του Πέτρου Ι. Μηλιαράκη, ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ως προς το αίτημα ασύλου των «8» ανδρών των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων

Αναφορικώς με το αίτημα ασύλου των «8» ανδρών των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων και σε σχέση με την «πληροφορία» περί του αιτήματος που έχει υποβληθεί  από πλευράς Τουρκίας για την έκδοση –απέλασή τους, χρήσιμα και κρίσιμα είναι να λεχθούν τα εξής:

1) Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 74 του Π.Κ. η εσωτερική έννομη τάξη αναφορικώς με την απέλαση αλλοδαπού, εισάγει επιφυλάξεις λόγω ισχύος των σχετικών διατάξεων των διεθνών συμβάσεων που έχουν κυρωθεί από τη χώρα. Η διάταξη αυτή συνδυάζεται με τις συνταγματικές αξιώσεις της παρ. 2 του άρθρου 2 και της παρ. 1 του άρθρου 28 του Συντάγματος, όπου οι παραδεγμένοι κανόνες του διεθνούς δικαίου, καθώς και οι διεθνείς συμβάσεις αφής καταστούν εσωτερικό δίκαιο, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εσωτερικής έννομης τάξης και υπερισχύουν από κάθε άλλη αντίθετη διάταξη.

2) Οι διατάξεις αυτές σε συνδυασμό με το σκληρό πυρήνα της συνταγματικής τάξης της παρ.  1 του άρθρου 2 του Συντάγματος δυνάμει της οποίας ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας, εισάγουν το περίγραμμα του κράτους δικαίου που αποτελεί τη βασική προϋπόθεση –το πρόκριμα, ως προς το ζήτημα της απέλασης (ή όχι) των συγκεκριμένων ανδρών των Τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, οι οποίοι όμως ζήτησαν την παροχή ασύλου. Συναφείς είναι επίσης και οι διατάξεις: α) του Ν.3907/2011 (ΦΕΚ 7/τΑ/2011) που αφορά στην Ίδρυση Υπηρεσίας Ασύλου και Υπηρεσίας Πρώτης Υποδοχής και Προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας στις Διατάξεις της Οδηγίας 2008/115/ΕΚ, β) της ΥΑ 6416/2014 που αφορά τον Κανονισμό Λειτουργίας Υπηρεσίας Ασύλου, γ) του Π.Δ. 167/2014 που αφορά στην Ενιαία Διαδικασία Αναγνώρισης στους Αλλοδαπούς και Ανιθαγενείς του Καθεστώτος του Πρόσφυγα ή του Δικαιούχου Επικουρικής Προστασίας καθώς και δ)  η ΚΥΑ 7315/2014 που αφορά επίσης στις ρυθμίσεις των δικαιούχων διεθνούς προστασίας. Πέραν των προαναφερομένων:

3) Και η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση του 1950 των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ). Η Σύμβαση αυτή με βάση το συνδυασμό των άρθρων 2 και 3 υπερασπίζεται το δικαίωμα στη ζωή, ενώ ρητώς απαγορεύονται τα βασανιστήρια, καθόσον ουδείς επιτρέπεται να υποβληθεί σε βασάνους, ποινές ή μεταχείριση απάνθρωπη ή εξευτελιστική.

4) Αποτελούν πασίδηλα γεγονότα που συνταράζουν τη διεθνή κοινή γνώμη οι απάνθρωπες, εξευτελιστικές και μέχρι θανάτου συμπεριφορές επισήμων και ανεπισήμων Οργάνων της Τουρκικής Κυβέρνησης, καθώς και άτακτου λαού που ενεργεί με ασύδοτο και ασύμμετρο τρόπο, λόγω της  πρόσφατης διαδικασίας πραξικοπήματος ή στάσης τμήματος των ενόπλων δυνάμεων της Τουρκίας που έλαβε χώρα στις 15-16/7. Στην κίνηση αυτή ανεξαρτήτως των επιμέρους αιτιάσεων-ισχυρισμών των συγκεκριμένων ανδρών των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στο κατά πόσον συμμετείχαν στα γεγονότα της 15-16/7, ο πυρήνας της όλης υπόθεσης εστιάζει στην αίτησή από πλευράς του παροχής ασύλου από τα Όργανα της Ελληνικής Πολιτείας.

5) Οι άνδρες αυτοί ζήτησαν άσυλο από τις Ελληνικές Αρχές, καθόσον εάν εκδοθούν στην Τουρκία τους αναμένουν με κάθε βεβαιότητα εξευτελιστικές και βάναυσες συμπεριφορές, ενώ ευθέως βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο, καθόσον είτε λόγω των εξευτελιστικών και βάναυσων συμπεριφορών μπορεί να απειληθεί η ζωή τους, είτε λόγω της απειλούμενης θέσπισης (επαναφοράς) της ποινής του θανάτου, να τους επιβληθεί η θανατική ποινή και να εκτελεστούν με απόφαση Δικαστηρίου.

6) Τούτων δοθέντων εγείρονται κρίσιμα ζητήματα προστασίας τους από την ελληνική και διεθνή έννομη τάξη. Άλλωστε, το ζήτημα ανάγεται στη σφαίρα της διεθνούς προστασίας αναφορικώς και ως προς το άσυλο και ως προς την επικουρική προστασία. Το άσυλο είναι η προστασία που παρέχεται σε άτομα που έχουν εγκαταλείψει τη χώρα τους και η επιστροφή τους θέτει σε κίνδυνο τη σωματική τους ακεραιότητα και τη ζωή τους. Ακόμη και στην περίπτωση που πάρχουν βάσιμοι φόβοι διώξεων τότε το άσυλο καθίσταται πολιτικό στο πνεύμα της διεθνούς Σύμβασης της Γενεύης του έτους 1951 και ειδικότερα της διάταξης 13, δυνάμει της οποίας «κάθε άτομο που καταδιώκεται έχει το δικαίωμα να ζητά άσυλο και του παρέχεται άσυλο σε άλλες χώρες». Επίσης, στο πλαίσιο του καθεστώτος «διεθνούς προστασίας» λειτουργεί και το «καθεστώς επικουρικής προστασίας», όπου οι προϋποθέσεις χορήγησής του διέπονται από την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία και σκοπούν στο να προστατεύσουν το άτομο από σοβαρούς κινδύνους που απειλούν τη ζωή ή προϋποθέτουν απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση του ατόμου.

7) Πέραν των προαναφερομένων η περίπτωση των συγκεκριμένων ανδρών κρίνεται και υπό το πρίσμα του 6ου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ σχετικώς με την κατάργηση της θανατικής ποινής, όπως κυρώθηκε στην εσωτερική έννομη τάξη με το Ν.2610/1998 (ΦΕΚ 110/τ.Α/98). Οι διατάξεις του σχετικού Πρωτοκόλλου καταργούν την ποινή του θανάτου, καθόσον δυνάμει της σχετικής διάταξης του άρθρου 1 ουδείς μπορεί να καταδικασθεί σε θάνατο, αλλά ούτε και να εκτελεσθεί, ενώ δυνάμει των άρθρων 3 και 4 του αυτού Πρωτοκόλλου απαγορεύονται παρεκκλίσεις και επιφυλάξεις. Επίσης, δυνάμει και του Πρωτοκόλλου 13 της ΕΣΔΑ που και αυτό  έχει κυρωθεί στην εσωτερική έννομη τάξη με το Ν.3289/2004 (ΦΕΚ 227/τΑ/2004), η θανατική ποινή έχει καταργηθεί δυνάμει του άρθρου 1 του σχετικού Πρωτοκόλλου, ενώ επίσης δυνάμει των άρθρων 2 και 3 απαγορεύονται παρεκκλίσεις ή επιφυλάξεις. Υπ’ όψιν ότι με το άρθρο 2 του Πρωτοκόλλου αυτού από τη θέση σε ισχύ του κυρωτικού νόμου, όσον αφορά στον Ελληνικό Στρατιωτικό Ποινικό Κώδικα, επέρχονται αντικαταστάσεις  που αφορούν στις σχετικές ποινές.

