Ο Ι. Καποδίστριας και η «αυταρχική» του πολιτική: αλήθειες και μύθοι

Ο Ι. Καποδίστριας και η «αυταρχική» του πολιτική: αλήθειες και μύθοι

Απόσπασματα από το βιβλίο: Τσιριγώτης Διονύσιος, Νεότερη και σύγχρονη ελληνική ιστορία. Διεθνείς σχέσεις και διπλωματία, Εκδόσεις Ποιότητα

Η απόφαση του πρώτου Έλληνα κυβερνήτη, Ιωάννη Καποδίστρια, για την προσωρινή αναστολή του Πολιτικού συντάγματος της Τροιζήνας, καταργώντας  την πολιτειακή ρύθμιση για την οικοδόμηση ενός έντονα αποκεντρωτικού κράτους και μίας περιορισμένης εκτελεστικής εξουσίας που θα ελεγχόταν από το Κοινοβούλιο και τις παραδοσιακές δυνάμεις του τόπου, θα πρέπει να συνεκτιμηθεί υπό το πρίσμα  των διαμορφωθέντων ιστορικών, πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και στρατηγικών συνθηκών της εποχής, τόσο στον ελλαδικό όσο και στον εξωελλαδικό κόσμο, σε συνδυασμό με τις επιταγές του Ευρωπαϊκής δεσποτείας.

«Ακολούθως, την περίοδο 1829-1830 ο Καποδίστριας προέκρινε το σύστημα της διοικητικής αποκέντρωσης αντί της τοπικής αυτοδιοίκησης. Με ψήφισμα της Δ΄ Εθνικής συνέλευσης (1.1.1830) ο Κυβερνήτης επιχείρησε μία βαθιά τομή στη συγκεντροποίηση του κράτους. Στο εξής το Συμβούλιο των επαρχιακών δημογερόντων θα διοριζόταν από την κυβέρνηση εκλεγόμενο από κατάλογο πολιτών, τους οποίους θα πρότειναν οι τοπικές αρχές. Τοιουτοτρόπως επιδίωξε τον περιορισμό-αναστολή όλων των φυγόκεντρων εξουσιών (π.χ., του θεσμού της αυτοδιοικούμενης κοινότητας και του κυριαρχικού ρόλου των προυχοντικών τάξεων), που λειτουργούσαν ανταγωνιστικά και αποδιαρθρωτικά στη συγκρότηση ενός κεντρικού κράτους. Συνεκτιμώντας ότι ικανή και αναγκαία συνθήκη για την εύρυθμη λειτουργία μίας αστικά εκσυγχρονισμένης, δημοκρατικής Πολιτείας ήταν η ανύψωση του βιοτικού επιπέδου και της πολιτικής-κοινωνικής συνειδητοποίησης των λαϊκών στρωμάτων,  επιχείρησε να ανατρέψει τις οικονομικοκοινωνικές βάσεις της πολιτικής ισχύος των προυχόντων σε τοπικό επίπεδο».

 Χαρακτηριστικά στις 5 Σεπτεμβρίου του 1831 ο Ι. Καποδίστριας έγραφε από τη Διάσκεψη του Λονδίνου: «Γιὰ νὰ μπορέσει ἡ Ἑλλάδα νὰ ἀπολαύσει μία ἀντιπροσωπευτικὴ κυβέρνηση, ὅμοια μὲ αὐτές ποὺ ὑπάρχουν στὶς μέρες μας στὴν Εὐρώπη, πρέπει προπαντὸς νὰ συγκροτηθεῖ ἡ ἰδιοκτησία τῶν πολιτῶν, καὶ δὲν ἔχει συγκροτηθεῖ… Ὅ,τι τὸ ἔθνος θέλει εἶναι ἡ ἀποκαταστάσή του, ἡ θεμελίωση τῆς πολιτικῆς ὑπάρξεώς του σὲ σταθερὲς βάσεις. Θέλει ἀναμφίβολα νὰ ἀπολαύσει μία συνταγματικὴ κυβέρνηση, ἀλλὰ ἔχει παρὰ πολὺ ὀρθὴ κρίση (trop de bon sens), γιὰ νὰ μὴν ἀναγνωρίζει ὅτι αὐτὴ ἡ μορφὴ τῆς κυβερνήσεως δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ ἀρχὴ (principe) ἀλλὰ ἀσφαλῶς ἡ συνέπεια (consequence) τῆς ἀποκαταστάσεώς του».

Βιβλία του ιδίου συγγραφέα:

Π. Ήφαιστος, Η Ευρώπη στην κόψη του ξυραφιού; Τα «υποκείμενα πολιτικά και στρατηγικά νοσήματα.»

9 Μαΐου, 2020

Γιώργος Κοντογιώργης, Το "κράτος" του Καποδίστρια. Μια συγκριτική αποτίμηση σε σχέση με την απολυταρχία της εποχής και το κράτος έθνος

9 Μαΐου, 2020