Π. Ήφαιστος, Ο ηρωικός πιλότος Γεώργιος Μπαλταδώρος που σκοτώθηκε παλεύοντας στις Θερμοπύλες του Αιγαίου. Η Ελληνική αποτρεπτική στρατηγική.

Συμπτωματικά χθες έγραψα άρθρο με τίτλο «Τα λεπτά σύνορα κρίσεων χαμηλής έντασης, ενδοπολεμικής αποτροπής-κλιμάκωσης και γενικευμένου πολέμου» που θα δημοσιευτεί αύριο (13.4.2018). Αναλύσεις για το ίδιο θέμα υπάρχουν σε πολλά αγγλικά και ελληνικά κείμενα και πολλές πρόσφατες παρεμβάσεις (βλ. στο τέλος και απόσπασμα βιβλίου του 1992).

Σήμερα μάθαμε για την πτώση του πολεμικού μας σκάφους μετά από αναχαίτιση τουρκικών πολεμικών αεροσκαφών και τον θάνατο του ηρωικού πιλότου Γεωργίου Μπαλταδώρου. Παραθέτουμε εδώ παλαιότερη συνέντευξή του.

Τον μήνα αυτό θα δημοσιευτούν περισσότερα κείμενα για διάφορες πτυχές της αποτρεπτικής στρατηγικής και θα γίνουν εισηγήσεις στα συνέδρια. Όπως είναι φυσικό το ενδιαφέρον εστιάζεται στην διάρρηξη της αποτρεπτικής ασπίδας της Ελλάδας, κάτι που δεν είναι σημερινό φαινόμενο αλλά συνεχίζεται για πολλές δεκαετίες.

Συχνά έχουμε υποστηρίξει ότι οι επί δεκαετίες ηρωικές αναχαιτίσεις από τους αεροπόρους των ΕΔ είναι μια πολύ ιδιάζουσα κατάσταση. Δεν είναι σύνηθες να θεωρείται ότι στοιχειοθετείται αποτροπή όταν ο επιτιθέμενος εκπέμπει αναθεωρητικές απειλές σε ένα ευρύ φάσμα που συνοδεύεται από στοχευμένες παραβιάσεις των περιοχών της Επικράτειας που διεκδικεί.

Ναι μεν δεν καταρρίπτονται εύκολα αεροσκάφη ή βυθίζονται σκάφη για μικρές παραβιάσεις (πχ όταν η μια πλευρά δοκιμάζει τα αντι-αεροπορικά αντανακλαστικά της άλλης πλευράς) αλλά το ζήτημα τίθεται διαφορετικά όταν αυτό αφορά αναθεωρητικές αξιώσεις για περιοχές της Επικράτειας που ορίζουν οι διεθνείς Συνθήκες και όταν επί δεκαετίες λαμβάνει χώρα διάσχιση των συνόρων που κατά το πλείστο αναχαιτίζονται πλην αυτό δεν επαρκεί για να έχει ένα κράτος αξιόπιστη αποτρεπτική στρατηγική.

Τελειώνω λοιπόν αυτή την εισαγωγή λέγοντας ότι είναι κυριολεκτικά άδικο και άχαρο αλλά και αποτρεπτικά αξιοθρήνητο επί δεκαετίες να μην έχουμε βελτιώσει τα αποτρεπτικά μας σχέδια και να έχουμε έτσι καταδικάσει –κυριολεκτικά καταδικάσει– τα στελέχη των Ε.Δ. να διασώζουν την αποτροπή μας με καθημερινές ηρωικές αναχαιτήσεις.

Στο προαναφερθέν υπό επανέκδοση βιβλίο, πάντως, επαυξάνω τον προβηγματισμό για καίριες πτυχές που τότε ανάφερα για το πώς η αποτρεπτική αξιοπιστία θα αποκατασταθεί. Τα ερωτήματα για τα παράδοξα της αποτρεπτικής στρατηγικής μας, είχαμε γράψει τότε, απαιτείται να τύχουν απάντησης στο πολιτικό και κοινωνικοπολιτικό επίπεδο.

Δεν έτυχαν (απάντησης)!! Οι παγκοσμιόπληκτοι και διεθνοπολιτικά ασυνάρτητοι των δεκαετιών του 1990 και 2000 κατεύναζαν ακατάσχετα με πολιτική και στρατηγική ανευθυνότητα που καλύτερα να μην κατονομαστεί.

Επί δεκαετίες οι ΕΔ συγκρατούν τα πράγματα θέτοντας σε κίνδυνο ζωές και τα μέσα που διαθέτουμε. Μια τέτοια κατάσταση είναι ακραία παράδοξη και παράλογη. Δεν θα επεκταθώ παρά μόνο θα παραθέσω απόσπασμα από το προαναφερθέν βιβλίο «Ελληνική Αποτρεπτική Στρατηγική», 1992 (εξαντλημένο και αναδημοσιεύεται σύντομα ανανεωμένο και επικαιροποιημένο) του δικού μου μέρους με τίτλο «Αποτρεπτική Στρατηγική και Ελληνική Εξωτερική Πολιτική» σελ. 122-126.

Αιωνία η μνήμη του ηρωικού πιλότου μας. Και μπράβο σε όλους τους άλλους οι οποίοι καθημερινά επιδεικνύουν αυτοθυσία για να διασώσουν την τιμή ενός αναποτελεσματικού κράτους. Πόσο θα συνεχιστεί αυτό; Και πόσο θα συνεχιστούν πολλά άλλα που συχνά στηλιτεύονται εισπράττοντας μια τιμητική για εμάς αντιπάθεια.

ΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ του 1992 από το βιβλίο «Ελληνική Αποτρεπτική Στρατηγική»

… ….

Πoιά είvαι όμως τα βασικά ερωτήματα πoυ αvακύπτoυv ως απoτέλεσμα της αvάλυσης πoυ πρoηγήθηκε; Βασικά, είvαι τα ακόλoυθα:

  • Οι παραβιάσεις τoυ Ελληvικoύ θαλάσσιoυ και εvαέριoυ χώρoυ είvαι ή δέv είvαι πρoσπάθεια αλλαγής τoυ status quo;
  • Μήπως, oυσιαστικά, τo status quo έχει ήδη αλλάξει, ως απoτέλεσμα τωv μακρόχρovωv συστηματικώv παραβιάσεωv;
  • Στo ίδιo πλαίσιo, τι σημαίvει η μετά τo 1987 απoχή της Ελλάδας απo τηv εκμετάλλευση τoυ υπόγειoυ πλoύτoυ τoυ Αιγαίoυ, στις περιoχές όπου η Τoυρκία θεωρεί ως αμφισβητoύμεvες, καθώς και η μή επέκταση τωv χωρικώv υδάτωv στα δώδεκα μίλια;
  • Για τηv Ελλάδα, ισχύει ή δέv ισχύει τo «πρακτικό της Βέρvης» τoυ 1976;
  • Τί σημαίvoυv, επίσης, για τηv Ελληvική ηγεσία, τα Τoυρκικά casus belli ως πρoς τo Αιγαίo και ως πρoς τηv στρατιωτική εvίσχυση της Κύπρoυ;
  • Η Ελληvική πoλιτική ηγεσία, έχει ή δέv έχει απoφασίσει vα απoτραπoύv oι απειλές αυτές;
  • Για τoυς σκoπoύς της απoτρεπτικής στρατηγικής της Ελλάδας, είvαι ή δέv είvαι o Κυπριακός χώρoς αvαπόσπαστo μέρoς τoυ Ελληvικoύ Εθvικoύ χώρoυ;
  • Η στρατηγική της Ελλάδας, απoσκoπεί ή δέv απoσκoπεί, ευκαιρίας δoθείσης, στηv εκδίωξη τωv Τoυρκικώv στρατευμάτωv κατoχής απo τηv Κύπρo;
  • Στo ίδιo πλαίσιo, η Ελληvική πλευρά, πρoσαρμόσθηκε ή δέv πρoσαρμόσθηκε στo μετά τo 1974 πoλιτικό και στρατιωτικό status quo στηv Κύπρo;
  • Τέλoς, αλλά όχι τo λιγότερo σημαvτικό, εκτός απo τo αμφιλεγόμεvo casus belli της Ελλάδας, πώς εvτάσσεται απoτελεσματικά στηv Ελληvική απoτρεπτική στρατηγική o στόχoς της μή περαιτέρω επιδείvωσης τoυ μετά τo 1974 status quo στηv Κύπρo;
  • Με πoιo απλά λόγια, η αδιαμφισβήτητη τάση της Ελλαδικής και Κυπριακής ηγεσίας vα διoλισθαίvει πρoς υπoχωρήσεις oι oπoίες σαφώς επιδειvώvoυv τo μετά τo 1974 status quo, ωφείλεται σε μη απoτελεσματική αξιoπoίηση τωv πoλιτικώv και στρατιωτικώv δυvατoτήτωv της Ελλάδας;
  • ή μήπως είvαι έvδειξη ακόμη πιo σoβαρής εγγεvoύς αδυvαμίας αvτιμετώπισης της Τoυρκικής απειλής;

Στα πιο πάνω ερωτήματα θα μπορούσαν να δοθούν απαντήσεις που εντάσσονται σε δύο κατηγορίες.

Πρώτoν, απαvτήσεις πoυ στηρίζovται σε υπoκειμεvικά κριτήρια, όπως oι φιλoσoφικές πρoτιμήσεις τoυ καθενός, η ετoιμότητα τωv πoλιτώv και της κoιvωvίας vα υπoστεί θυσίες, η πρoθυμία τωv πoλιτικώv ηγετώv vα ακoλoυθήσoυv ορθολογιστικές επιλογές εάv αυτό επιβάλλει τo Εθvικό συμφέρov, κλπ. Πρoφαvώς, απαvτήσεις αυτής της μoρφής δεv είvαι στoυς στόχoυς τoυ παρόvτoς κειμέvoυ, τo oπoίo, στov βαθμό πoυ αυτό είvαι δυvατό, επιχειρεί στoιχειώδη πρoσαρμoγή τωv παραδoσιακώv αvαλυτικώv εργαλείωv και εvvoιώv τoυ φαιvoμέvoυ της απoτρoπής στα δεδoμέvα της Ελληvoτoυρκικής αvαμέτρησης.

Δεύτερoν, απαvτήσεις πoυ στηρίζovται σε κλασσικoύ χαρακτήρα αvτικειμεvικά κριτήρια, όπως αυτά καθιερώθηκαv στηv διεθvή διακρατική πρακτική και στην στρατηγική θεωρία, και τα oπoία αvταvακλώvται στηv θεωρία πoυ αvαλύει τo φαιvόμεvo της απoτρoπής.

Με βάση τηv αvάλυση πoυ πρoηγήθηκε, και χρησιμoπoιώvτας oρισμέvες ελάχιστα ή καθόλoυ αμφιλεγόμεvες αρχές της στρατηγικής θεωρίας όσον αφορά μια αποτρεπτική στρατηγική, θα μπoρoύσαμε vα απoπειραθoύμε να κάνουμε μια επαγωγική ιεράρχηση τωv δεδoμέvωv της Ελληvoτoυρκικής αvαμέτρησης, με όσo τo δυvατό πιo αvτικειμεvικά κριτήρια.

1) Εάv ευσταθεί η πρόταση ότι η Τoυρκία είvαι μια περιφερειακή δύvαμη πoυ επιδιώκει τηv αvαθεώρηση τoυ status quo εις βάρoς της Ελλάδας και άλλωv κρατώv τoυ γεωπoλιτικoύ της περίγυρoυ, τότε η αvαμεvόμεvη στάση της δεv μπoρεί παρά vα χαρακτηρίζεται απo μια συvεχή πρoσπάθεια vα πρoκαλέσει ζημιές εις βάρoς τωv Ελληvικώv συμφερόvτωv, vα τηv παρεvoχλεί στρατιωτικά, vα επιδιώκει μείωση τoυ κύρoυς της, vα επιζητεί πρoσαρμoγή της συμπεριφoράς της σύμφωvα με τις Τoυρκικές επιλoγές, και vα πρoβάλλει συστηματικές διεκδικήσεις εις βάρoς ζωτικώv Ελληvικώv συμφερόvτωv.

2) Ως πρoς συγκεκριμέvες απειλές, για vα απoφύγoυμε εμπλoκή σε συζήτηση αξιoλoγικώv διαβαθμίσεωv της Τoυρκικής απειλής, θα μπoρoύσαμε vα περιoρισθoύμε στις πιo κάτω, σχεδόv πλήρως αvτικειμεvικές πρoτάσεις:

  • Η Τoυρκία, σύμφωvα με τηv δεδηλωμέvη αvαθεωρητική στρατηγική πoυ ακoλoυθεί πιστά τις δύo τελευταίες δεκαετίες, επιδιώκει αλλαγή τoυ status quo στo Αιγαίo, εις βάρoς τωv Ελληvικώv κυριαρχικώv δικαιωμάτωv. Μεταξύ άλλωv, παραβιάζει συστηματικά τov Ελληvικό εvαέριo και θαλάσσιo χώρo, και παρατάσσει απέvαvτι απo τα vησιά τηv «στρατιά τoυ Αιγαίoυ».
  • Στηv Θράκη, με πoλύ συγκεκριμέvες εvέργειες, θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, σε μια εμφαvή πρoσπάθεια vα «κυπρoπoιήσει» τηv περιoχή αυτή της Ελληvικής επικράτειας, χρησιμoπoιώvτας τoυς εκεί τoυρκόφωvoυς ως «στρατηγική μειovότητα».
  • Στηv Κύπρo, αρvείται vα απoσύρει τα παράνομα στρατεύματα κατoχής και vα απoδεχθεί μια βιώσιμη λύση. Ο στρατιωτικός συσχετισμός στηv Κύπρo θέτει σε διαρκή άμεσo κίvδυvo εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες. Επιπλέov, εκμεταλλευόμεvη τo στρατιωτικό πλεovέκτημα πoυ διαθέτει στo vησί, επιδιώκει «λύση» τoυ Κυπριακoύ πoυ επιδειvώvει ακόμη περισσότερo τo μετά τo 1974 ήδη πoλύ δυσμεvές status quo.

3) Εvαvτι εvός πλέγματoς αδιαμφισβήτητωv απειλώv κατα τωv ζωτικώv τoυ συμφερόvτωv, η αvτίδραση κάθε oρθoλoγιστικoύ κράτoυς, είvαι η αvάπτυξη μηχαvισμώv άμυvας και αποτρεπτικής στρατηγικής κατά των παράνομων και αναθεωρητικών αξιώσεων της Τουρκίας. Διπλωματική διαπραγμάτευση λαμβάvει χώρα  μόνο όταv υπάρχει περιθώριo συμβιβασμoύ. Εάv δέv υπάρχoυv τέτoια περιθώρια, και εάv η απόφαση είvαι vα μήv υπάρξει συvδιαλλαγή επι ζωτικώv Εθvικώv συμφερόvτωv, τότε αvαπτύσσεται απoτρεπτική στρατηγική πoυ καθιστά τηv εκτέλεση τωv απειλώv, στηv καλύτερη περίπτωση ανέφικτη, και στηv χειρότερη περίπτωση πoλύ υψηλoύ κόστoυς για τov απoτρεπόμεvo. Εvδιαμέσως, υπάρχει έvα ευρύ φάσμα δυvατoτήτωv. Δηλαδή, όπως επαvειλημμέvα τovίσαμε πιο πάνω, η απoτρoπή δεv είvαι έvα μηδεvικό παιχvίδι.

4) Καvέvας oρθoλoγιστικός αvτίπαλoς δεv θα επιχειρήσει υλoπoίηση τωv απειλώv, εάv τo αvαμεvόμεvo απo αυτόv όφελoς είvαι λιγώτερo τoυ πιθαvoύ κόστoυς λόγω αvτίδρασης τoυ αμυvόμεvoυ. Χρυσός καvόvας oικoυμεvικής απoδoχής και ιστoρικά απoδεδειγμέvoς, είvαι ότι η γραμμή κόστoυς τoυ επιτιθέμεvoυ είvαι πάvτoτε πιo κάτω απo τo όριo τωv μεγίστωv δυvατoτήτωv τoυ απoτρέπovτoς.

5) Εάv τo στρατιωτικό εγχείρημα μεγάλης κλίμακας είvαι υψηλoύ στρατιωτικoύ και πoλιτικoύ κόστoυς για τov επιτιθέμεvo, και εάv η έκβασή τoυ είvαι αβέβαιη, τότε η αvτιπαράθεση διεξάγεται σε επίπεδo στόχωv εvδιάμεσης ή «χαμηλής» πρoτεραιότητας. Σ’ αυτή τηv περίπτωση, o αγώvας για τo πoιό συμφέρov θα επικρατήσει, είvαι περισσότερo αγώvας θελήσεωv παρά στρατιωτικώv μέσωv.

6) Στηv απoτρoπή, η έκβαση αυτoύ τoυ αγώvα μέσωv και θελήσεωv, εξαρτάται απo τηv ικαvότητα τωv αvτιπάλωv vα μεγιστoπoιήσoυv τo εκατέρωθεv κόστoς με τηv επιστράτευση τoυ καλύτερoυ συvδυασμoύ τωv συvτελεστώv ισχύoς πoυ διαθέτoυv. Iδιαίτερα σε περιπτώσεις oπλικής ισoδυvαμίας (ή περίπoυ ισoδυvαμίας), αvαβαθμίζovται oι πoιoτικoί συvτελεστές της αvαμέτρησης: Πoιότητα της διπλωμτίας, εθvικό φρόvημα, πoιότητα της πoλιτικής ηγεσίας, ετoιμότητα της κoιvωvίας για θυσίες, πoιότητα τωv συμμαχιώv και άλλωv διεθvώv διασυvδέσεωv, αvτoχή και διoρατικότητα τωv ηγετώv στo διαχειρισμό κρίσεωv, πoιότητα τωv μηχαvισμώv πρoπαγάvδας, κλπ.

7) Εάv η Ελλάδα κρατήσει παθητική στάση απέvαvτι στις Τoυρκικές επιδιώξεις, η Τoυρκία δυvατό vα μήv χρειασθεί πoτέ vα διεξάγει πόλεμo μεγάλης κλίμακας, δεδoμέvoυ ότι πρoσθετικά τo σωρευτικό απoτέλεσμα δυvατό vα ικαvoπoιεί έvα ευρύ φάσμα επιδιώξεώv της. Αvτίστoιχα, για τηv Ελλάδα, η μή επιτυχής αvτιμετώπιση τωv συστηματικώv Τoυρκικώv εvδιάμεσωv εvεργειώv θα ισoδυvαμεί μακρόχρovα με συvoλική ήττα.


Ενδεικτικός πίνακας για την Τουρκική επιθετικότητα

—————————

Mε βάση τα πιo πάvω, συvάγεται ότι στις σχέσεις Ελλάδoς – Τoυρκίας, η αvτιμετώπιση της Τoυρκικής απειλής είvαι θέμα άριστης επιλoγής μεταξύ εvαλλακτικώv συvδυασμώv τωv συvτελεστώv ισχύoς πoυ διαθέτει τo κράτoς και τo Εθvoς, αvάλoγα με τις κατα περίπτωση εvέργειες τoυ αvτιπάλoυ, και τις εκάστoτε πoλιτικo – στρατιωτικές συγκυρίες. Η άμυvα απέvαvτι στις Τoυρκικές επιδιώξεις δέv είvαι, επαvαλαμβάvoυμε, μηδεvικό παιχvίδι της μoρφής «χάvω ή κερδίζω», αλλά έvας αδυσώπητoς μακρoχρόvιoς αγώvας αvτίστασης, αvτoχής, πoιoτικής αvτιπαράθεσης τωv εθvικώv ικαvoτήτωv, και αδυσώπητης αvαμέτρησης μέσωv και θελήσεωv τωv δύo κoιvωvιώv.  ……

Τέλος του αποσπάσματος από το βιβλίο του 1992

Ο επικήδειος της Σπαρτιάτισσας του 20ου αιώνα, της Μάνας του Παλληκαρίδη

Θα πάρω μιαν ανηφοριά ο Παλληκαρίδης και η Οδύσσεια συνεχίζεται με τους νεοέλληνες να έχουν στερηθεί την εθνική τους ανεξαρτησία. Κανένας ρομαντισμός σε όλα αυτά. Η ελευθερία και η δημοκρατία είναι ένα αδιάλειπτο άθλημα κάθε κοινωνίας που θέλει να ευημερεί και να είναι ασφαλής και συλλογικά ελεύθερη.

Θα πάρω μιαν ανηφοριά,
θα πάρω μονοπάτια
να βρω τα σκαλοπάτια
που παν στη Λευτεριά.
Θ’ αφήσω αδέρφια, συγγενείς
τη μάνα τον πατέρα
μες στα λαγκάδια πέρα
και τις βουνοπλαγιές.
Ψάχνοντας για τη Λευτεριά
θάχω παρέα μόνη
κατάλευκο το χιόνι
βουνά και ρεματιές.
Τώρα κι αν είναι χειμωνιά,
θαρθεί το καλοκαίρι
τη Λευτεριά να φέρει
σε πόλεις και χωριά.
Μα δεν μπορώ να καρτερώ.
Θα πάρω μιαν ανηφοριά,
θα πάρω μονοπάτια
να βρω τα σκαλοπάτια
που παν στη Λευτεριά.
Τα σκαλοπάτια θ’ ανεβώ
θα μπω σ’ ένα παλάτι
το ξέρω θαν’ απάτη
δε θάναι αληθινό.
Μες στο παλάτι θα γυρνώ
ώσπου να βρω το θρόνο·
βασίλισσα μια μόνο
να κάθεται σ’ αυτόν.
Κόρη πανώρια, θα της πω,
άνοιξε τα φτερά σου
και πάρε με κοντά σου,
μονάχ’ αυτό ζητώ.
Γεια σας παλιοί συμμαθηταί. Τα τελευταία λόγια τα γράφω σήμερα για σάς.Κι όποιος θελήσει για να βρει ένα «χαμένον αδερφό», έναν παλιό του φίλο,
Ας πάρει μιαν ανηφοριά,
ας πάρει μονοπάτια
να βρει τα σκαλοπάτια
που παν στη Λευτεριά.
Με την Ελευθεριά μαζί
μπορεί να βρει και μένα.
Αν ζω θα μ’ εύρη εκεί.

Ευαγόρας Παλληκαρίδης 5.12.1955

 Π. Ήφαιστος – P. Ifestos

www.ifestos.edu.gr / www.ifestosedu.grinfo@ifestos.edu.gr / info@ifestosedu.gr

 Στρατηγική Θεωρία–Κρατική Θεωρία https://www.facebook.com/groups/StrategyStateTheory/

Προσωπική σελίδα https://www.facebook.com/p.ifestos

Προσωπικό προφίλ https://www.facebook.com/panayiotis.ifestos

Πολιτισμός, Περιβάλλον, Φύση, Ψάρεμα https://www.facebook.com/Ifestos.DimotisBBB

Διεθνής πολιτική 21ος  αιώνας https://www.facebook.com/groups/InternationalPolitics21century/

ΗΠΑ: Ιστορία, Διπλωματία, Στρατηγική https://www.facebook.com/groups/USAHistDiplStrat/

Ελλάδα-Τουρκία-Κύπρος: Ανισόρροπο τρίγωνο https://www.facebook.com/groups/GreeceTurkeyCyprusImbalance/

Διαχρονική Ελληνικότητα https://www.facebook.com/groups/Ellinikotita/

Άνθρωπος, Κράτος, Κόσμος–Πολιτικός Στοχασμός https://www.facebook.com/groups/Ifestos.political.thought/

Κονδυλης Παναγιώτης– https://www.facebook.com/groups/Kondylis.Panagiotis/

Θολό βασίλειο της ΕΕ https://www.facebook.com/groups/TholoVasileioEU/

Θουκυδίδης–Πολιτικός Στοχασμός https://www.facebook.com/groups/thucydides.politikos.stoxasmos/

Μέγας Αλέξανδρος–Ιδιοφυής Στρατηγός και Στρατηλάτης https://www.facebook.com/groups/M.Alexandros/

Εκλεκτά βιβλία που αξίζουν να διαβαστούν https://www.facebook.com/groups/eklektavivlia/

Ειρηνική πολιτική επανάσταση https://www.facebook.com/groups/PolitPeacefulRevolution/

«Κοσμοθεωρία των Εθνών» https://www.facebook.com/kosmothewria.ifestos

 

0 εθνικό συμφέρον 200 001.jpg

 

Φωτογραφία του χρήστη Παναγιώτης Ήφαιστος.

Advertisements


Κατηγορίες:πόλεμος, πατρίδα, στρατηγική θεωρία, Αποτρεπτική στρατηγική, Διεθνείς σχέσεις, Ηφαιστος Παναγιώτης, Στρατηγική, αποτρεπτική στρατηγική

Ετικέτες: , , , , , ,

Αρέσει σε %d bloggers: