Τα κείμενα των διακεκριμένων επιστημόνων που συμμετέχουν στον ανά χείρας τόμο εξ αντικειμένου αποτελούν ποιοτικό άλμα στην ανάλυση της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής. Πέρα του σημαντικού αριθμού αναλυτών των πολιτικών, οικονομικών, θεσμικών και στρατηγικών πτυχών του διεθνούς συστήματος, τα δοκίμια αυτά με συμπληρωματικό τρόπο προσφέρουν μια σφαιρική εικόνα των διαμορφωτικών προϋποθέσεων, των προσανατολισμών και των τάσεων εντός του σύγχρονου διεθνούς συστήματος καθώς κινούμαστε στον 21ο αιώνα.
Στο συλλογικό έργο με τίτλο Το διεθνές σύστημα σε ιστορική μετάβαση 22 διακεκριμένοι επιστήμονες μέσα από 21 κείμενα, ανατέμνουν τον σημερινό κόσμο και φωτίζουν τις αναδυόμενες προκλήσεις:
• Γιατί το διεθνές σύστημα βρίσκεται σε ιστορική μετάβαση και πώς χαρακτηρίζεται; μονοπολικό; διπολικό; πολυπολικό; υβριδικό; πολυκεντρικό; μετα-δυτικοκεντρικό; μετά-φιλελεύθερο;
• Γιατί η πανδημία του COVID-19 αναίρεσε τα υπερεθνικά ιδεολογήματα;
• Γιατί η «ζούγκλα» της διεθνούς πολιτικής έχει γίνει πιο πυκνή, πιο πολύμορφη και πιο απρόβλεπτη και γιατί μέσα σε αυτήν οι συναλλαγές (πελατειακές σχέσεις) των κρατών όχι μόνο επιβιώνουν, αλλά ορίζονται εκ νέου και επηρεάζουν δραστικά τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η διεθνής πολιτική;
• Πώς η Κίνα αναδύεται σε στρατηγικό ανταγωνιστή των ΗΠΑ και πώς αυτό επηρεάζει το επερχόμενο πολυπολικό σύστημα;
• Πώς εξελίσσεται η θέση και ο ρόλος της Ινδίας και η εξωτερική της πολιτική εν μέσω καταιγιστικών ανακατατάξεων ισχύος και συμφερόντων του σύγχρονου διεθνούς συστήματος;
• Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαδραματίσει έναν ρόλο σε αυτόν τον κόσμο ή θα μετασχηματιστεί σε εμπορικό και οικονομικό υπόβαθρο επιμέρους συνασπισμών δυνάμεων που θα έχουν, κατά περίπτωση, τους δικούς τους ρόλους;
• Γιατί οι ΗΠΑ συνεχίζουν να είναι το μοναδικό κράτος που μπορεί να προβάλει ισχύ κάθε είδους σε πλανητική εμβέλεια και σε μεγάλη κλίμακα;
• Ποιοι είναι οι τουρκικοί στρατηγικοί προσανατολισμοί της διακυβέρνησης Ερντογάν και γιατί η τήξη των πάγων στην Αρκτική αποτελεί εφαλτήριο γεωστρατηγικών εξελίξεων στην ευρασιατική περίμετρο και ποιος ο διττός ρόλος της Τουρκίας;
• Μεταλλάσεται η τρομοκρατία; Μετατρέπεται σε εργαλείο χειρισμού κρατών για επίτευξη συμφερόντων; Πώς η παγκόσμια αναβάθμιση της βίας και η αποδοχή της μετουσιώθηκε σε στοιχείο της καθημερινότητας του διεθνούς συστήματος;
• Γιατί η Τεχνητή Νοημοσύνη μετασχηματίζει θεμελιώδεις έννοιες όπως η ισχύς, η ασφάλεια και η διακυβέρνηση και γιατί αποτελεί κεντρική παράμετρο στον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων και στη διαμόρφωση της διεθνούς πολιτικής;
• Γιατί οι εκστρατείες παραπληροφόρησης και προπαγάνδας έχουν χρησιμοποιηθεί ως στρατηγικά εργαλεία απονομιμοποίησης, αποσταθεροποίησης και διεθνούς επιρροής;
• Ποιος ο χαρακτήρας της Νέας Δεξιάς και πώς επηρεάζει τη διεθνή πολιτική;
• Πώς ο Schmitt έδειξε τη σύγκλιση του πολιτικού μέσα στο διεθνές, δηλαδή μέσα στο παγκόσμιο και στο πλανητικό;
• Ποια η επικαιρότητα του Π. Κονδύλη μέσα από την ανάλυση της έννοιας «πλανητική πολιτική»;
• Γιατί το σύγχρονο αποτύπωμα της διεθνούς δικαιοταξίας καταγράφει έναν «Kόσμο» σε απόλυτα ρευστή μετεξέλιξη και γιατί διαπιστώνεται μια «μελαγχολία του διεθνούς δικαίου»;
• Τα Ηνωμένα Έθνη και οι υπόλοιποι υπάρχοντες διεθνείς θεσμοί είναι σε θέση να διασφαλίσουν τη διεθνή τάξη σε μια εποχή γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων με εξισορροπητικές τάσεις και έμφαση στις σχέσεις ισχύος;
ΠΡΟΛΟΓΟΣ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΗΦΑΙΣΤΟΣ 19
1η ΕΝΟΤΗΤΑ
ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ
Κεντρικές τάσεις του διεθνούς συστήματος
1. Ο διεθνής καταμερισμός ισχύος………………………………………………………………….25
2. Ομαδοποιήσεις των κρατών………………………………………………………………………..27
3. Σύγχρονες μέθοδοι πολέμου και διεθνών αντιπαραθέσεων…………………………….32
4. Συμπεράσματα…………………………………………………………………………………………33
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ
Το παγκόσμιο γεωπολιτικό περιβάλλον
Περίληψη……………………………………………………………………………………………………..35
Εισαγωγή……………………………………………………………………………………………………..35
Μέρος 1: Το γενικό πλαίσιο ……………………………………………………………………………36
1. Το υβριδικό διεθνές σύστημα……………………………………………………………………..36
2. Η πρωτοκαθεδρία του έθνους-κράτους: COVID-19………………………………………39
Μέρος 2: Οι μεγάλες δυνάμεις ………………………………………………………………………..40
ΗΠΑ:η παγκόσμια πρωτοκαθεδρία και πως να τη χάσετε………………………………40
Κίνα: καθ’ οδόν προς την πρωτιά; ……………………………………………………………….42
Αναλύοντας νηφάλια τη Ρωσία…………………………………………………………………..44
Οι υπόλοιποι…………………………………………………………………………………………….45
Συμπεράσματα: συνέπειες για την Ελλάδα…………………………………………………..47
Βιβλιογραφία ……………………………………………………………………………………………….48
ΣΠΥΡΙΔΩΝ Ν. ΛΙΤΣΑΣ
To θεωρητικό πλαίσιο της νέας συστημικής συνθήκης:
Ο πολυμερικός διπολισμός και οι σύγχρονες πολιτικές αναγκαιότητες
1. Πρόλογος………………………………………………………………………………………………..51
2. Η παρατήρηση της τάσης των διεθνών εξελίξεων………………………………………….53
3. Η έννοια της πολικότητας σε διεθνοσυστημική αποτύπωση……………………………57
4. Το νέο διπολικό σύστημα με πολυμερικές διαστάσεις……………………………………59
4.1. Ο ανολοκλήρωτος μονοπολισμός …………………………………………………………59
4.2. O πολυεπίπεδος πολυπολισμός …………………………………………………………….60
5. Η συστημική μετάβαση προς τον πολυμερικό διπολισμό……………………………….63
5.1. Ο ρόλος της πανδημίας………………………………………………………………………..63
5.2. Ο ρόλος του πολέμου φθοράς……………………………………………………………….65
6. Ο Ρωσοουκρανικός πόλεμος………………………………………………………………………68
7. Ο Ισραηλινοϊσλαμικός πόλεμος………………………………………………………………….72
8. Πολυμερικός διπολισμός……………………………………………………………………………74
9. Επίλογος………………………………………………………………………………………………….76
ΓΙΑΝΝΗΣ Α. ΣΤΙΒΑΧΤΗΣ
Η διαχείριση των μεγάλων δυνάμεων και η πολυπολική διεθνής τάξη
Περίληψη …………………………………………………………………………………………………….79
1. Εισαγωγή…………………………………………………………………………………………………80
2. Το θεωρητικό πλαίσιο της ανάλυσης…………………………………………………………..80
3. Οι μεγάλες δυνάμεις και η αναδυόμενη πολυπολική διεθνής τάξη…………………..83
4. Η ισορροπία ισχύος…………………………………………………………………………………..86
5. Η διαχείριση των μεγάλων δυνάμεων………………………………………………………….87
6. Η πολυπολική διεθνής τάξη: ισορροπία ισχύος ή το σύστημα μεγάλων δυνάμεων;………………………………………………………………………………………………..90
7. Συμπεράσματα…………………………………………………………………………………………98
Βιβλιογραφία ……………………………………………………………………………………………….99
ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΙΩΓΑΣ
Tο υπό διαμόρφωση διεθνές σύστημα
εν μέσω ηγεμονικών ανταγωνισμών και διευθετήσεων
Περίληψη……………………………………………………………………………………………………103
1. Εισαγωγή………………………………………………………………………………………………..103
2. Το πρώιμο μεταψυχροπολεμικό διεθνές σύστημα………………………………………..104
3. Το αναδυόμενο διεθνές σύστημα………………………………………………………………108
4. Συμπεράσματα………………………………………………………………………………………..114
Βιβλιογραφία………………………………………………………………………………………………116
ΡΕΒΕΚΚΑ Γ. ΠΑΙΔΗ
Η μεγάλη επιρροή των πελατειακών σχέσεων των κρατών: Από το μονοπώλιο της πατρωνίας στην πολυπλεγμένη τάξη
Περίληψη……………………………………………………………………………………………………117
- Εισαγωγή………………………………………………………………………………………………..117
2. Πελατειακές σχέσεις ανάμεσα σε κράτη: ιστορία, χαρακτηριστικά και δρώντες..119
2.1. Κράτη-πάτρωνες………………………………………………………………………………122
2.2. Κράτη-πελάτες…………………………………………………………………………………124
3. Η εξέλιξη των σχέσεων κράτους-πάτρωνα και κράτους-πελάτη σε μια μεταβαλλόμενη διεθνή τάξη ……………………………………………………………………..125
4. Τρεις τάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια……………………………132
4.1. Δίκτυα σχέσεων κράτους-πάτρωνα και κράτους-πελάτη από κάτω προς
τα πάνω……………………………………………………………………………………………132
4.2. Ένας πελάτης σε πολλά ανταγωνιστικά δίκτυα πατρωνίας………………………136
4.3. Μεσαίες δυνάμεις ως πάτρωνες ασφάλειας και πάροχοι εξοπλισμών:
το παράδειγμα της Τουρκίας………………………………………………………………137
5. Συμπεράσματα…………………………………………………………………………………………138
2η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΥΡΑΣΙΑΤΙΚΟΙ ΠΟΛΟΙ ΙΣΧΥΟΣ: ΚΙΝΑ, ΙΝΔΙΑ
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ
Η ανάδυση της Κίνας ως στρατηγικού ανταγωνιστή: Από την περιθωριοποίηση στην ολοκληρωτική ισχύ
- Εισαγωγή………………………………………………………………………………………………..141
2. Η εξέλιξητηςυψηλής στρατηγικής και των εθνικών συμφερόντων της
Κίνας (1949-σήμερα). Από την ειρηνική ανάδυση στην εθνική αναγέννηση……149
3. Η υψηλή στρατηγική της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας υπό την ηγεσία του
Μάο Τσετούνγκ: ιδεολογική στόχευση, στρατηγική ανασφάλεια και ανάπτυξη κρατικής ισχύος (1949-1976)……………………………………………………………………153
4. ΗυψηλήστρατηγικήτουΝτενγκΣιαοπίνγκ:ρεαλισμός,εσωτερική ανασυγκρότηση και ελεγχόμενη εξωστρέφεια……………………………………………..157
5. Η υψηλή στρατηγική της Κίνας (1990-2008):διαστάσεις, στόχοι, μέσα και αποτελέσματα…………………………………………………………………………………………161
6. Η υψηλή στρατηγική του Σι Τζινπίνγκ: πολιτικοί στόχοι, μέσα και αποτελέσματα…………………………………………………………………………………………166
6.1. Οι θεμελιώδεις πυλώνες του στρατηγικού οικοδομήματος του Σι Τζινπίνγκ..168
6.1.1. Ενίσχυση της εθνικής ισχύος……………………………………………………..168
6.1.2. Πολιτισμική αναγέννηση και ιδεολογική επανεθνικοποίηση………….169
6.1.3. Κοινωνική αρμονία και οικονομική σταθερότητα…………………………169
6.1.4. Οικολογική βιωσιμότητα και περιβαλλοντική πολιτική…………………169
7. Συμπεράσματα………………………………………………………………………………………..174
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ‒ ΣΠΥΡΙΔΩΝ Α. ΡΟΥΚΑΝΑΣ
Η στρατηγική ανάδειξης της Κίνας στην παγκόσμια οικονομία:
Από την αύξηση της οικονομικής ισχύος στην επιδίωξη παγκόσμιας ηγεμονίας
Περίληψη……………………………………………………………………………………………………177
1. Εισαγωγή……………………………………………………………………………………………….177
2. Κινεζικοί προσανατολισμοί στα πεδία των στρατηγικών σχέσεων και της οικονομίας……………………………………………………………………………………………….180
3. Η εξέλιξη της γεωοικονομικής προσαρμογής και της πολιτικής
αναδιαμόρφωσης ……………………………………………………………………………………185
4. Η σχέση εμπορίου, ρευστότητας και χρέους μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ………………187
5. Η σχέση ανάμεσα στη νομισματική ισχύ και στην παγκόσμια ηγεμονική φιλοδοξία: μελέτες περιπτώσεων………………………………………………………………190
Μελέτη περίπτωσης του Πακιστάν…………………………………………………………..190
Η περίπτωση της Σρι Λάνκα ως εμβληματικό παράδειγμα της λεγόμενης διπλωματίας του χρέους…………………………………………………………………………192
Η περίπτωση του Τζιμπουτί…………………………………………………………………….193
6. Συμπεράσματα………………………………………………………………………………………..195
Βιβλιογραφία ……………………………………………………………………………………………..196
ΚΩΣΤΑΣ Α. ΛΑΒΔΑΣ
Ο μετα-μονοπολικός πολυκεντρισμός και η ανάδυση της Ινδίας
Περίληψη …………………………………………………………………………………………………..201
- Εισαγωγή……………………………………………………………………………………………….201
2. Θεωρητικό πλαίσιο: οι έννοιες και η Ινδία…………………………………………………..205
3. Η ανάδυση της Ινδίας……………………………………………………………………………….211
4. Το Νέο Δελχί στο υβριδικό διεθνές σύστημα ……………………………………………..218
5. Συμπεράσματα………………………………………………………………………………………..224
ΕΥΑΓΟΡΑΣ Λ. ΕΥΑΓΟΡΟΥ
Η ανάδυση της Ινδίας σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον: Οι ινδικές στρατηγικές επιδιώξεις και οι ανταγωνισμοί ισχύος
Περίληψη……………………………………………………………………………………………………229
1.Εισαγωγή……………………………………………………………………………………………….229
2.Δυνάμεις καιαδυναμίες της Ινδίας……………………………………………………………..230
2.1. Η ινδική οικονομία ……………………………………………………………………………231
2.2. Ο στρατιωτικός συντελεστής ισχύος…………………………………………………….233
2.3. Ινδική ήπια ισχύς……………………………………………………………………………….234
2.4. Αδυναμίες και περιορισμοί του ινδικού κράτους…………………………………….235
3.Άξονες της εξωτερικής πολιτικής της Ινδίας: Προοπτικές και προβλήματα……..237
3.1. Οι σχέσεις της Ινδίας με την Κίνα…………………………………………………………241
3.2. Οι σχέσεις της Ινδίας με τις ΗΠΑ…………………………………………………………243
3.3. Οι σχέσεις της Ινδίας με τη Ρωσία………………………………………………………..245
3.4. Η αντιπαράθεση της Ινδίας με το Πακιστάν…………………………………………..247
3.5. Οι σχέσεις της Ινδίας με τα ασθενέστερα γειτονικά της κράτη………………….248
3.5.1. Οι σχέσεις της Ινδίας με το Μπαγκλαντές…………………………………….248
3.5.2. Οι σχέσεις της Ινδίας με τη Σρι Λάνκα…………………………………………250
3.5.3. Οι σχέσεις της Ινδίας με το Νεπάλ……………………………………………….252
3.5.4. Οι σχέσεις της Ινδίας με το Μπουτάν……………………………………………253
4.Συμπεράσματα………………………………………………………………………………………..254
3η ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΑ
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΣ
Οι τουρκικοί στρατηγικοί προσανατολισμοί στο αναδυόμενο πολυπολικό και ταυτό- χρονα πολυκεντρικό διεθνές σύστημα επί διακυβέρνησης Ρ. Τ. Ερντογάν
1. Εισαγωγή………………………………………………………………………………………………..257
2. Hδιεθνήςτάξηυπόαμφισβήτηση………………………………………………………………259 3. Ητουρκικήηγεσίακαιηστρατηγικήνοοτροπίατης…………………………………….263
3.1. Στρατηγικός σχεδιασμός: από το δόγμα Νταβούτογλου στον «Αιώνα
της Τουρκίας»…………………………………………………………………………………..263
3.2. Εσωτερικό περιβάλλον και τουρκική στρατηγική………………………………….266
4. Ημετάβασηστοπολυπολικόσύστημακαιοιστρατηγικέςεπιλογέςτης Άγκυρας…………………………………………………………………………………………………269
4.1. Η εμφάνιση του πολυπολικού συστήματος και η Τουρκία……………………….269
4.2. Από τη στρατηγική εξισορρόπησης στις ηγεμονικές επιδιώξεις……………….273
4.2.1. Σχέσεις με μεγάλες δυνάμεις: από την εξάρτηση στην αποστασιοποίηση και στην αυτονόμηση………………………………………273
4.2.2. Σχέσεις με μεσαίες και περιφερειακές δυνάμεις: περιστασιακές συγκλίσεις και αποκλίσεις συμφερόντων προς τον ηγεμονισμό……….276
4.2.3. Σχέσεις με μικρά κράτη και μη κρατικούς δρώντες: παροχή προστασίας, πειθαναγκασμός και επιθετικότητα για την εγκαθίδρυση ηγεμονίας ………………………………………………………………………282
4.3. Η συμμετοχή στους διεθνείς οργανισμούς και η στρατηγική αξία τους………288
5. Συμπεράσματα…………………………………………………………………………………………291
Βιβλιογραφία ……………………………………………………………………………………………..294
ΜΑΡΚΟΣ Ι. ΤΡΟΥΛΗΣ
Η τήξη των πάγων στην Αρκτική ως εφαλτήριο γεωστρατηγικών εξελίξεων στην ευρασιατική περίμετρο και ο διττός ρόλος της Τουρκίας
Περίληψη……………………………………………………………………………………………………297
1. Εισαγωγή……………………………………………………………………………………………….298
2. Θεωρητικέςυπομνήσεις……………………………………………………………………………299
3. ΚλιματολογικάκαιγεωπολιτικάδεδομέναόσοναφοράτηνΑρκτική……………..305
4. Τουρκικήγεωστρατηγική…………………………………………………………………………308
5. Συμπεράσματα………………………………………………………………………………………..314
Βιβλιογραφία ……………………………………………………………………………………………..315
4η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ
ΜΑΙΡΗ ΜΠΟΣΗ
Η τρομοκρατία και οι μεταλλάξεις της στο νέο διεθνές σύστημα. Κρατικοί και μη κρατικοί δρώντες (non state actors)
1. Αποτυπώνοντας το σύγχρονο τοπίο της τρομοκρατικής βίας…………………………319
2. Τα κυρίαρχα ΜΜΕ ως φίλτρο νομιμοποίησης της βίας…………………………………327
3. Η διακυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τράμπ………………………….330
4. Η χρηστική διάσταση της ισλαμικής τρομοκρατίας ως εφαλτήριο για την
περιφερειακή επικυριαρχία της Τουρκίας …………………………………………………..333
5. Αντί επιλόγου…………………………………………………………………………………………338
5η ΕΝΟΤΗΤΑ
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ
ΑΝΔΡΕΑΣ Ν. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ
Η πρόκληση της τεχνητής νοημοσύνης για τις διεθνείς σχέσεις
Περίληψη……………………………………………………………………………………………………341
1. Εισαγωγή……………………………………………………………………………………………….341
2. Περίτεχνητήςνοημοσύνης……………………………………………………………………….344
3. Ανοίγοντας το Κουτί της Πανδώρας: τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά
της τεχνητής νοημοσύνης …………………………………………………………………………346
4. Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στις διεθνείς σχέσεις……………………….354
5. Συμπεράσματα………………………………………………………………………………………..360
Βιβλιογραφία ……………………………………………………………………………………………..361
ΕΛΕΝΗ Ι. ΚΑΨΟΚΟΛΗ
Η αντιμετώπιση της Ξένης Πληροφοριακής Χειραγώγησης και Παρέμβασης από την Ευρωπαϊκή Ένωση
Περίληψη……………………………………………………………………………………………………367
1. Εισαγωγή……………………………………………………………………………………………….368
2. Η αντίληψη της ΕΕ για τη FIMI…………………………………………………………………370
3. Οι μέθοδοι εφαρμογής της FIMI………………………………………………………………..373
4. Παραδείγματα δραστηριοτήτων FIMI………………………………………………………..378
5. Η ευρωπαϊκή θεσμική αντιμετώπιση του φαινομένου FIMI…………………………..384
6. Συμπεράσματα………………………………………………………………………………………..393
Βιβλιογραφία………………………………………………………………………………………………394
6η ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙ/ΜΕΤΑ-ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΠΑΪΠΑΗΣ
Νέα δεξιά και παγκόσμια τάξη: Η άνοδος του ριζοσπαστικού συντηρητισμού
Περίληψη……………………………………………………………………………………………………403
1. Εισαγωγή……………………………………………………………………………………………….403
2. Συντηρητισμός, αντίδραση και ριζοσπαστικός συντηρητισμός………………………405
3. Ο διεθνής, ετερόκλητος και αντιφατικός χαρακτήρας της Νέας Δεξιάς……………410
4. Αμφισβητώντας τη φιλελεύθερη διεθνή τάξη………………………………………………414
5. Συμπεράσματα………………………………………………………………………………………..418
Βιβλιογραφία………………………………………………………………………………………………419
ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΚΡΗΣ
Οι έννοιες Großraum, Reich και «Νόμος της Γης» στη ρεαλιστική πολιτική οντολογία του Carl Schmitt: Γεωπολιτικές, κρατικές και διεθνολογικές όψεις……………………..423
Βιβλιογραφία………………………………………………………………………………………………441
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΙΚΕΛΗΣ
Quo vadis διεθνές σύστημα; Αναστοχαστική αναδρομή στην κατά Παναγιώτη Κονδύλη πλανητική πολιτική
Περίληψη……………………………………………………………………………………………………447
1.Εισαγωγή……………………………………………………………………………………………….447
2. Οντολογικά προλεγόμενα…………………………………………………………………………450
3. To κατά Κονδύλη «πλανητικό»…………………………………………………………………453
4. Συμπεράσματα………………………………………………………………………………………..461
Βιβλιογραφία………………………………………………………………………………………………465
7η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ – ΟΗΕ
ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΕΡΡΑΚΗΣ
Γίνεται «διεθνής τάξη με βάση κανόνες» χωρίς διεθνές δίκαιο;
I. Σκιαγραφώντας διεθνείς εξελίξεις και εθνικές επιλογές: αναδιατάσσοντας
διεθνείς σχέσεις και τη διεθνή κοινότητα. Τα όρια μιας «αναθεώρησης»………….469
II. Το αποτύπωμα της δυστοπίας. Διαπιστώσεις, απειλές………………………………….472
III. Η τυπική ζωτικότητα των κανόνων διεθνούς δικαίου και διεθνής πρακτική……477
IV. Η νέα αισθητική της διεθνούς δικαιοταξίας και οι απειλές της.
Διεθνής έννομη τάξη – διεθνές δίκαιο/«διεθνής τάξη με βάση κανόνες».
Μια κανονιστική «αταξία» δίπλα/παράλληλα με τη νομιμότητα
του διεθνούς δικαίου;……………………………………………………………………………..480
V. Η διαλεκτική του αφηρημένου «συνώνυμου» ή της «αναίρεσης» του διεθνούς δικαίου ως πολιτική του «εθνικού (αμερικανικού/άλλου) συμφέροντος»………..483
VI. Αντί συμπερασμάτων…………………………………………………………………………….485
ΓΡΗΓΟΡΗΣ Ι. ΤΣΑΛΤΑΣ
ΟΗΕ: 80 χρόνια μετά. Κίνδυνος παγκόσμιας αποσταθεροποίησης. Σε υποχώρηση ο σε- βασμός των βασικών αρχών και η εφαρμογή των κανόνων του διεθνούς δικαίου….489
ΕΙΡΗΝΗ ΧΕΙΛΑ
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) σήμερα: Από την αποδοχή στην κριτική
1. Εισαγωγή………………………………………………………………………………………………499
2. Εξωτερική πολιτική και ΗνωμέναΈθνη……………………………………………………..502
3. Ο ΟΗΕ στον στρόβιλο των γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων…………………………..504
4. Τομέλλοντουπολυμερισμούσεένανκόσμοπολυκρίσεων…………………………..506
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ……………………………………………………………………………………………513
Συμμετέχουν:
Ευαγόρου Ευαγόρας
Ζιώγας Χρήστος
Καψοκόλη Ελένη
Κολιόπουλος Κωνσταντίνος
Λάβδας Κωνσταντίνος
Λιαρόπουλος Ανδρέας
Λίτσας Σπυρίδων
Μακρής Σπύρος
Μικέλης Κυριάκος
Μπόση Μαίρη
Παιδή Ρεβέκκα
Παϊπάης Βασίλης
Παναγιωτόπουλος Παναγιώτης
Παπασωτηρίου Χαράλαμπος
Περράκης Στέλιος
Ραπτόπουλος Νικόλαος
Ρουκανάς Σπυρίδων
Στιβαχτής Γιάννης
Τρούλης Μάρκος
Τσάλτας Γρηγόρης
Τσιριγώτης Διονύσης
Χειλά Ειρήνη