8) Περαιτέρω κρίσιμες διατάξεις που αφορούν στην παρούσα περίπτωση είναι: α) η Σύμβαση της Γενεύης το 1951 αναφορικώς με τα άρθρα 1, 2, 3,4 και 5, δυνάμει των οποίων οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και χωρίς διακρίσεις. Με βάση τις διατάξεις αυτές οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στη ζωή, στην ελευθερία, στην προσωπική ασφάλεια ενώ απαγορεύεται να τεθούν σε καθεστώς δουλείας, βασανιστηρίων, σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης,  β) η Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα της 10ης Δεκεμβρίου 1948, όπου δυνάμει των άρθρων 3 , 4 και 5 κάθε άτομο έχει δικαίωμα στη ζωή, στην ελευθερία και στην προσωπική ασφάλεια, ενώ ουδείς επιτρέπεται να ζει σε καθεστώς δουλείας ή να υποβάλλεται σε βασανιστήρια, σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση.

9) Πέραν των προαναφερομένων υφίστανται και περαιτέρω πρόνοιες όσον αφορά στο Ευρωπαϊκό Ενωσιακό Δίκαιο, πράγμα που έτυχε ευρείας εφαρμογής και επεξεργασίας με αφορμή την αίτηση λήψης ασφαλιστικών μέτρων ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του Στρασβούργου (ECHR) με αφορμή την  υπόθεση M.S.S. κατά Βελγίου και Ελλάδας. Αναφέρομαι στην προσφυγή 3069/09 που εκδικάστηκε στο Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης του ΕCHR και στη σχετική απόφαση της 21ης/1/2010. Στην υπόθεση αυτή (MSS) εφαρμόστηκαν (μεταξύ των άλλων): ο Κανονισμός 343/2003 «Δουβλίνου», η Οδηγία 2005/85/CE του Συμβουλίου 1/12/2005 καθώς και η Οδηγία 2003/9/CE του Συμβουλίου της 27/1/2003. Άλλωστε αξιοσημείωτη είναι και η απόφαση του δικαιοδοτικού Οργάνου του Λουξεμβούργου
(ΔΕΕ/
CEU)  που αφορά στην υπόθεση NS κατά Ηνωμένου Βασιλείου (βλ. C-411/2010).

10.Α) Πέραν της προαναφερόμενης απόφασης του ECHR, το Δικαστήριο εκείνο έχει επιληφθεί και άλλων υποθέσεων αναφορικώς με την Τουρκία που αφορούν βασανιστήρια και άλλες έκρυθμες καταστάσεις. Ενταύθα αναφέρομαι:

α) στην υπόθεση «Aydin κατά Τουρκίας της 25ης/9/1997», όπου μιας κουρδικής καταγωγής τουρκάλα υπήκοος προσήχθη σε αστυνομικό τμήμα για ανάκριση. Τα κρατικά Όργανα της Τουρκίας της επιφύλαξαν βάναυση μεταχείριση. Ακόμη και βιασμό! Η ατυχής πολίτης της Τουρκίας προσέφυγε στους Δικαστές του Στρασβούργου. Το Δικαστήριο δέχθηκε την προσφυγή της. Και

β) στην υπόθεση «Sakik και λοιπών κατά Τουρκίας της 26ης/11/1977» όπου έξι τούρκοι Βουλευτές(!) αντιμετώπησαν την κατηγορία της συμμετοχής τους σε «τρομοκρατική δράση» και συνελήφθησαν. Αφού αρχικώς είχε αρθεί η ασυλία τους και κρατήθηκαν για αρκετές ημέρες, προφυλακίστηκαν. Στη συνέχεια προσέφυγαν στους Δικαστές του Στρασβούργου. Το Δικαστήριο δέχθηκε την προσφυγή τους.

10.Β) Οι προαναφερόμενες αποφάσεις δείχνουν μια «πάγια τακτική» που εφαρμόζεται στην Τουρκία. Οι «8» άνδρες των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, λόγω της ιδιομορφίας και ιδιοτυπίας της κατάστασής τους μπορούν σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 3α και β της ΕΣΔΑ να ζητήσουν και να λάβουν γνώση του εγγράφου αιτήματος της Τουρκίας για την έκδοσή τους και να προσφύγουν ενώπιον του ECHR με αίτημα λήψης προσωρινών-ασφαλιστικών μέτρων έως ότου το Δικαστήριο (ECHR) αποφανθεί επί της ουσίας της υπόθεσης, καθόσον εναντίον τους απειλείται η ποινή του θανάτου ή άλλως μετά βεβαιότητος απειλούνται εναντίον τους εξευτελιστικές διαδικασίες και βασανιστήρια, από πλευράς των Τουρκικών Αρχών.

  • ειδικότερα στην υπό κρίση περίπτωση

11.α) Στην υπό κρίση περίπτωση, κατά τη γνώμη μου, λόγω της ιδιομορφίας και του εκτάκτου κινδύνου που την χαρακτηρίζει δεν απαιτείται εξάντληση εσωτερικών ενδίκων μέσων στην Τουρκία, και τούτο ανεξαρτήτως εάν οι «8» προστατευθούν από την ελληνική έννομη τάξη –πράγμα που επιβάλλεται. Άλλωστε η Ελλάδα δεν δικαιούται να κάνει εκπτώσεις όταν μια σχέση ή κατάσταση ρυθμίζεται από τους κανόνες του Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου.

11.β) Ενταύθα αναφέρομαι στη δυνατότητα των «8» να προβούν σε μια παράλληλη διαδικασία προσφυγής στο ECHR, το οποίο θα εκτιμήσει ελευθέρως εάν θα πρέπει να αναμένει την έκβαση της διαδικασίας όπως ορίζεται από την Ελληνική έννομη τάξη ή να προχωρήσει παραλλήλως στην λήψη πρόσφορου ασφαλιστικού μέτρου κατά το μέρος που θα αφορά στην Τουρκία, προκειμένου να κριθεί αυτοτελώς το αίτημα έκδοσης των Τουρκικών Αρχών, όπως αυτό έχει περιέλθει στην Ελληνική Δημοκρατία.

11.γ) Ασφαλώς η ιδιαιτερότητα της περίπτωσης των «8» ανδρών των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, θα παράσχει τη δυνατότητα στο  συγκεκριμένο δικαιοδοτικό Όργανο (ECHR) που υπάγεται στο Συμβούλιο της Ευρώπης, να αποφανθεί επί της ιδιόμορφης αυτής κατάστασης και ειδικότερα  κατά το μέρος που θα κρίνει το περιεχόμενο του συγκεκριμένου αιτήματος των Τουρκικών Αρχών, στο κατά πόσον αυτό είναι συμβατό με τις πρόνοιες και αξιώσεις της Σύμβασης (ΕΣΔΑ), ενόψει και της διαμορφωμένης πολιτικής και δικαιϊκής κατάστασης στην Τουρκία.

11.δ) Το «τέλος» του κειμένου αυτού, συμπίπτει με την «πληροφορία» ότι η Τουρκία αναστέλλει (πάντως δεν καταγγέλλει) την ισχύ της ΕΣΔΑ λόγω κήρυξης της χώρας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Τούτη η εξέλιξη επουδενί αποκλείει τη λήψη πρόσφορου ασφαλιστικού μέτρου –απεναντίας ενισχύει τις προϋποθέσεις του εννόμου συμφέροντος των προσφευγόντων και τις προϋποθέσεις του παραδεκτού, ενώ το πρόσφορο ασφαλιστικό μέτρο μπορεί να ισχύσει και μονομερώς ανεξαρτήτως εάν προσκαίρως η Τουρκία μπορεί να ισχυρισθεί την «έλλειψη παθητικής νομιμοποίησης».

 

 

 

 

Advertisements


Κατηγορίες:Άσυλο, Ευρωπαϊκή Ένωση, ΕΕ, Ελλάδα, Μηλιαράκης Πέτρος

Ετικέτες: , , ,

Αρέσει σε %d bloggers: