραλισμός
    • 5.1.1. Οντολογικά αδιαπέραστη πολιτική ισχύς
    • 5.1.2. Κοινωνική αλλαγή/δυναμισμός και η αντίληψη περί ευθύγραμμης προόδου: Θεσμοποίηση της ισχύος
    • 5.1.3. Φαινομενολογικό υπόβαθρο του πλουραλισμού
    • 5.1.4. Κοινωνικοοικονομικός πλουραλισμός: Βασική παράμετρος της κοινωνικοπολιτικής διαφοροποίησης
    • 5.1.5. Φιλοσοφικό υπόβαθρο του πλουραλισμού
  • 5.2. Οντολογικά δικαιολογημένη πολιτική ισχύς και ισλαμικόςθρησκευτικός-πολιτιστικός πλουραλισμός
    • 5.2.1. Οντολογικά δικαιολογημένη πολιτική ισχύς
    • 5.2.2. Κοινωνική ισορροπία/σταθερότητα και αντίληψηπερί κυκλικής εξέλιξης: Θεσμοποίηση της ισχύος
    • 5.2.3. Θρησκευτικός-πολιτιστικός πλουραλισμός: Βασική παράμετρος της κοινωνικοπολιτικής διαφοροποίησης

Κεφάλαιο 6
Η πολιτική μονάδα και το οικουμενικό πολιτικό σύστημα

  • 6.1. Δυτική διαίρεση σε πολλά τμήματα: έθνη-κράτη
    • 6.1.1. Ετυμολογία του έθνους-κράτους
    • 6.1.2. Ιστορική κληρονομιά της ιδέας του κράτους
    • 6.1.3. Δημιουργία του ευρωπαϊκού συστήματος εθνών-κρατώνως βάση της πολιτικής ενότητας και του οικουμενικού πολιτικού συστήματος
  • 6.2. Ισλαμική διμερής διαίρεση: Νταρ αλ Ισλάμεναντίον Νταρ αλ-Χαρμπ
    • 6.2.1. Η ούμα ως η βάση της κοινωνικοπολιτικής ενότητας
    • 6.2.2. Η ισλαμική διμερής διαίρεση ως το οικουμενικό πολιτικό σύστημα
    • 6.2.3. Η έννοια του ισλαμικού κράτους (ντάουλα): Ιστορικός μετασχηματισμός της εσμοποίησης της πολιτικής ισχύος

Συμπερασματικά συγκριτικά σχόλια
Γλωσσάρι βασικών αραβικών-ισλαμικών όρων
Μεταγραφή αραβικών χαρακτήρων
Βιβλιογραφία
Ευρετήριο επιστημονικών όρων, εννοιών και ονομάτων
Αγγλικό ευρετήριο

Κριτικές:

Προδημoσίευση: Αχμέτ Νταβούτογλου, Έναλλακτικές κοσμοθεωρίες. Έθνος της Κυριακής, 27.02.2011
«Ένας άλλος κόσμος, ο ισλαμικός», Μακεδονία, 10/03/2011: http://www.makthes.gr/news/opinions/70465/
«Εχθρολαγνεία: ο “Άλλος” και εμείς», Το Παρόν, 6/03/2011: http://www.paron.gr/v3/new.php?id=64924&colid=37&catid=42&dt=2011-03-06&search=%E5%F7%E8%F1%EF%EB%E1%E3%ED%E5%DF%E1
«Ένας πολιτικός ψυχίατρος να εξηγήσει τι σημαίνει διζωνική ομοσπονδία», Η Σημερινή, 6/03/2011: http://www.sigmalive.com/simerini/politics/interviews/360777
«Οι “Εναλλακτικές Κοσμοθεωρίες” και η διζωνική – δικοινοτική ομοσπονδία», Ο Φιλελεύθερος, 11/03/2011: http://www.philenews.com/digital/PrintForm.aspx?nid=3135649
«Ο Νταβούτογλου και η εθνική μας στρατηγική», Ινφογνώμων, http://infognomonpolitics.blogspot.com/2011/03/blog–post_8640.html#more
Ιωάννης Θ. Μάζης, «Νταβουτογλιανή προσέγγιση και Γεωπολιτική Ανάλυση: Κριτική παρουσίαση», Skai.gr, 14/03/2011: http://www.skai.gr/news/articles/article/164954/davoutogliani–proseggisi–kai–geopolitiki–analusi–kritiki–parousiasi-/

Κοινοποίηση:

Συλλογικό έργο, επιμ.: Η. Κουσκουβέλης, Σ. Λίτσας, Το στρατηγικό βάθος και η Τουρκία

SYLLOGIKO_TOYRKIAΚωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 32997953
ISBN: 978-960-7803-77-1
Σχήμα: 14×21
Τιμή: 22,00 €
Σελίδες: 304

Σελίδα facebook

Επιμελητές: Ηλίας Ι. Κουσκουβέλης, Σπυρίδων Ν. Λίτσας

Γράφουν: Κουσκουβέλης Η., Μάζης Ι., Nachmani A., Ραπτόπουλος Ν., Καλεντερίδης Σ., Λίτσας Σ., Ήφαιστος Π.

Περιγραφή:

Ελάχιστοι μπορούν να διαφωνήσουν ότι η ψύχραιμη, ορθολογική, δίχως στερεοτυπικές υπερβολές αλλά και ωραιοποιήσεις ανάλυση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας οφείλει να αποτελεί μία από τις βασικές στοχεύσεις όλων των αναλυτών των Διεθνών Σχέσεων της Ελλάδας για πολλούς και σημαντικούς λόγους. Ο ουσιαστικότερος όμως είναι ότι η όσο το δυνατόν καλύτερη κατανόηση ενός δύσκολου και σίγουρα προβληματικού γείτονα θα μας βοηθήσει να διατηρήσουμε την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Για να γίνει όμως αυτό, θα πρέπει η επιστημονική έρευνα να μην επηρεάζεται από ενέργειες και στοχεύσεις σε επίπεδο παραγωγής πολιτικής. Η επιστημονική έρευνα οφείλει να παραμείνει πιστή στην κεντρική της στόχευση, που δεν είναι άλλη από την ουδέτερη αξιολογικά παρατήρηση του υπό εξέταση φαινομένου, παράγοντας ένα μεθοδολογικά άρτιο πόρισμα που θα επιτρέψει στην καλύτερη, βαθύτερη και ποιοτικότερη κατανόηση του κομβικού θέματος που ο παρόν συλλογικός τόμος πραγματεύεται.

Περιεχόμενα:
Αντί προλόγου

Ηλίας Ι. Κουσκουβέλης
Πολιτική των «μηδενικών προβλημάτων» με τους γείτονες ή προβληματική πολιτική;

Ιωάννης Θ. Μάζης
Νταβουτογλιανή προσέγγιση και γεωπολιτική ανάλυση: Κριτική παρουσίαση

Amikam Nachmani
Η ανατολική Μεσόγειος: Δραματικές αλλαγές, δραματικές ευκαιρίες

Νικόλαος Ραπτόπουλος
Η θέση του ισλαμικού κόσμου στη στρατηγική της ισλαμικής κυβέρνησης ΑΚΡ. Μια περίπτωση εργαλειακής χρήσης των «προνομιακών» σχέσεων

Σάββας Καλεντερίδης
Η Τουρκία σε κρίσιμο σταυροδρόμι: Από τον Κεμαλισμό στο μετριοπαθές (;) Ισλάμ

Σπυρίδων Ν. Λίτσας
H θεωρία της ήπιας ισχύος στο πλαίσιο των νέο-οθωμανικών προσανατολισμών: Μια ενδοσκόπηση στο Στρατηγικό βάθος

Παναγιώτης Ήφαιστος
Νέο-οθωμανισμός και τουρκική στρατηγική μετά το 2002. Συγκριτική ανάλυση της ελληνικής και της τουρκικής στρατηγικής

Βιογραφικά σημειώματα

 

 0 Trio Dav

 

 

 

Advertisements


Κατηγορίες:Διεθνή, Διεθνείς Σχέσεις, Δοκίμια, Επιστημονικά δοκίμια, Ελλάδα, Κυπριακό ζήτημα, Κύπρος, Νταβούτογλου, Στρατηγική

Ετικέτες: , , , , , ,

Αρέσει σε %d bloggers: