Παναγιώτης Παναγιωτόπουλος, Σπυρίδωνας Ρουκανάς, «Η στρατηγική ανάδειξη της Κίνας στην παγκόσμια οικονομία: Από την αύξηση της οικονομικής ισχύος στην επιδίωξη παγκόσμιας ηγεμονίας» στο Το διεθνές σύστημα σε ιστορική μετάβαση. 21 αναλύσεις για τις αναδυόμενες προκλήσεις, Παναγιώτης Ήφαιστος (επιμ.).
6. Συμπεράσματα
Το διεθνές σύστημα, όπως το γνωρίσαμε μετά τον ψυχρό πόλεμο, υπόκειται σε βαθιά και σύνθετη αναδιάρθρωση. Η μονοπολική ηγεμονία των Ηνωμένων Πολιτειών αμφισβητείται όχι μέσω ανοιχτής σύγκρουσης αλλά μέσω της σταδιακής ανάδυσης ενός πολυπολικού και πολυκεντρικού συσχετισμού ισχύος. Η Κίνας ως ο κατεξοχήν φορέας αυτής της μετάβασης δεν επιδιώκει την κατάρρευση της παγκόσμιας τάξης αλλά την εσωτερική της μεταρρύθμιση. Ο γεωοικονομικός αναθεωρητισμός της Κίνας δεν εκδηλώνεται μέσω άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης ή παραβίασης του status quo με όρους σκληρής ισχύος, αλλά μέσω της συστηματικής αναδιάταξης των κανόνων και δομών του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος.
Πρόκειται για έναν αναθεωρητισμό, μέσω θεσμικής και οικονομικής διείσδυσης, ο οποίος στηρίζεται σε τρία βασικά επίπεδα δράσης: Αρχικά η Κίνα προσβλέπει σε έναν πολυνομισματικό κόσμο στον οποίο το κινεζικό γιουάν δεν θα λειτουργεί απλώς ως εμπορικό εργαλείο αλλά ως εναλλακτικό αποθεματικό νόμισμα έναντι του δολαρίου ΗΠΑ· η διεθνοποίηση του γιουάν μέσα από swap agreements και χρηματοδοτήσεις έργων υποδομής· και η σύναψη διακρατικών εμπορικών συμφωνιών θα αποτελούν τον πυρήνα της κινεζικής στρατηγικής αναμόρφωσης της νομισματικής τάξης. Το ζητούμενο δεν είναι η πλήρης αντικατάσταση του δολαρίου αλλά η συστηματική του αποδυνάμωση.
Σε αυτό το πλαίσιο η κινεζική στρατηγική δεν προβάλλεται και δεν πρέπει να εξηγείται ως μια απλή αντίδραση στην υφιστάμενη τάξη αλλά ως μια σύνθετη και εξελισσόμενη πρόταση αναδιάρθρωσής της. Το Πεκίνο επιλέγει να ασκήσει επιρροή όχι μέσω κάποιας ευθείας σύγκρουσης ή μέσω προβολής της στρατιωτικής ισχύος αλλά μέσω της δημιουργίας εναλλακτικών δικτύων εξάρτησης και διασύνδεσης. Επομένως η διεθνής κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε μια πρόκληση που δεν είναι μόνο γεωπολιτική αλλά και εννοιολογική: η ανάγκη να επαναστοχαστεί το τι συνιστά την «ισχύ» στον 21ο αιώνα και πώς αυτή αναδιανέμεται σε ένα περιβάλλον θεσμικής πολυμορφίας και στρατηγικής αβεβαιότητας. Μέσω οικονομικών θεσμών όπως η κινεζική αναπτυξιακή τράπεζα χρηματοδότησης υποδομών (AIIB) και εμπορικών συμφωνιών όπως ο νέος Δρόμος του Μεταξιού (BRI) η Κίνα χτίζει μια παράλληλη αρχιτεκτονική παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης που λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τους δυτικούς θεσμούς.
Καθώς ο 21ος αιώνας προχωρά, το διεθνές σύστημα μεταβάλλεται ριζικά και εγκαταλείπει τις παραμέτρους του μονοπολικού φιλελεύθερου διεθνισμού, κινούμενο προς μια πολυπολική και πολυκεντρική αρχιτεκτονική. Η Κίνα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση, όχι μόνο ως αναδυόμενη οικονομική υπερδύναμη αλλά και ως αναθεωρητικός παράγοντας που επιδιώκει να ανασχεδιάσει τους κανόνες κατανομής ισχύος, επιρροής και θεσμικής κυριαρχίας. Οι ΗΠΑ του 20ού αιώνα οικοδόμησαν την ηγεμονία τους με όχημα τη θεσμική συγκρότηση του εμπεδωμένου φιλελευθερισμού, χρησιμοποιώντας πολυμερείς οικονομικούς θεσμούς ως μηχανισμό συγκαλυμμένης ισχύος. Αντιθέτως η Κίνα του 21ου αιώνα επιλέγει έναν πιο απτό και κρατικοκεντρικό δρόμο, εργαλειοποιώντας τη χρηματοδότηση, τις εξαγωγές, τη δημιουργία υπεράκτιων υποδομών και τη σύναψη εμπορικών συμφωνιών ως μέσα διεύρυνσης της ισχύος της. Αξίζει να δοθεί έμφαση στο γεγονός πως η στρατηγική της βασίζεται σε ασύμμετρα δίκτυα αλληλεξάρτησης και όχι σε φιλελεύθερους κανόνες.
Μπορείτε να βρείτε το βιβλίο εδώ: https://piotita.gr/?p=45524
