Στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, οι εκδόσεις Ποιότητα διοργάνωσαν την παρουσίαση του βιβλίου της Ελένης Καψοκόλη, Ψηφιακή Εκλογική Παρέμβαση, Προκλήσεις για τη Δημοκρατία και την Ασφάλεια της Ε.Ε. στην ΕΣΗΕΑ. Η εκδήλωσε αποτέλεσε αφορμή για μια ουσιαστική συζήτηση γύρω από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι δημοκρατίες στο ψηφιακό περιβάλλον, από την παραπληροφόρηση και τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης έως την τεχνητή νοημοσύνη, τα deepfakes, την κυβερνοασφάλεια και την προστασία της εκλογικής διαδικασίας. Ομιλητές:
– Ευγενία Καρατάρη, Αναπληρώτρια Τμηματάρχης στο Κέντρο Αντιμετώπισης Κρίσεων της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης
– Αθανάσιος Κοσμόπουλος, Επιχειρησιακός Συντονιστής Παρατηρητηρίου Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης
Ολόκληρο το βίντεο της παρουσίασης: https://youtu.be/soN4Bgon6QI?si=prRsFGgCsNkFN2nn
Βασιλική Γυφτάκη – Εκδότρια
Ανοίγοντας την εκδήλωση, η εκδότρια Βασιλική Γυφτάκη παρουσίασε τον βασικό άξονα του βιβλίου μέσα από τρία επίπεδα ανάλυσης: τον πολίτη, το κράτος και το διεθνές σύστημα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ψηφιακό γραμματισμό και στην ανάγκη ο πολίτης να μπορεί όχι μόνο να βρίσκει, αλλά και να αξιολογεί κριτικά την πληροφορία που δέχεται.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις νέες δυνατότητες ξένης και εγχώριας παρέμβασης που δημιουργεί η ψηφιοποίηση, από την παραπληροφόρηση και την αλγοριθμική στόχευση έως τις κυβερνοεπιθέσεις, επισημαίνοντας ότι το βιβλίο προσεγγίζει ένα ζήτημα που αφορά πλέον άμεσα κάθε πολίτη: το πώς αλλάζουν οι εκλογές στην ψηφιακή εποχή.
Αδαμαντία Λιόλιου – Συντονισμός της συζήτησης
Η Αδαμαντία Λιόλιου έθεσε από την αρχή ένα από τα κεντρικά ερωτήματα της βραδιάς: πόσο ελεύθερη παραμένει η πολιτική επιλογή του πολίτη όταν η πληροφορία που λαμβάνει μπορεί να είναι ελεγχόμενη ή ακόμη και χειραγωγούμενη; Στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο των social media, της τεχνητής νοημοσύνης, των bots, των trolls και των deepfakes στο σύγχρονο πληροφοριακό περιβάλλον.
Παρουσίασε παράλληλα το βιβλίο ως ένα επίκαιρο και πρακτικά χρήσιμο εργαλείο, το οποίο δεν περιορίζεται στη θεωρητική ανάλυση, αλλά εξετάζει πραγματικές περιπτώσεις ψηφιακής εκλογικής παρέμβασης και θέτει το ζήτημα της θωράκισης των δημοκρατικών και εκλογικών συστημάτων.
Φωτεινή Ασδεράκη – Καθηγήτρια, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστημίου Πειραιώς
Η Φωτεινή Ασδεράκη ανέδειξε την ιδιαίτερη επικαιρότητα αλλά και τη διεπιστημονική διάσταση του βιβλίου, σημειώνοντας ότι το ψηφιακό περιβάλλον μετασχηματίζει τον τρόπο άσκησης ισχύος, εισάγει νέους δρώντες και επηρεάζει συνολικά την οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή.
Στο επίκεντρο της παρέμβασής της βρέθηκε η έννοια της εκλογικής ακεραιότητας. Όπως ανέφερε, μια εκλογική διαδικασία μπορεί να είναι τεχνικά ορθή και οι ψήφοι να έχουν καταμετρηθεί σωστά, ενώ την ίδια στιγμή το πληροφοριακό περιβάλλον μέσα στο οποίο ο πολίτης διαμόρφωσε την πολιτική του άποψη να έχει υποστεί παρέμβαση. Τόνισε έτσι την ανάγκη ενίσχυσης της δημοκρατικής παιδείας, της διαφάνειας και της προστασίας της ελεύθερης πολιτικής βούλησης.
Ευγενία Καρατάρη – Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
Η Ευγενία Καρατάρη προσέγγισε το ζήτημα μέσα και από την καθημερινή εμπειρία αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης. Υπογράμμισε ότι η ψηφιακή εκλογική παρέμβαση δεν αφορά μόνο την κυβερνοασφάλεια ή την πιθανή παραβίαση ενός πληροφοριακού συστήματος. Αφορά ολόκληρο το περιβάλλον μέσα στο οποίο ο πολίτης ενημερώνεται, σχηματίζει άποψη και τελικά αποφασίζει.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην τεχνητή νοημοσύνη και στα συνθετικά μέσα, που επιτρέπουν πλέον τη γρήγορη και μαζική παραγωγή κειμένου, εικόνας, ήχου και βίντεο. Παράλληλα όμως επισήμανε ότι η ίδια η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τον εντοπισμό μοτίβων παραπληροφόρησης. Κρίσιμο ζητούμενο παραμένει η ισορροπία: η προστασία της δημοκρατίας χωρίς να υπονομεύονται οι δημοκρατικές ελευθερίες και η ελευθερία του λόγου.
Αθανάσιος Κοσμόπουλος
Στην παρέμβασή του, ο Αθανάσιος Κοσμόπουλος έφερε τη συζήτηση στην πρακτική διάσταση της κυβερνοασφάλειας και των απειλών που μπορούν να επηρεάσουν εκλογικές και δημοκρατικές διαδικασίες. Μέσα από συγκεκριμένα παραδείγματα ανέδειξε τη σύνδεση μεταξύ τεχνολογίας, ασφάλειας και ανθρώπινου παράγοντα, καθώς και την ανάγκη να αντιλαμβανόμαστε τις ψηφιακές απειλές όχι ως ένα απομονωμένο τεχνικό ζήτημα, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου περιβάλλοντος επιρροής και ασφάλειας.
Η συζήτηση ανέδειξε έτσι και τη σημασία της πρόληψης, της ενημέρωσης και της διαρκούς προσαρμογής απέναντι σε απειλές που εξελίσσονται παράλληλα με την τεχνολογία.
Ελένη Καψοκόλη – Συγγραφέας
Κλείνοντας την παρουσίαση, η Ελένη Καψοκόλη ανέπτυξε το σκεπτικό και τα βασικά ερωτήματα που οδήγησαν στη συγγραφή της «Ψηφιακής Εκλογικής Παρέμβασης». Στο επίκεντρο βρίσκεται η διαπίστωση ότι η εκλογική παρέμβαση στη σύγχρονη εποχή δεν αφορά μόνο την ημέρα των εκλογών ή την κάλπη, αλλά ολόκληρο τον εκλογικό κύκλο και, κυρίως, το πληροφοριακό περιβάλλον μέσα στο οποίο διαμορφώνεται η πολιτική βούληση.
Μέσα από τη μελέτη των νέων τεχνολογιών, της παραπληροφόρησης, των μεθόδων ψηφιακής επιρροής και της ευρωπαϊκής θεσμικής αντίδρασης, το βιβλίο θέτει τελικά ένα ευρύτερο ερώτημα: πώς μπορεί η δημοκρατία να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της ψηφιακής εποχής και ταυτόχρονα να προστατεύσει την ελευθερία της πολιτικής επιλογής;
Μια συζήτηση που ξεκίνησε από ένα βιβλίο, αλλά αφορά όλους μας: πολίτες, δημοσιογράφους, ερευνητές, θεσμούς και όσους καλούμαστε καθημερινά να διακρίνουμε την πληροφορία από τη χειραγώγηση σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο ψηφιακό περιβάλλον.
